Giải SGK Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều Bài tập chủ đề 11 (trang 172)

Giới thiệu Chủ đề 11: Chuyển động của Trái Đất và Mặt Trời

Chủ đề 11 trong chương trình Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh Diều đã đưa chúng ta vào một hành trình thú vị khám phá những bí ẩn của vũ trụ gần gũi. Chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về các hiện tượng thiên văn cơ bản nhưng vô cùng quan trọng như:

• **Bài 33: Hiện tượng mọc và lặn của Mặt Trời:** Giải thích nguyên nhân của ngày và đêm, cũng như sự di chuyển biểu kiến của Mặt Trời trên bầu trời do chuyển động tự quay của Trái Đất.
• **Bài 34: Các hình dạng nhìn thấy của Mặt Trăng:** Khám phá các pha khác nhau của Mặt Trăng (trăng non, trăng lưỡi liềm, trăng bán nguyệt, trăng tròn) và nguyên nhân hình thành chúng do vị trí tương đối của Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng.
• **Bài 35: Hệ Mặt Trời và Ngân Hà:** Mở rộng tầm nhìn ra ngoài Trái Đất, giới thiệu cấu trúc Hệ Mặt Trời với Mặt Trời là trung tâm và các hành tinh quay quanh nó, cùng với khái niệm về Ngân Hà.

Bài tập Chủ đề 11 (trang 172) là cơ hội để các em tổng hợp kiến thức, vận dụng những gì đã học để giải quyết các vấn đề thực tiễn và củng cố hiểu biết về vũ trụ.

Để hỗ trợ các em trong quá trình học tập, Sĩ Tử cung cấp các tài liệu giải bài tập và lời giải chi tiết cho bộ sách Cánh diều:

• Tổng hợp giải SGK Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều
• Giải SGK KHTN 6 Cánh diều: Bài 35 – Hệ Mặt Trời và Ngân Hà (Trang 170-172)

Giải bài tập Chủ đề 11 (Trang 172)

1. Ở hình 35.7, Trái Đất quay xung quanh trục theo chiều mũi tên; Mặt Trời ở phía bên trái. Người ở vị trí nào trong số các vị trí A, B, C sẽ thấy Mặt Trời lặn trước? Giải thích.

Trả lời:

Để xác định người nào thấy Mặt Trời lặn trước, chúng ta cần hiểu về chuyển động tự quay của Trái Đất và sự thay đổi của ngày/đêm.

Quan sát Hình 35.7 (từ sách giáo khoa):

• Mặt Trời nằm ở phía bên trái, chiếu sáng vào Trái Đất.
• Phần Trái Đất được chiếu sáng là ban ngày, phần không được chiếu sáng là ban đêm.
• Trái Đất quay quanh trục theo chiều mũi tên (ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ cực Bắc).

Dựa vào chiều quay của Trái Đất, các vị trí A, B, C sẽ lần lượt đi vào vùng tối (ban đêm) theo thứ tự từ Đông sang Tây. Hay nói cách khác, Mặt Trời sẽ lặn khi một vị trí đang từ vùng sáng đi vào vùng tối.

Trong các vị trí A, B, C trên hình, vị trí **C** là vị trí gần với đường ranh giới giữa sáng và tối (đường phân chia ngày đêm) nhất, và sẽ đi vào vùng tối sớm nhất theo chiều quay của Trái Đất.

Vậy, **người ở vị trí C sẽ thấy Mặt Trời lặn trước.**

Giải thích: Vì Trái Đất quay từ Tây sang Đông, các địa điểm ở phía Tây (như C) sẽ “tiếp cận” đường phân chia ngày đêm (ranh giới giữa ngày và đêm) sớm hơn các địa điểm ở phía Đông (như B và A) khi Mặt Trời lặn.

2. Hình 35.8 là sơ đồ gồm Mặt Trời, Trái Đất và Hỏa Tinh. Chúng ta thấy Hỏa Tinh vì nó phản chiếu ánh sáng từ Mặt Trời. Vẽ sơ đồ vào giấy. Sau đó, vẽ đường đi của ánh sáng Mặt Trời giúp chúng ta thấy Hỏa Tinh.

Trả lời:

Để vẽ sơ đồ và đường đi của ánh sáng, chúng ta cần nhớ rằng Hỏa Tinh (cũng như Trái Đất và các hành tinh khác) không tự phát sáng. Chúng ta thấy chúng vì chúng phản xạ ánh sáng từ Mặt Trời.

Bước 1: Vẽ sơ đồ các vị trí tương đối

Dựa vào Hình 35.8 trong sách giáo khoa, bạn sẽ vẽ:

• **Mặt Trời** ở trung tâm (kích thước lớn nhất, biểu tượng nguồn sáng).
• **Trái Đất** quay quanh Mặt Trời (vị trí gần hơn Hỏa Tinh).
• **Hỏa Tinh** quay quanh Mặt Trời (vị trí xa hơn Trái Đất).

Đảm bảo Trái Đất và Hỏa Tinh ở các vị trí khác nhau trên quỹ đạo của chúng quanh Mặt Trời.

**Bước 2: Vẽ đường đi của ánh sáng Mặt Trời**

1. **Ánh sáng từ Mặt Trời đến Hỏa Tinh:** Vẽ các tia sáng thẳng từ Mặt Trời chiếu đến bề mặt của Hỏa Tinh.

2. **Ánh sáng phản xạ từ Hỏa Tinh đến Trái Đất:** Từ bề mặt của Hỏa Tinh (phần được Mặt Trời chiếu sáng), vẽ các tia sáng phản xạ hướng về phía Trái Đất.

Chính những tia sáng phản xạ này từ Hỏa Tinh đến mắt chúng ta (trên Trái Đất) đã giúp chúng ta nhìn thấy Hỏa Tinh trên bầu trời đêm.

Sơ đồ minh họa (dạng text, bạn hãy vẽ chi tiết vào giấy):

              Mặt Trời 
             /  |  \
            /   |   \
           /    |    \
          V     V     V
      (Tia sáng Mặt Trời)
            *---------------Hỏa Tinh (phần được chiếu sáng)
            |               ^   
            |              /
            |             / (Ánh sáng phản xạ từ Hỏa Tinh)
            |            /
            |           /
            |          V
            *--------- Trái Đất (Quan sát từ đây)

Trong sơ đồ trên, các mũi tên từ Mặt Trời đến Hỏa Tinh biểu thị ánh sáng Mặt Trời chiếu tới Hỏa Tinh. Các mũi tên từ Hỏa Tinh về Trái Đất biểu thị ánh sáng phản xạ từ Hỏa Tinh mà chúng ta nhìn thấy.

Sĩ Tử chúc các em ôn tập hiệu quả, đạt kết quả cao trong các bài kiểm tra và một kỳ nghỉ hè thật vui vẻ, ý nghĩa. Hãy sẵn sàng cho những kiến thức mới mẻ và thú vị ở lớp 7 nhé!