Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 1: Truyện Thánh Gióng (trang 15 đến 18)

Soạn Bài 1: Truyện Thánh Gióng (Trang 15-18) – Lắng nghe tiếng vọng hào hùng từ ngàn xưa

Chi tiết Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 1: Truyện Thánh Gióng (trang 15 đến 18)

1. Hãy nêu một số sự kiện chính của truyện Thánh Gióng.

Một số sự kiện chính của truyện Thánh Gióng:

• Sự ra đời kì lạ của Gióng: Bà mẹ ướm chân vào vết chân to ở ngoài đồng rồi thụ thai, 12 tháng sau sinh ra một cậu bé khôi ngô nhưng đến ba tuổi vẫn không biết nói, biết cười, biết đi.
• Gióng cất tiếng nói đòi đi đánh giặc: Khi giặc Ân xâm phạm bờ cõi, nghe tiếng sứ giả rao tìm người tài, chú bé bỗng cất tiếng nói và đòi vua sắm ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để đánh giặc.
• Gióng lớn nhanh như thổi: Sau khi gặp sứ giả, Gióng lớn nhanh như thổi, ăn mấy cũng không no, áo vừa mặc xong đã căng đứt chỉ, phải nhờ bà con làng xóm nuôi nấng.
• Gióng ra trận đánh giặc: Giặc đến chân núi Trâu, Gióng vùng dậy vươn vai biến thành tráng sĩ, mặc áo giáp, cầm roi sắt, cưỡi ngựa sắt xông ra trận.
• Gióng đánh tan giặc: Gióng đánh giặc hết lớp này đến lớp khác, khi roi sắt gãy thì nhổ tre ven đường quật vào giặc, đánh tan tác quân giặc.
• Gióng bay về trời: Sau khi đánh tan giặc, tráng sĩ lên đỉnh núi Sóc, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời.
• Vua phong Gióng là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ: Để ghi nhớ công ơn của Gióng.

2. Trong truyện, Thánh Gióng bộc lộ những phẩm chất nào? Tên truyện Thánh Gióng gợi cho em suy nghĩ gì về thái độ của người kể đối với nhân vật Gióng?

• Những phẩm chất của Thánh Gióng:

  • Lòng yêu nước sâu sắc: Biểu hiện rõ nhất là việc chú bé ba tuổi bỗng cất tiếng nói khi nghe tin giặc, đòi đi đánh giặc cứu nước.
  • Tinh thần dũng cảm, kiên cường: Xông pha trận mạc, không sợ hiểm nguy, chiến đấu đến cùng (roi gãy vẫn nhổ tre đánh giặc).
  • Sức mạnh phi thường: Lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ, đánh tan giặc dữ.
  • Ý chí bất khuất, quyết tâm đánh giặc: Nhanh chóng đứng dậy, nhận lãnh trách nhiệm cứu nước khi vận mệnh dân tộc lâm nguy.
  • Tính cách quên mình vì dân, vì nước: Sau khi hoàn thành sứ mệnh, Gióng không đòi hỏi công danh, lợi lộc mà bay về trời.

• Tên truyện “Thánh Gióng” gợi cho em suy nghĩ về thái độ của người kể đối với nhân vật Gióng: Tên truyện “Thánh Gióng” gợi lên sự ngưỡng mộ, tôn kính và sùng bái của người kể (và nhân dân) đối với nhân vật Gióng. Chữ “Thánh” ở đây không chỉ mang ý nghĩa thần thánh, phi thường mà còn thể hiện sự thiêng liêng, cao cả, vượt lên trên tầm vóc con người bình thường. Điều này cho thấy nhân dân ta đã thần thánh hóa Gióng như một vị anh hùng có công lao to lớn, một biểu tượng vĩnh cửu của lòng yêu nước và sức mạnh bảo vệ Tổ quốc.

3. Tìm các chi tiết cho thấy truyện có liên quan đến lịch sử.

Các chi tiết cho thấy truyện có liên quan đến lịch sử:

• “Đời Hùng Vương thứ sáu”: Khẳng định thời gian câu chuyện diễn ra trong thời kì các vua Hùng dựng nước.
• “Giặc Ân đến xâm phạm bờ cõi nước ta”: Nêu rõ tên giặc và hành động xâm lược, gợi về những cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước trong lịch sử.
• Các địa danh cụ thể còn tồn tại đến ngày nay:
  • “Làng Gióng” (nay là làng Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội).
  • “Núi Sóc (Sóc Sơn)”.
  • “Đền thờ ở làng Phủ Đổng”.
  • “Hội Gióng” mỗi năm đến tháng Tư vẫn được mở.
  • “Bụi tre đằng ngà ở huyện Gia Bình”, “vết chân ngựa nay thành những ao hồ liên tiếp”, “làng Cháy”: Gắn liền với các dấu tích, hiện tượng địa lí có thật.

4. Tìm những chi tiết hoang đường, kì ảo trong truyện Thánh Gióng. Những chi tiết đó có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung?

• Những chi tiết hoang đường, kì ảo:

  • Bà mẹ ướm chân vào vết chân to mà thụ thai.
  • Đứa bé ba tuổi không nói, không cười, không đi.
  • Nghe tiếng rao tìm người tài, chú bé bỗng cất tiếng nói.
  • Chú bé đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt.
  • Gióng lớn nhanh như thổi (ăn không biết no, áo vừa mặc xong đã căng đứt chỉ).
  • Gióng vươn vai một cái biến thành tráng sĩ.
  • Ngựa sắt phun lửa.
  • Roi sắt gãy, tráng sĩ nhổ tre cạnh đường quật vào giặc.
  • Sau khi đánh giặc xong, cả người và ngựa bay lên trời.
  • Những dấu tích còn lại (bụi tre đằng ngà, ao hồ vết chân ngựa, làng Cháy) được giải thích bằng yếu tố kì ảo.

• Tác dụng của những chi tiết hoang đường, kì ảo trong việc thể hiện nội dung:

  • Tô đậm vẻ đẹp kì vĩ, phi thường của nhân vật: Nhấn mạnh rằng Gióng không phải là người phàm trần mà là một vị thần, một anh hùng mang sức mạnh siêu nhiên, xứng đáng với vai trò cứu nước.
  • Thần thánh hóa nhân vật: Gióng trở thành biểu tượng cho sức mạnh, ý chí và tinh thần bất khuất của cả cộng đồng, thể hiện sự ngưỡng mộ và lòng biết ơn của nhân dân đối với người anh hùng.
  • Làm nổi bật sức mạnh của nhân dân: Gióng lớn lên nhờ cơm ăn của dân làng, biểu trưng cho sức mạnh đoàn kết, sự đồng lòng của toàn dân khi đất nước lâm nguy. Sức mạnh phi thường của Gióng cũng chính là sức mạnh tiềm tàng, to lớn của nhân dân.
  • Khẳng định tính chất chính nghĩa của cuộc chiến: Cuộc chiến chống giặc Ân là chính nghĩa, được thần linh phù hộ và toàn dân ủng hộ.
  • Lí giải nguồn gốc các phong tục, địa danh: Tạo nên sự gắn kết giữa truyền thuyết và thực tại, làm cho câu chuyện trở nên sống động, gần gũi và có sức thuyết phục hơn trong tâm thức dân gian.
  • Thể hiện ước mơ, khát vọng của người xưa: Ước mơ về một người anh hùng phi thường có thể giải nguy cho đất nước khi cần.

5. Theo em, truyện đã phản ánh được hiện thực và ước mơ gì của cha ông ta?

• Phản ánh hiện thực:

  • Hiện thực về những cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước: Truyện phản ánh một giai đoạn lịch sử có thật của dân tộc ta, khi phải liên tục đối mặt với nạn ngoại xâm (giặc Ân).
  • Tình thế nguy cấp khi đất nước bị đe dọa: “Thế giặc mạnh, nhà vua lo sợ”, “Giặc đã đến chân núi Trâu, Thế nước rất nguy, người người hoảng hốt” – cho thấy hiểm họa và sự lo lắng của nhân dân khi giặc đến.
  • Sức mạnh đoàn kết của toàn dân: Chi tiết bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng phản ánh tinh thần đoàn kết, đồng lòng của toàn dân khi đất nước lâm nguy.
  • Sự thiếu thốn vũ khí ban đầu: Chi tiết Gióng nhổ tre quật giặc cho thấy sự thiếu thốn về vũ khí thô sơ trong thời kì đầu dựng nước, nhưng cũng thể hiện sự sáng tạo và tận dụng mọi thứ để chống giặc.

• Phản ánh ước mơ:

  • Ước mơ về một người anh hùng cứu nước phi thường: Khi đất nước gặp nguy nan, nhân dân ta luôn khao khát có một vị anh hùng với sức mạnh siêu nhiên, có thể ra tay kịp thời để đánh đuổi kẻ thù, bảo vệ non sông.
  • Ước mơ về chiến thắng oanh liệt: Dù đối mặt với kẻ thù mạnh, nhân dân vẫn tin tưởng vào khả năng chiến thắng, thậm chí là chiến thắng một cách thần kì.
  • Ước mơ về sự bất tử của những người anh hùng: Gióng bay về trời, không chết, không mất đi mà hóa thành bất tử, thể hiện sự trân trọng và ước muốn lưu giữ mãi mãi hình ảnh người anh hùng trong lòng dân tộc.
  • Ước mơ về cuộc sống hòa bình, ấm no: Sau khi giặc tan, đất nước được bình yên, thể hiện khát vọng sống trong hòa bình của cha ông.

6. Vì sao Đại hội thể dục thể thao dành cho học sinh phổ thông Việt Nam được lấy tên là Hội khoẻ Phù Đồng?

Đại hội thể dục thể thao dành cho học sinh phổ thông Việt Nam được lấy tên là Hội khỏe Phù Đổng vì:

• Phù Đổng là tên làng quê của Thánh Gióng: Tên gọi này trực tiếp gợi nhắc đến truyền thuyết Thánh Gióng, nơi đã sản sinh ra một vị anh hùng kiệt xuất của dân tộc.
• Thánh Gióng là biểu tượng của sức mạnh, tinh thần rèn luyện và ý chí chiến thắng: Gióng từ một cậu bé bình thường bỗng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ, mang sức mạnh phi thường để đánh tan giặc. Điều này biểu trưng cho tinh thần rèn luyện thể chất, phát triển sức mạnh, sự vượt trội về thể lực và ý chí quyết tâm giành chiến thắng trong thi đấu thể thao.
• Thánh Gióng còn là biểu tượng của lòng yêu nước: Gióng ra đời và chiến đấu vì nhiệm vụ cứu nước. Lấy tên Gióng để đặt cho đại hội thể thao học đường còn nhằm giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, ý thức rèn luyện sức khỏe để phục vụ đất nước.
• Gắn kết thể thao học đường với truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc: Việc lấy tên “Phù Đổng” giúp đại hội thể thao học sinh mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa sâu sắc, hun đúc tinh thần tự hào dân tộc và ý chí vươn lên trong thế hệ trẻ.