Giải Bài 6 (Trang 15-17) SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều: Tính chất và Sự chuyển thể của chất

Giới thiệu Bài 6: Tính chất và Sự chuyển thể của chất

Bài 6 trong Sách bài tập Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều tập trung vào việc phân biệt các loại tính chất của chất (vật lí, hóa học) và các quá trình chuyển thể của chúng (nóng chảy, đông đặc, bay hơi, ngưng tụ). Đây là những kiến thức quan trọng giúp các em hiểu rõ hơn về thế giới vật chất xung quanh.

Để hỗ trợ các em trong quá trình học tập, Sĩ Tử cung cấp các tài liệu giải bài tập và lời giải chi tiết:

• Tổng hợp giải Bài tập Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều
• Giải Bài 5: Sự đa dạng của chất (Trang 13-15)
• Lời giải Bộ sách lớp 6 Cánh Diều
• Tài liệu học tập lớp 6

Giải bài tập Bài 6: Tính chất và Sự chuyển thể của chất (Trang 15-17)

Giải bài 6.1 Trang 15 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Những tính chất nào sau đây là tính chất vật lí của chất?

A. Khả năng tan trong nước, màu sắc, khả năng bị cháy.
B. Tính dẫn điện, nhiệt độ sôi, khả năng tác dụng với nước.
C. Khả năng tan trong nước, nhiệt độ sôi, màu sắc.
D. Tính dẫn điện, khả năng tác dụng với nước, khả năng bị cháy.

Trả lời:

Tính chất vật lí là những tính chất có thể quan sát hoặc đo được mà không làm thay đổi bản chất của chất. Tính chất hóa học là những tính chất thể hiện khả năng biến đổi thành chất khác.

Phân tích các lựa chọn:

• A. Khả năng tan trong nước (vật lí), màu sắc (vật lí), khả năng bị cháy (hóa học).
• B. Tính dẫn điện (vật lí), nhiệt độ sôi (vật lí), khả năng tác dụng với nước (hóa học).
• C. Khả năng tan trong nước (vật lí), nhiệt độ sôi (vật lí), màu sắc (vật lí). -> **Đây là đáp án đúng.**
• D. Tính dẫn điện (vật lí), khả năng tác dụng với nước (hóa học), khả năng bị cháy (hóa học).

Vậy, đáp án đúng là **C**.

Giải bài 6.2 Trang 15 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Tính chất nào dưới đây là tính chất hóa học của đường?

A. Tan trong nước.
B. Có màu trắng.
C. Khả năng cháy trong oxygen tạo thành khí carbon dioxide và nước.
D. Là chất rắn ở nhiệt độ phòng.

Trả lời:

Tính chất hóa học là khả năng chất biến đổi thành chất khác.

• A. Tan trong nước: là tính chất vật lí.
• B. Có màu trắng: là tính chất vật lí (màu sắc).
• C. Khả năng cháy trong oxygen tạo thành khí carbon dioxide và nước: Khi cháy, đường đã biến đổi thành chất khác (CO2 và H2O). Đây chính là tính chất hóa học.
• D. Là chất rắn ở nhiệt độ phòng: là tính chất vật lí (trạng thái).

Vậy, đáp án đúng là **C**.

Giải bài 6.3 Trang 15 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống …… trong các câu sau:

a) Tính tan trong nước là (1) …… của muối ăn.
b) Khả năng cháy trong oxygen là (2) …… của than.

A. (1) tính chất vật lí, (2) tính chất vật lí.
B. (1) tính chất hóa học, (2) tính chất hóa học.
C. (1) tính chất vật lí, (2) tính chất hóa học.
D. (1) tính chất hóa học, (2) tính chất vật lí.

Trả lời:

• a) Tính tan trong nước là sự hòa tan của chất vào dung môi mà không tạo ra chất mới, nên nó là **tính chất vật lí** của muối ăn.
• b) Khả năng cháy trong oxygen: Khi than cháy, nó sẽ biến đổi thành chất khác (khí carbon dioxide), đây là **tính chất hóa học** của than.

Vậy, đáp án đúng là **C**.

Giải bài 6.4 Trang 15 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Sự chuyển từ thể hơi sang thể lỏng được gọi là

A. sự ngưng tụ.
B. sự bay hơi.
C. sự đông đặc.
D. sự nóng chảy.

Trả lời:

• A. Sự ngưng tụ: Là quá trình chuyển từ thể hơi (khí) sang thể lỏng.
• B. Sự bay hơi: Là quá trình chuyển từ thể lỏng sang thể hơi (khí).
• C. Sự đông đặc: Là quá trình chuyển từ thể lỏng sang thể rắn.
• D. Sự nóng chảy: Là quá trình chuyển từ thể rắn sang thể lỏng.

Vậy, đáp án đúng là **A. sự ngưng tụ.**

Giải bài 6.5 Trang 15 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Trong các trường hợp dưới đây, trường hợp nào liên quan đến sự bay hơi?

A. Kính cửa sổ bị mờ đi trong những ngày đông giá lạnh.
B. Cốc nước bị cạn dần khi để ngoài trời nắng.
C. Miếng bơ để bên ngoài tủ lạnh sau một thời gian bị chảy lỏng.
D. Đưa nước vào trong tủ lạnh để làm đá.

Trả lời:

Sự bay hơi là quá trình chuyển từ thể lỏng sang thể hơi (khí).

• A. Kính cửa sổ bị mờ đi: Đây là hiện tượng ngưng tụ hơi nước trong không khí khi gặp bề mặt lạnh.
• B. Cốc nước bị cạn dần khi để ngoài trời nắng: Nước lỏng chuyển thành hơi nước và bay vào không khí. Đây chính là sự bay hơi.
• C. Miếng bơ bị chảy lỏng: Đây là sự nóng chảy (từ rắn sang lỏng).
• D. Đưa nước vào tủ lạnh để làm đá: Đây là sự đông đặc (từ lỏng sang rắn).

Vậy, đáp án đúng là **B. Cốc nước bị cạn dần khi để ngoài trời nắng.**

Giải bài 6.6 Trang 15 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Cho ba chất: muối ăn, đường ăn, than bột. Hãy so sánh một số tính chất của các chất trên (màu sắc, tính tan, …).

Trả lời:

Chúng ta sẽ so sánh các tính chất của muối ăn, đường ăn và than bột như sau:

Giải thích chi tiết: Bài tập này yêu cầu học sinh quan sát và phân biệt các chất thông qua các tính chất vật lí và hóa học cơ bản của chúng. Việc so sánh giúp củng cố khả năng nhận biết và phân loại chất. Các tính chất như màu sắc, tính tan, trạng thái là tính chất vật lí; khả năng cháy là tính chất hóa học.

Giải bài 6.7 Trang 16 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Mỗi trường hợp sau diễn ra quá trình chuyển thể nào?

a) Đun chảy một mẫu nến.
b) Sương đọng trên lá cây.

Trả lời:

• a) Đun chảy một mẫu nến: Nến từ thể rắn chuyển sang thể lỏng khi đun nóng. Đây là quá trình **nóng chảy**.
• b) Sương đọng trên lá cây: Hơi nước trong không khí (thể khí) chuyển thành các giọt nước lỏng trên lá cây khi gặp nhiệt độ thấp. Đây là quá trình **ngưng tụ**.

Giải thích chi tiết: Bài tập này giúp học sinh nhận diện các quá trình chuyển thể phổ biến trong đời sống hàng ngày, củng cố kiến thức về nóng chảy và ngưng tụ.

Giải bài 6.8 Trang 16 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Quan sát hình minh họa 6.1, hãy dự đoán sau ba ngày lượng nước ở vật dụng nào còn nhiều nhất, ở vật dụng nào còn ít nhất. Biết ba vật dụng chứa cùng một lượng nước, đặt ở cùng một vị trí, trong cùng điều kiện môi trường.

Trả lời:

Dựa vào hình 6.1:

• Hình a) là chai có miệng nhỏ.
• Hình b) là bát/chậu có miệng rộng.
• Hình c) là cốc có miệng vừa.

Sự bay hơi của nước phụ thuộc vào diện tích bề mặt thoáng của chất lỏng. Diện tích bề mặt thoáng càng lớn thì tốc độ bay hơi càng nhanh.

Trong ba vật dụng trên, bát/chậu (b) có diện tích bề mặt thoáng lớn nhất, do đó nước sẽ bay hơi nhanh nhất. Chai (a) có diện tích bề mặt thoáng nhỏ nhất, nên nước sẽ bay hơi chậm nhất. Cốc (c) có diện tích bề mặt thoáng trung bình.

Vậy, sau ba ngày:

• Lượng nước ở vật dụng **a) (chai)** còn **nhiều nhất** (bay hơi chậm nhất).
• Lượng nước ở vật dụng **b) (bát/chậu)** còn **ít nhất** (bay hơi nhanh nhất).

Giải thích chi tiết: Bài tập này minh họa yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ bay hơi: diện tích bề mặt thoáng. Đây là một khái niệm quan trọng để hiểu các hiện tượng tự nhiên như sự khô quần áo, sự bay hơi của nước từ ao hồ, sông suối.

Giải bài 6.9 Trang 16 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Sự bay hơi của nước diễn ra nhanh hơn khi nào?

Trả lời:

Sự bay hơi của nước diễn ra nhanh hơn khi có các yếu tố sau:

• **Nhiệt độ cao hơn:** Nước nóng bay hơi nhanh hơn nước lạnh (ví dụ: phơi quần áo nắng nhanh khô hơn râm).
• **Diện tích bề mặt thoáng lớn hơn:** Nước trong bát rộng bay hơi nhanh hơn nước trong chai hẹp miệng (như đã giải thích ở bài 6.8).
• **Có gió (dòng không khí chuyển động) hoặc quạt:** Gió cuốn đi hơi nước, làm tăng tốc độ bay hơi (ví dụ: dùng quạt khi phơi quần áo).
• **Độ ẩm không khí thấp (khô ráo):** Không khí khô có khả năng chứa thêm hơi nước nhiều hơn, giúp nước bay hơi nhanh hơn.

Giải thích chi tiết: Bài tập này yêu cầu học sinh tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ bay hơi của chất lỏng, một kiến thức rất gần gũi với đời sống hàng ngày.

Giải bài 6.10* Trang 16 SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều

Câu hỏi: Hình 6.2 minh họa chu trình của nước trong tự nhiên. Theo em, có những quá trình chuyển thể nào của nước diễn ra trong chu trình này?

Trả lời:

Quan sát hình 6.2 (chu trình nước trong tự nhiên), các quá trình chuyển thể của nước diễn ra là:

1. **Bay hơi:** Nước từ ao, hồ, sông, biển (thể lỏng) và thực vật (thoát hơi nước) chuyển thành hơi nước (thể khí) dưới tác dụng của nhiệt độ (nắng).
2. **Ngưng tụ:** Hơi nước (thể khí) bốc lên cao, gặp lạnh, ngưng tụ thành các hạt nước li ti tạo thành mây (chuyển từ thể khí sang thể lỏng).
3. **Đông đặc (hoặc kết tinh):** Nếu nhiệt độ đủ thấp, các hạt nước li ti trong mây có thể đông đặc thành tinh thể băng (thể rắn) tạo thành tuyết hoặc mưa đá.
4. **Nóng chảy:** Khi tuyết hoặc băng tan chảy thành nước lỏng dưới tác dụng của nhiệt độ. (Quá trình này không được minh họa rõ ràng bằng mũi tên riêng biệt trên hình 6.2 nhưng là một phần tất yếu của chu trình khi băng tuyết tan chảy thành dòng chảy).

Như vậy, trong chu trình của nước trong tự nhiên, các quá trình chuyển thể chính là **bay hơi**, **ngưng tụ**, và **đông đặc/nóng chảy**.

Giải thích chi tiết: Bài tập này giúp học sinh tổng hợp kiến thức về các quá trình chuyển thể để giải thích một trong những chu trình quan trọng nhất trong tự nhiên – chu trình nước. Đây là một ví dụ tuyệt vời về sự ứng dụng của kiến thức khoa học vào việc giải thích các hiện tượng lớn, phức tạp của môi trường.