Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 3: Tự đánh giá & Hướng dẫn tự học (trang 68-71)

Soạn Bài 3: Tự đánh giá & Hướng dẫn tự học (Trang 68-71) – Tổng kết và phát triển

Các em học sinh lớp 6 thân mến,

Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua hành trình thú vị của Bài 3: **Hồi kí và Du kí** trong sách Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1. Để khép lại bài học này và chuẩn bị cho những khám phá mới, phần **Tự đánh giá & Hướng dẫn tự học** (từ trang 68 đến 71) sẽ là cơ hội để các em tổng kết lại những gì mình đã học được và tự đánh giá năng lực của bản thân.

Đây là một phần cực kỳ quan trọng, giúp các em:

• **Hệ thống hóa kiến thức:** Nhắc lại và củng cố các khái niệm, đặc điểm của thể loại hồi kí, du kí, các biện pháp tu từ, và các kỹ năng đọc hiểu, viết, nói, nghe đã được học.
• **Tự đánh giá năng lực:** Qua việc làm các bài tập kiểm tra, các em sẽ biết mình đã nắm vững kiến thức đến đâu, còn phần nào cần ôn luyện thêm.
• **Rèn luyện kỹ năng tự học:** Phần hướng dẫn sẽ gợi ý các phương pháp và hoạt động để các em tiếp tục mở rộng kiến thức, trau dồi kỹ năng một cách chủ động.
• **Củng cố niềm yêu thích môn Ngữ văn:** Khi tự mình giải quyết được các vấn đề và thấy được sự tiến bộ của bản thân, các em sẽ càng thêm hứng thú với môn học.

Hãy cùng Sĩ Tử điểm lại những nội dung chính và tự tin hoàn thành các bài tập trong phần này nhé! Đây chính là bước đệm vững chắc để các em chinh phục những bài học tiếp theo.

Các em có thể xem lại các bài soạn trước để củng cố kiến thức nếu cần:

• Tổng hợp soạn Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1
• Tổng hợp lời giải bộ sách lớp 6 Cánh diều
• Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 3: Thực hành đọc hiểu: Thời thơ ấu của Hon-đa (Trang 61-64)
• Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 3: Thực hành viết & Nói và nghe: Kể về một kỷ niệm của bản thân (Trang 64-68)

I. Tự đánh giá (Trang 68-70)

Trong phần này, các em sẽ đọc một đoạn trích hồi kí và trả lời các câu hỏi để tự đánh giá khả năng đọc hiểu và vận dụng kiến thức đã học.

Đọc văn bản: Búp bê (Trích) – Hon-đa Sô-i-chi-rô

Văn bản “Búp bê” là một đoạn trích từ hồi kí của Hon-đa Sô-i-chi-rô, kể về kỷ niệm thời thơ ấu của ông với những con búp bê bằng đất. Qua đó, thể hiện sự quan sát tinh tế, lòng yêu thích cái đẹp và tinh thần sáng tạo của tác giả ngay từ khi còn nhỏ.

Trả lời câu hỏi:

1. Kỉ niệm được kể trong đoạn trích là gì?

Kỉ niệm được kể trong đoạn trích là việc tác giả, khi còn là một cậu bé, đã cùng các bạn đi đào đất sét trắng mịn ở chân núi để nặn búp bê. Đặc biệt, cậu bé đã nặn được một con búp bê rất đẹp, thu hút sự chú ý của mọi người và được cha đem vào trưng bày trong nhà.

2. Người kể chuyện đã quan sát và miêu tả những chi tiết nào của con búp bê mình nặn được?

Người kể chuyện (Hon-đa Sô-i-chi-rô) đã quan sát và miêu tả con búp bê mình nặn được với những chi tiết rất tinh tế, thể hiện sự khéo léo và cảm nhận cái đẹp của một đứa trẻ:

• **Về hình dáng và kích thước:** “con búp bê mình nặn được có thân hình mập mạp và đôi chân dài.”
• **Về tư thế:** “tạo dáng như thể nó đang nhảy múa.”
• **Về màu sắc và chất liệu:** Búp bê được làm từ “đất sét trắng mịn”, “lại không bị nứt” khi phơi khô.
• **Về biểu cảm:** Dù không miêu tả trực tiếp khuôn mặt, nhưng việc “tạo dáng như thể nó đang nhảy múa” đã gợi lên sự sống động, vui tươi của búp bê.

Những chi tiết này cho thấy sự quan sát tỉ mỉ và khả năng cảm thụ cái đẹp, cũng như sự sáng tạo trong cách Hon-đa So-i-chi-rô thể hiện tác phẩm của mình.

3. Tìm trong đoạn trích những câu thể hiện cảm xúc của người kể chuyện.

Những câu thể hiện cảm xúc của người kể chuyện trong đoạn trích là:

• “Tất cả mọi người từ trẻ con cho đến người lớn đều khen con búp bê của tôi nặn rất đẹp.” (Niềm vui, sự tự hào khi được khen ngợi).
• “Cha tôi rất tự hào về tôi và mang con búp bê ấy vào trưng bày trong nhà.” (Sự xúc động, hạnh phúc khi được cha công nhận và thể hiện tình yêu thương).
• “Đây là kỉ niệm đầu tiên về thành công của tôi.” (Niềm vui sướng, tự hào về thành quả lao động của mình, và nhận thức được ý nghĩa của nó).

4. Vì sao người kể chuyện cho rằng đó là kỉ niệm đầu tiên về thành công của mình?

Người kể chuyện cho rằng đó là kỉ niệm đầu tiên về thành công của mình vì:

• **Sản phẩm được mọi người công nhận và khen ngợi:** Mọi người, từ trẻ con đến người lớn, đều khen con búp bê “rất đẹp”. Điều này mang lại cho cậu bé niềm vui và sự tự hào về khả năng của mình.
• **Được người thân yêu (cha) công nhận và trân trọng:** Cha của tác giả không chỉ khen mà còn “rất tự hào” và mang con búp bê vào trưng bày trong nhà. Hành động này là sự ghi nhận to lớn đối với một đứa trẻ, khẳng định giá trị của sản phẩm mà cậu bé tạo ra.
• **Thành quả của sự sáng tạo và nỗ lực cá nhân:** Con búp bê là kết quả của sự quan sát tinh tế, sự khéo léo trong đôi bàn tay và ý tưởng sáng tạo của riêng cậu bé. Đây là một “tác phẩm” do chính cậu bé tạo ra, mang dấu ấn cá nhân.

Kỷ niệm này không chỉ là một trò chơi mà là một sự kiện đáng nhớ, đánh dấu lần đầu tiên Hon-đa So-i-chi-rô cảm nhận được niềm vui của sự sáng tạo, sự công nhận và thành công từ chính đôi tay và trí óc của mình. Đó là nền tảng cho tinh thần sáng tạo và làm việc sau này của ông.

5. Đoạn trích giúp em hiểu thêm điều gì về tuổi thơ của Hon-đa Sô-i-chi-rô?

Đoạn trích “Búp bê” giúp em hiểu thêm nhiều điều về tuổi thơ của Hon-đa Sô-i-chi-rô, bổ sung cho những hiểu biết từ văn bản “Thời thơ ấu của Hon-đa”:

• **Không chỉ yêu thích máy móc, động cơ mà còn có năng khiếu nghệ thuật, sự tinh tế trong quan sát và sáng tạo:** Trước đó, ta biết ông mê ô tô, dầu máy. Giờ đây, ta thấy ông còn có khả năng nặn hình, tạo dáng búp bê đẹp, thể hiện sự cảm thụ cái đẹp và khéo léo.
• **Tính cách tỉ mỉ, kiên trì và ham học hỏi từ thực tế:** Việc đi tìm đất sét trắng mịn, nặn tỉ mỉ để búp bê không bị nứt cho thấy sự cẩn thận, kiên nhẫn.
• **Được gia đình (đặc biệt là cha) ủng hộ và động viên:** Việc cha ông tự hào và trưng bày con búp bê cho thấy một môi trường gia đình khuyến khích sự sáng tạo và những thành quả đầu tiên của con cái, giúp ông có niềm tin vào bản thân.
• **Sự phát triển toàn diện của một tài năng:** Tuổi thơ của Hon-đa không chỉ gắn liền với những cỗ máy mà còn với những hoạt động sáng tạo nghệ thuật, góp phần hình thành một nhân cách đa chiều, có khả năng quan sát và cảm nhận sâu sắc.

Đoạn trích này càng khẳng định rằng Hon-đa Sô-i-chi-rô ngay từ nhỏ đã bộc lộ những tố chất đặc biệt về sự sáng tạo, tinh thần tự học hỏi và đam mê khám phá, những yếu tố then chốt làm nên một thiên tài sau này.

—

II. Hướng dẫn tự học (Trang 70-71)

Phần này gợi ý cho các em những hoạt động để tiếp tục củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng sau khi kết thúc Bài 3.

1. Lập bảng tổng kết về thể loại hồi kí.

Một bảng tổng kết về thể loại hồi kí có thể bao gồm các mục sau:

2. Sưu tầm, tìm đọc thêm các văn bản thuộc thể loại hồi kí, du kí.

• • **Mục đích:** Mở rộng vốn đọc, củng cố và đào sâu kiến thức về hai thể loại này, đồng thời học hỏi thêm nhiều điều từ cuộc đời và trải nghiệm của các nhân vật, các vùng đất khác nhau.
  • **Gợi ý tài liệu:**
    • **Hồi kí:**
      • “Hồi kí Nguyễn Hiến Lê” (của Nguyễn Hiến Lê).
      • “Những ngày thơ ấu” (của Nguyên Hồng – các em đã học đoạn trích).
      • “Tuổi thơ dữ dội” (của Phùng Quán).
      • Các cuốn tự truyện, hồi kí của những danh nhân, nhà khoa học, nghệ sĩ nổi tiếng thế giới (có bản dịch tiếng Việt).
    • **Du kí:**
      • “Du kí Đồng Tháp Mười mùa nước nổi” (các em đã học).
      • “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” (của Hoàng Phủ Ngọc Tường – một đoạn bút kí, du kí nổi tiếng).
      • “Nguyễn Trãi ở Côn Sơn” (có yếu tố miêu tả cảnh quan, du kí).
      • Các bài kí, phóng sự về cảnh đẹp đất nước trên báo, tạp chí.

• **Cách sưu tầm và đọc:**
  • Tìm ở thư viện trường, thư viện công cộng.
  • Tìm đọc trên các trang báo điện tử, trang văn học online.
  • Đọc và ghi chú những đặc điểm nổi bật của thể loại, những câu văn hay, những chi tiết gây ấn tượng.

Việc chủ động tổng kết kiến thức và mở rộng vốn đọc sẽ giúp các em không chỉ vững vàng hơn trong môn Ngữ văn mà còn tích lũy được nhiều hiểu biết và giá trị sống quý báu.

Chúc các em luôn học tốt và tìm thấy niềm vui trong mỗi trang sách!