Giải SGK Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều Phần 2: Chủ đề 5: Bài 9: Một số lương thực – thực phẩm thông dụng (trang 52-54)

Giới thiệu bài học: Bài 9 – Một số lương thực – thực phẩm thông dụng

Các em học sinh lớp 6 thân mến,

Bài học “Một số lương thực – thực phẩm thông dụng” sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về những gì chúng ta ăn hàng ngày. Chúng ta sẽ tìm hiểu về vai trò quan trọng của lương thực, thực phẩm đối với cơ thể, cách phân loại các nhóm chất dinh dưỡng, và đặc biệt là các phương pháp bảo quản thực phẩm để đảm bảo sức khỏe.

Sĩ Tử sẽ cùng các em giải đáp từng câu hỏi trong sách giáo khoa, giúp các em không chỉ nắm vững kiến thức mà còn biết cách áp dụng vào việc xây dựng chế độ ăn uống khoa học cho bản thân và gia đình.

Để hỗ trợ các em trong quá trình học tập, Sĩ Tử cung cấp các tài liệu giải bài tập và lời giải chi tiết cho bộ sách Cánh diều:

• Tổng hợp giải SGK Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều
• Tổng hợp lời giải bộ sách lớp 6 Cánh diều
• Giải SGK KHTN 6 Cánh Diều: Bài 8 – Vật liệu, Nhiên liệu, Nguyên liệu

I. Lương thực – thực phẩm thông dụng (trang 52)

Bữa ăn hàng ngày ở gia đình em có những món ăn nào?

Trả lời:

Bữa ăn hàng ngày ở gia đình em thường có các món ăn đa dạng để đảm bảo đủ chất dinh dưỡng. Ví dụ:

• **Món mặn:** Thịt luộc, thịt rang cháy cạnh, cá kho, trứng rán, đậu phụ sốt cà chua, tôm rim.
• **Món rau:** Rau muống luộc, canh rau ngót, canh bí đao, rau cải luộc.
• **Tinh bột:** Cơm trắng.
• **Tráng miệng:** Hoa quả theo mùa (chuối, cam, dưa hấu).

Kể tên các lương thực, thực phẩm trong cuộc sống.

Trả lời:

Các lương thực, thực phẩm phổ biến trong cuộc sống hàng ngày bao gồm:

• **Lương thực:** Gạo, ngô (bắp), khoai, sắn, lúa mì (làm bột mì), mì sợi, bánh mì.
• **Thực phẩm:**
  • **Thịt:** Thịt lợn, thịt gà, thịt bò, cá, tôm, cua, trứng.
  • **Rau củ:** Rau muống, cải, bí đao, cà chua, cà rốt, khoai tây, hành tây, tỏi.
  • **Trái cây:** Chuối, cam, táo, dưa hấu, xoài, ổi.
  • **Các sản phẩm từ sữa:** Sữa tươi, sữa chua, phô mai.
  • **Các loại hạt và đậu:** Đậu tương, đậu xanh, lạc (đậu phộng), hạt điều, hạnh nhân.
  • **Gia vị:** Muối, đường, dầu ăn, nước mắm, tiêu, ớt.

Hãy cho biết vai trò của lương thực – thực phẩm đối với con người.

Trả lời:

Lương thực và thực phẩm đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với con người, cụ thể là:

• **Cung cấp năng lượng:** Lương thực và thực phẩm là nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho cơ thể hoạt động, học tập, làm việc và thực hiện các chức năng sống.
• **Cung cấp chất dinh dưỡng:** Chúng cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết như tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin, chất khoáng và chất xơ, giúp xây dựng và duy trì cơ thể khỏe mạnh.
• **Giúp cơ thể phát triển và tăng trưởng:** Các chất đạm giúp xây dựng cơ bắp, xương, da và các tế bào khác. Vitamin và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của cơ thể, đặc biệt là ở trẻ em.
• **Tăng cường sức đề kháng:** Các vitamin và khoáng chất giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tật.
• **Duy trì sự sống:** Không có lương thực, thực phẩm, cơ thể con người không thể tồn tại và phát triển.

Cho biết tên các lương thực – thực phẩm giàu:
a) tinh bột, đường
b) chất béo
c) chất đạm
d) vitamin và chất khoáng

Trả lời:

Các lương thực – thực phẩm giàu các nhóm chất dinh dưỡng chính:

• **a) Giàu tinh bột, đường:** Gạo, ngô, khoai tây, khoai lang, sắn, bánh mì, mì tôm, bún, phở, đường mía, kẹo, hoa quả chín (chuối, xoài, nho).
• **b) Giàu chất béo:** Mỡ động vật (mỡ lợn), dầu thực vật (dầu lạc, dầu vừng, dầu đậu nành, dầu ô liu), bơ, phô mai, các loại hạt (lạc, vừng, hạt điều, hạnh nhân), quả bơ.
• **c) Giàu chất đạm:** Thịt (thịt lợn, thịt bò, thịt gà), cá, trứng, tôm, cua, sữa, đậu phụ, các loại đậu (đậu nành, đậu xanh, đậu đen).
• **d) Giàu vitamin và chất khoáng:**
  • **Vitamin:**
    • **Vitamin A:** Cà rốt, bí đỏ, gấc, gan, trứng.
    • **Vitamin C:** Cam, ổi, dâu tây, cà chua, rau cải.
    • **Vitamin D:** Cá béo (cá hồi, cá thu), lòng đỏ trứng, sữa.
    • **Vitamin nhóm B:** Ngũ cốc nguyên hạt, thịt, trứng, sữa, rau xanh đậm.
  • **Chất khoáng:**
    • **Canxi:** Sữa và các sản phẩm từ sữa, tôm, cua, rau xanh đậm.
    • **Sắt:** Thịt bò, gan, trứng, rau bina, đậu.
    • **Kẽm:** Thịt, hải sản, các loại đậu.
    • **I-ốt:** Hải sản, muối i-ốt.

Kể tên một số lương thực – thực phẩm tươi sống hoặc đã qua chế biến.

Trả lời:

• **Lương thực – thực phẩm tươi sống:** Gạo, khoai tây, rau cải, cà chua, thịt lợn tươi, cá tươi, trứng gà, trái cây (chuối, cam).
• **Lương thực – thực phẩm đã qua chế biến:** Bánh mì, mì gói, xúc xích, giò chả, cá hộp, sữa chua, phô mai, bánh quy, nước ngọt, thịt muối, cá khô.

II. Bảo quản lương thực – thực phẩm (trang 53)

Nêu một số cách bảo quản lương thực – thực phẩm ở gia đình em.

Trả lời:

Ở gia đình em, lương thực – thực phẩm thường được bảo quản bằng các cách sau để giữ được độ tươi ngon và an toàn:

• **Bảo quản trong tủ lạnh/tủ đông:**
  • Rau củ, trái cây được rửa sạch, để ráo nước, cho vào túi hoặc hộp kín rồi bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.
  • Thịt, cá được chia thành từng phần nhỏ, rửa sạch, để ráo và cho vào ngăn đông tủ lạnh để bảo quản lâu dài.
  • Trứng, sữa, sữa chua được bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh theo hạn sử dụng.
• **Bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát:**
  • Gạo được đựng trong thùng hoặc chum kín, đặt ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc và côn trùng.
  • Khoai tây, hành tây, tỏi được để ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
  • Các loại gia vị khô (muối, đường, tiêu) được đựng trong lọ/hũ kín.
• **Phơi khô/sấy khô:** Một số loại thực phẩm như cá khô, mực khô, măng khô, mộc nhĩ, nấm hương được phơi hoặc sấy khô để loại bỏ nước, ngăn chặn vi khuẩn phát triển.
• **Muối chua/ngâm dấm:** Dưa chuột, cà pháo, rau cải thường được muối chua để bảo quản lâu hơn và tạo hương vị đặc trưng.
• **Đóng hộp/đóng gói chân không:** Các loại thực phẩm đã qua chế biến hoặc tươi sống có thể được đóng hộp hoặc hút chân không để kéo dài thời gian sử dụng.

Thực hiện điều tra về tính chất, cách sử dụng và cách bảo quản của một số loại lương thực – thực phẩm thông dụng theo gọi ý trong bằng 9.1.

Trả lời:

Dưới đây là một số ví dụ để điền vào bảng 9.1:

Tìm hiểu thông tin về một số lương thực – thực phẩm ở địa phương em và chia sẻ thông tin với các bạn trong nhóm.

Trả lời:

Học sinh tự tìm hiểu thông tin ở địa phương mình. Dưới đây là ví dụ về một số lương thực – thực phẩm phổ biến ở Hà Nội và cách sử dụng, bảo quản:

• **Phở:** Là món ăn truyền thống, nổi tiếng của Hà Nội. Nguyên liệu chính gồm bánh phở (làm từ gạo), thịt bò/gà, nước dùng ninh từ xương, và các loại rau thơm. Phở thường được ăn nóng vào bữa sáng hoặc trưa, là món ăn giàu năng lượng và protein. Bảo quản riêng từng thành phần (nước dùng, thịt, bánh phở) trong tủ lạnh.
• **Bún chả:** Một đặc sản khác của Hà Nội, gồm bún tươi (làm từ gạo), chả nướng (thịt lợn băm/thái miếng nướng), nem rán, và nước chấm chua ngọt. Đây là món ăn giàu tinh bột, đạm, béo. Bún tươi cần dùng trong ngày, chả có thể nướng sơ rồi cấp đông.
• **Rau muống:** Là loại rau rất phổ biến ở Hà Nội, thường được trồng nhiều ở các vùng ngoại ô. Rau muống có tính mát, giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất. Thường được luộc, xào hoặc nấu canh. Rau muống tươi cần bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, tốt nhất nên dùng trong 1-2 ngày.
• **Bánh cốm:** Món quà đặc trưng của Hà Nội, đặc biệt là vào mùa thu. Bánh làm từ cốm (nếp non), đường, dừa, đậu xanh. Bánh cốm tươi thường có hạn sử dụng ngắn, cần bảo quản nơi thoáng mát hoặc tủ lạnh.

Thế nào là một chế độ ăn uống hợp lí?

Trả lời:

Một chế độ ăn uống hợp lí là chế độ cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, phù hợp với lứa tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và mức độ hoạt động thể chất của mỗi người.

Một chế độ ăn uống hợp lí cần đảm bảo các yếu tố sau:

• • **Đủ năng lượng:** Cung cấp đủ calo để cơ thể hoạt động và duy trì các chức năng sống.
  • **Cân đối các nhóm chất dinh dưỡng:**
    • **Tinh bột, đường:** Chiếm khoảng 60-65% tổng năng lượng, là nguồn năng lượng chính.
    • **Chất đạm:** Khoảng 12-15%, cần thiết cho xây dựng và sửa chữa tế bào.
    • **Chất béo:** Khoảng 20-25%, cung cấp năng lượng dự trữ và giúp hấp thu vitamin tan trong dầu.
    • **Vitamin và chất khoáng:** Cần thiết cho các quá trình chuyển hóa và chức năng của cơ thể, thường có trong rau củ, trái cây.
    • **Chất xơ:** Giúp hệ tiêu hóa khỏe mạnh, có nhiều trong rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt.
  • **Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm:** Thực phẩm phải sạch sẽ, an toàn, không chứa hóa chất độc hại, vi khuẩn gây bệnh.
  • **Uống đủ nước:** Nước là thành phần quan trọng của cơ thể, giúp vận chuyển chất dinh dưỡng, thải độc.
  • **Ăn đúng bữa, đúng giờ:** Giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định và hấp thu chất dinh dưỡng tốt hơn.

• **Đa dạng thực phẩm:** Thay đổi các loại thực phẩm thường xuyên để đảm bảo đủ vi chất dinh dưỡng và tạo cảm giác ngon miệng.