Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 5: Tự đánh giá & Hướng dẫn tự học (trang 104-106)

Giới thiệu bài học: Tự đánh giá & Hướng dẫn tự học

Các em học sinh lớp 6 thân mến,

Chúng ta đã cùng nhau trải qua hành trình tìm hiểu những kiến thức thú vị và bổ ích trong Bài 5 của môn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1, từ việc khám phá các văn bản thông tin về lịch sử hào hùng của dân tộc như “Hồ Chí Minh và Tuyên ngôn Độc lập”, “Diễn biến Chiến dịch Điện Biên Phủ” đến việc rèn luyện kỹ năng Tiếng Việt, viết và nói về sự kiện lịch sử.

Để khép lại Bài 5, phần “Tự đánh giá” và “Hướng dẫn tự học” sẽ là cơ hội để các em tổng kết lại những gì mình đã tiếp thu. Phần “Tự đánh giá” sẽ giúp các em tự kiểm tra mức độ hiểu bài thông qua một bài tập đọc hiểu về đồ họa thông tin về Cách mạng tháng Tám 1945, một trong những sự kiện vĩ đại nhất của lịch sử Việt Nam. Qua đó, các em sẽ củng cố khả năng đọc, phân tích và khai thác thông tin từ văn bản đa phương thức.

Phần “Hướng dẫn tự học” sẽ gợi mở những phương pháp để các em tiếp tục mở rộng kiến thức, tìm tòi và khám phá sâu hơn về các sự kiện lịch sử, rèn luyện thói quen tự học hiệu quả không chỉ với môn Ngữ văn mà còn với các môn học khác.

Hãy cùng Sĩ Tử hoàn thành tốt phần cuối cùng này để chuẩn bị vững vàng cho những bài học tiếp theo nhé!

Để hỗ trợ các em trong quá trình học tập, Sĩ Tử cung cấp các tài liệu soạn bài và lời giải chi tiết, giúp các em nắm vững kiến thức và hoàn thành tốt các bài tập:

• Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 5: Viết & Nói và nghe Thuyết minh về sự kiện lịch sử (Trang 100-103)
• Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 5: Thực hành Tiếng Việt & Thực hành đọc hiểu (Trang 96-99)
• Tổng hợp soạn Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1
• Tổng hợp lời giải bộ sách lớp 6 Cánh diều

A. TỰ ĐÁNH GIÁ (Trang 104-105)

Đọc bản đồ họa thông tin dưới đây và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Cách mạng tháng Tám năm 1945 là một trong những sự kiện trọng đại nhất, oanh liệt nhất của dân tộc Việt Nam trong thế kỉ XX.

17-8-2015

Những mốc son của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công là thắng lợi vĩ đại đầu tiên của nhân dân ta từ khi có Đảng lãnh đạo, mở ra bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

[Hình ảnh sơ đồ timeline các sự kiện Cách mạng tháng Tám 1945 với các mốc thời gian và hình ảnh minh họa tương ứng: ]

• Tháng 3:
  • 9/3/1945: Trong đêm Nhật – Pháp bắn nhau, Hội nghị Thường vụ mở rộng họp dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Trường Chinh.
  • 12/3/1945: Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã họp hội nghị mở rộng, ra Chỉ thị nêu rõ “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”.
• Tháng 8:
  • 13-15/8/1945: Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh thành lập Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc, ra Quân lệnh số 1.
  • Chiều 16/8/1945: Một đơn vị Quân giải phóng do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy từ Tân Trào tiến về giải phóng Thái Nguyên, mở đầu cho Cách mạng tháng Tám.
  • 16/8/1945: Đại hội Quốc dân họp ở Tân Trào (Tuyên Quang) thông qua Lệnh Tổng khởi nghĩa.
  • 17/8/1945: Ủy ban giải phóng dân tộc ra mắt quốc dân và làm lễ tuyên thệ trước sân đình Tân Trào.
  • 18/8/1945: Nhân dân 4 tỉnh Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chính quyền.
  • 19/8/1945: Khởi nghĩa đã hoàn toàn thắng lợi ở Thủ đô Hà Nội.
  • Từ ngày 20/8/1945 – Trên khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước, cuộc Tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi. Các tỉnh như Yên Bái, Phúc Yên, Thái Bình, Thanh Hóa, Khánh Hòa liên tiếp khởi nghĩa thành công.
  • 25/8/1945: Khởi nghĩa giành chính quyền tại Sài Gòn.
  • 30/8/1945: Hoàng đế Bảo Đại – vị vua cuối cùng nhà Nguyễn đã thoái vị.
• 2/9/1945: Tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Chính phủ lâm thời Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ghi vào vở chữ cái đứng trước phương án trả lời đúng cho mỗi câu hỏi (từ câu 1 đến câu 8):

1. Yếu tố nào sau đây không có trong văn bản trên?

A. Nhan đề văn bản

B. Các thông tin chính

C. Nguồn cung cấp thông tin

D. Các số thứ tự đánh dấu thông tin

Trả lời: D. Các số thứ tự đánh dấu thông tin.

2. Phương án nào nêu đúng nhất sự kiện lịch sử được thuật lại trong văn bản trên?

A. Đại hội Quốc dân họp ở Tân Trào (Tuyên Quang)

B. Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc được thành lập

C. Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945

D. Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập

Trả lời: C. Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.

3. Các mốc thời gian được nhắc đến nhiều nhất trong văn bản thuộc tháng năm nào?

A. Tháng 3-1945

B. Tháng 8-1945

C. Tháng 9-1945

D. Tháng 10-1945

Trả lời: B. Tháng 8-1945.

4. Em sẽ đọc các mốc thời gian trong văn bản theo thứ tự như thế nào?

A. Đọc lần lượt từng mốc bên trái trước, từ trên xuống dưới

B. Đọc lần lượt từng mốc bên phải trước, từ trên xuống dưới

C. Đọc lần lượt từng mốc từ phải sang trái, từ trên xuống dưới

D. Đọc lần lượt từng mốc từ trái sang phải, từ trên xuống dưới

Trả lời: D. Đọc lần lượt từng mốc từ trái sang phải, từ trên xuống dưới. (Với thiết kế infographic dạng timeline như trong văn bản, thông tin được bố trí theo từng cột tương ứng với mốc thời gian, người đọc sẽ theo thứ tự tự nhiên từ trái qua phải, từ trên xuống dưới theo từng cột)

5. Vì sao mốc thời gian “2-9-1945” lại được in màu đỏ?

A. Vì đây là mốc thời gian cuối cùng được nhắc đến

B. Vì đây là mốc thời gian quan trọng, cần được lưu ý

C. Vì đây là một ngày lễ lớn có từ xa xưa của dân tộc

D. Vì muốn làm cho màu sắc của văn bản sinh động

Trả lời: B. Vì đây là mốc thời gian quan trọng, cần được lưu ý. (Ngày 2-9-1945 là ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, có ý nghĩa lịch sử cực kỳ quan trọng.)

6. Câu nào sau đây có vị ngữ được mở rộng với ba thành tố phụ?

A. Đại hội Quốc dân thông qua Lệnh Tổng khởi nghĩa.

B. Khởi nghĩa đã hoàn toàn thắng lợi ở Thủ đô Hà Nội.

C. Uỷ ban giải phóng dân tộc ra mắt quốc dân.

D. Khởi nghĩa giành chính quyền tại Sài Gòn.

Trả lời: B. Khởi nghĩa đã hoàn toàn thắng lợi ở Thủ đô Hà Nội.

• Giải thích:
  • “đã hoàn toàn thắng lợi” (động từ + phó từ chỉ mức độ + bổ ngữ)
  • “ở Thủ đô Hà Nội” (giới từ + danh từ – chỉ địa điểm)

  Câu này có vị ngữ “đã hoàn toàn thắng lợi ở Thủ đô Hà Nội” với ba thành tố phụ: “hoàn toàn” (phụ ngữ chỉ mức độ cho động từ “thắng lợi”), “thắng lợi” (từ trung tâm động từ), “ở Thủ đô Hà Nội” (phụ ngữ chỉ địa điểm).

7. Các bức ảnh trong văn bản trên không có tác dụng nào sau đây?

A. Làm cho hình thức của văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn

B. Làm cho các thông tin trong văn bản có tính chân thực hơn

C. Bổ sung thêm thông tin cho người đọc

D. Quy định thứ tự đọc các thông tin của văn bản

Trả lời: D. Quy định thứ tự đọc các thông tin của văn bản. (Thứ tự đọc được quy định bởi mốc thời gian và cách bố trí các khối thông tin, không phải do các bức ảnh quy định.)

8. Qua nội dung của văn bản, em hiểu nghĩa của từ “mốc son” là gì?

A. Một khoảng thời gian dài

B. Một thời điểm quan trọng

C. Một thời kì phát triển

D. Một giai đoạn khó khăn

Trả lời: B. Một thời điểm quan trọng. (Từ “mốc son” trong “Những mốc son của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945” gợi đến những dấu mốc lịch sử sáng chói, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.)

9. Qua văn bản, kết hợp với những hiểu biết của em, hãy cho biết mốc thời gian nào trong tháng Tám (1945) được coi là quan trọng nhất? Vì sao?

Trả lời:

Qua văn bản và những hiểu biết của em, mốc thời gian quan trọng nhất trong tháng Tám năm 1945 là ngày 19 tháng 8 năm 1945.

• Lý do:
  • Theo văn bản, “19/8/1945: Khởi nghĩa đã hoàn toàn thắng lợi ở Thủ đô Hà Nội”. Hà Nội là trái tim của cả nước, là trung tâm chính trị quan trọng nhất. Việc giành được chính quyền ở Hà Nội có ý nghĩa quyết định, tạo tiền đề và cổ vũ mạnh mẽ cho khởi nghĩa lan rộng và thành công trên cả nước.
  • Thành công của Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội vào ngày 19/8 đã mở đường cho việc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình vào ngày 2/9/1945, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Mặc dù ngày 2/9/1945 là ngày khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và được in màu đỏ trong văn bản để nhấn mạnh tầm quan trọng, nhưng ngày 19/8 là ngày đánh dấu sự thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa ở trung tâm đầu não, tạo tiền đề cho việc thành lập nhà nước mới.
  • Mặc dù cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra và giành thắng lợi ở nhiều tỉnh thành trong suốt tháng 8, nhưng thắng lợi tại Hà Nội vào ngày 19/8 có tính chất bước ngoặt, mang tính biểu tượng và ảnh hưởng lan tỏa mạnh mẽ nhất.

10. Hãy cho biết việc trình bày bằng đồ họa giúp gì cho em trong việc hiểu và ghi nhớ thông tin của một sự kiện?

Trả lời:

Việc trình bày thông tin bằng đồ họa (infographic) giúp em rất nhiều trong việc hiểu và ghi nhớ thông tin của một sự kiện bởi các lý do sau:

• Trực quan, dễ nắm bắt: Đồ họa thông tin sử dụng hình ảnh, biểu tượng, sơ đồ, màu sắc một cách khoa học. Điều này giúp thông tin được hiển thị một cách trực quan, hấp dẫn, thu hút sự chú ý của người đọc ngay từ cái nhìn đầu tiên.
• Tóm tắt, cô đọng thông tin: Các sự kiện, số liệu phức tạp được tóm lược thành những khối thông tin ngắn gọn, súc tích. Thay vì phải đọc những đoạn văn dài, em có thể nhanh chóng nắm bắt được các điểm chính.
• Dễ ghi nhớ: Não bộ con người thường ghi nhớ hình ảnh tốt hơn chữ viết. Việc kết hợp chữ và hình ảnh giúp thông tin được “mã hóa” và lưu giữ trong trí nhớ lâu hơn. Các mốc thời gian được bố trí rõ ràng theo dòng chảy lịch sử cũng giúp việc ghi nhớ trình tự diễn biến trở nên dễ dàng hơn.
• Phân loại thông tin rõ ràng: Các tiêu đề, mốc thời gian, và các khối thông tin được tách biệt rõ ràng, giúp em dễ dàng phân loại và tìm kiếm thông tin mong muốn.
• Tạo sự hứng thú: Hình thức trình bày sinh động, đa dạng giúp bài học trở nên thú vị hơn, không khô khan như việc chỉ đọc văn bản thuần túy.

B. HƯỚNG DẪN TỰ HỌC (Trang 106)

Để tiếp tục củng cố và mở rộng kiến thức về các văn bản thông tin, đặc biệt là văn bản về sự kiện lịch sử, các em có thể tham khảo các hoạt động tự học sau:

1. Đọc sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 6, tập trung vào các bài thuật lại một sự kiện nổi bật của nước ta và thế giới được trình bày theo trật tự thời gian.

• Đây là nguồn tài liệu chính thống và gần gũi nhất để các em ôn tập và mở rộng kiến thức lịch sử.
• Hãy chú ý đến cách tác giả sắp xếp các sự kiện theo trình tự thời gian, cách sử dụng các trạng ngữ chỉ thời gian và các từ ngữ liên kết để tạo mạch lạc cho văn bản.
• Ví dụ: Các em có thể đọc lại các bài về các triều đại phong kiến, các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, hoặc các sự kiện lớn trên thế giới như các cuộc cách mạng công nghiệp, hai cuộc Chiến tranh thế giới.

2. Đọc sách báo, truy cập internet, thu thập tư liệu (gồm các bài viết, hình ảnh, video,…) liên quan đến các sự kiện nổi bật như Cách mạng tháng Tám 1945, Hồ Chí Minh viết và đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, chiến dịch Giờ Trái Đất,…

• Sách báo và internet là kho tàng kiến thức khổng lồ. Hãy tìm kiếm các bài viết chuyên sâu, các bài phỏng vấn nhân chứng lịch sử hoặc các bài phân tích của chuyên gia để hiểu sâu hơn về các sự kiện.
• Tìm kiếm hình ảnh, video tư liệu (phim tài liệu, clip tin tức) về các sự kiện này để có cái nhìn trực quan, sinh động hơn. Việc xem video sẽ giúp các em hình dung được không khí, bối cảnh lịch sử.
• Các trang web uy tín, báo điện tử chính thống:
  • Báo Nhân Dân: nhandan.vn
  • Báo Quân đội nhân dân: qdnd.vn
  • Báo Tuổi Trẻ: tuoitre.vn
  • Cổng thông tin điện tử Chính phủ: chinhphu.vn
  • Các trang web của các bảo tàng lịch sử (ví dụ: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: baotanglichsu.vn)
  • Các kênh truyền hình có chương trình lịch sử (ví dụ: VTV, HTV)
• Khi tìm kiếm thông tin trên internet, hãy luôn kiểm tra nguồn thông tin có đáng tin cậy hay không để đảm bảo tính chính xác của kiến thức.