Giải Bài 31 (Trang 77-79) SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều: Sự chuyển hóa năng lượng

Lời giải:

Khi đặt thìa inox vào cốc nước nóng, nhiệt độ của nước cao hơn thìa. Năng lượng nhiệt từ nước sẽ truyền sang thìa, làm thìa nóng lên. Đây là sự truyền năng lượng nhiệt.

Vậy, đáp án đúng là A. Năng lượng nhiệt.

Lời giải:

Quạt trần hoạt động là nhờ động cơ điện làm cánh quạt quay. Do đó, năng lượng điện chủ yếu được chuyển hóa thành động năng (của cánh quạt và không khí) để tạo ra gió. Một phần nhỏ năng lượng cũng bị chuyển hóa thành năng lượng âm thanh (tiếng ồn của quạt) và năng lượng nhiệt (quạt nóng lên).

Vậy, đáp án đúng là C. động năng.

Lời giải:

Bàn là (bàn ủi) được thiết kế để làm nóng mặt là nhằm làm phẳng quần áo. Do đó, năng lượng điện chủ yếu được chuyển hóa thành năng lượng nhiệt.

Vậy, đáp án đúng là B. năng lượng nhiệt.

Lời giải:

Tấm pin mặt trời (pin quang điện) hoạt động dựa trên hiệu ứng quang điện, chuyển đổi trực tiếp năng lượng từ ánh sáng mặt trời thành năng lượng điện.

Vậy, đáp án đúng là D. năng lượng ánh sáng thành năng lượng điện.

Lời giải:

Quá trình chuyển hóa năng lượng của viên phấn diễn ra như sau:

• Khi viên phấn lăn lên cao: Động năng của viên phấn dần chuyển hóa thành thế năng hấp dẫn (do tốc độ giảm, độ cao tăng). Tại điểm cao nhất, động năng bằng 0 và thế năng hấp dẫn đạt cực đại.
• Khi viên phấn rơi xuống: Thế năng hấp dẫn của viên phấn dần chuyển hóa thành động năng (do độ cao giảm, tốc độ tăng). Tại thời điểm chạm mặt đất, thế năng hấp dẫn đạt cực tiểu (gần như bằng 0) và động năng đạt cực đại.

Lời giải:

Để cần cẩu hoạt động (nâng vật lên cao), nó cần được cung cấp năng lượng điện (nếu là cần cẩu điện) hoặc năng lượng hóa học (nếu là cần cẩu chạy bằng nhiên liệu như xăng, dầu diesel). Năng lượng này sẽ chuyển hóa thành động năng để vận hành máy móc và cuối cùng là thế năng hấp dẫn của vật được nâng lên.

Ý kiến cho rằng năng lượng cung cấp cho cần cẩu đã “mất đi vô ích” là sai.

Giải thích:

• Năng lượng không tự nhiên sinh ra và cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật khác (Định luật bảo toàn năng lượng).
• Trong trường hợp này, năng lượng cung cấp cho cần cẩu (điện hoặc hóa học) không mất đi vô ích. Một phần năng lượng đã được chuyển hóa thành thế năng hấp dẫn của vật được nâng lên. Phần còn lại của năng lượng bị tiêu hao dưới dạng năng lượng nhiệt (do ma sát trong các bộ phận máy móc, động cơ nóng lên) và năng lượng âm thanh (tiếng ồn của cần cẩu) trong quá trình hoạt động.
• Mặc dù năng lượng nhiệt và âm thanh là “hao phí” đối với mục đích nâng vật, nhưng chúng vẫn là các dạng năng lượng và không hề bị biến mất.

Lời giải:

Khi nấu cơm bằng nồi cơm điện, sự chuyển hóa năng lượng diễn ra như sau:

Năng lượng điện (cung cấp cho nồi cơm) → chủ yếu chuyển hóa thành năng lượng nhiệt (làm nóng mâm nhiệt và nấu chín cơm).

Một phần nhỏ năng lượng điện cũng có thể chuyển hóa thành năng lượng ánh sáng (đèn báo hiệu) và năng lượng âm thanh (tiếng tạch khi chuyển chế độ, tiếng sôi của nước).

Lời giải:

Trong cuộc đua thuyền buồm, thuyền buồm chuyển động được là nhờ sức gió tác dụng vào cánh buồm.

Sự chuyển hóa năng lượng diễn ra là: Động năng của gió (năng lượng của không khí chuyển động) → chuyển hóa thành động năng của thuyền buồm (làm thuyền buồm di chuyển).

Lời giải:

Khi vận động viên bắn cung, sự chuyển hóa năng lượng diễn ra như sau:

1. Lúc giương cung: Năng lượng hóa học (từ cơ bắp của vận động viên) chuyển hóa thành thế năng đàn hồi (tích trữ trong dây cung và thân cung bị uốn cong).
2. Lúc buông dây cung: Thế năng đàn hồi của cung và dây cung chuyển hóa thành động năng của mũi tên, làm mũi tên bay đi.

Lời giải:

Khi sử dụng bếp gas để nấu thức ăn, sự chuyển hóa năng lượng diễn ra là:

Năng lượng hóa học (của khí gas) → chuyển hóa thành năng lượng nhiệt (khi khí gas cháy, làm nóng nồi và thức ăn) và năng lượng ánh sáng (ngọn lửa).

Lời giải:

Khi sử dụng quạt điện, năng lượng điện chủ yếu được chuyển hóa thành động năng để tạo gió. Tuy nhiên, một phần năng lượng bị hao phí dưới dạng:

• Năng lượng nhiệt: Động cơ quạt nóng lên trong quá trình hoạt động do ma sát và điện trở.
• Năng lượng âm thanh: Tiếng ồn do cánh quạt quay và động cơ phát ra.

Hai dạng năng lượng này không đóng góp vào mục đích chính là tạo gió nên được coi là năng lượng hao phí.

Lời giải:

Suy nghĩ về vấn đề lãng phí thức ăn:

Thức ăn mà chúng ta tiêu thụ là kết quả của một quá trình sản xuất phức tạp, đòi hỏi nhiều dạng năng lượng. Ví dụ, để sản xuất gạo cần năng lượng từ mặt trời (quang hợp), năng lượng hóa học (phân bón), năng lượng cơ học và nhiên liệu (máy móc cày bừa, gặt hái), năng lượng điện (sấy khô, xay xát). Khi thức ăn được chế biến, vận chuyển, bảo quản, chúng ta cũng tiếp tục tiêu thụ năng lượng (nhiệt, điện, nhiên liệu). Do đó, lãng phí thức ăn đồng nghĩa với lãng phí toàn bộ năng lượng và tài nguyên đã được bỏ ra trong chuỗi sản xuất và cung ứng.

Khẩu hiệu đề xuất:

“Ăn sạch đĩa, tiết kiệm năng lượng!” hoặc “Không bỏ phí thức ăn – Tiết kiệm năng lượng cho mình và Trái Đất!”

Lời giải tham khảo:

Các biện pháp tiết kiệm năng lượng điện trong lớp học:

• Tắt đèn, quạt khi ra khỏi phòng: Nhắc nhở học sinh và giáo viên luôn tắt các thiết bị điện khi không sử dụng hoặc khi hết giờ học.
• Tận dụng ánh sáng tự nhiên: Mở cửa sổ, rèm cửa để tận dụng tối đa ánh sáng mặt trời vào ban ngày, giảm thiểu việc sử dụng đèn điện.
• Sử dụng thiết bị tiết kiệm điện: Thay thế các loại đèn sợi đốt, quạt cũ bằng đèn LED, quạt có nhãn năng lượng hiệu suất cao.
• Vệ sinh định kỳ: Lau chùi bóng đèn, quạt thường xuyên để chúng hoạt động hiệu quả hơn, không bị bám bụi làm giảm hiệu suất.
• Điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý: Đặt nhiệt độ điều hòa ở mức vừa phải (khoảng 26^\\circ C \- 27^\\circ C) để tiết kiệm điện.
• Giáo dục ý thức: Tổ chức các buổi tuyên truyền, phát động phong trào tiết kiệm điện trong trường học.

Lời giải:

Suy nghĩ về việc để âm lượng thiết bị phát âm thanh quá lớn:

Việc để âm lượng ti vi, radio quá lớn là một thói quen không tốt, gây ra nhiều vấn đề cả về mặt năng lượng lẫn môi trường và sức khỏe:

• Hao phí năng lượng: Thiết bị điện (ti vi, radio, loa) cần năng lượng điện để hoạt động. Khi chúng ta tăng âm lượng lên quá mức cần thiết để nghe rõ, một lượng lớn năng lượng điện sẽ được chuyển hóa thành năng lượng âm thanh không cần thiết. Đây là một sự lãng phí năng lượng đáng kể, bởi vì phần năng lượng âm thanh dư thừa này không phục vụ mục đích sử dụng mà bị tiêu tán vào môi trường xung quanh.
• Ô nhiễm âm thanh (tiếng ồn): Âm thanh quá lớn tạo ra tiếng ồn, gây ô nhiễm âm thanh. Tiếng ồn này không chỉ làm ảnh hưởng đến người sử dụng thiết bị mà còn gây khó chịu, mất tập trung cho những người xung quanh (hàng xóm, người trong gia đình), đặc biệt là trẻ em và người già. Ô nhiễm tiếng ồn còn có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe như căng thẳng, khó ngủ, giảm thính lực nếu tiếp xúc thường xuyên trong thời gian dài.
• Giảm tuổi thọ thiết bị: Việc hoạt động ở cường độ cao (âm lượng lớn) trong thời gian dài cũng có thể làm giảm tuổi thọ của thiết bị điện tử.

Vì vậy, chúng ta nên có ý thức sử dụng các thiết bị phát âm thanh với âm lượng vừa phải, đủ nghe để vừa tiết kiệm năng lượng, vừa bảo vệ môi trường và sức khỏe của bản thân cũng như những người xung quanh.

Lời giải:

Các máy phát điện nhỏ đặt ở các dòng suối để sản xuất điện hoạt động dựa trên năng lượng của dòng nước chảy.

Sự chuyển hóa năng lượng diễn ra là: Động năng của nước chảy (hoặc thế năng hấp dẫn của nước ở độ cao nhất định trước khi chảy xuống) → chuyển hóa thành năng lượng điện.

Lời giải:

• Ở vị trí nào viên bi có thế năng hấp dẫn lớn nhất? Hãy giải thích.Viên bi có thế năng hấp dẫn lớn nhất ở vị trí cao nhất mà nó đạt được khi chuyển động (hai biên của dao động, tức là vị trí mà ta kéo nó ra rồi buông tay, và vị trí đối xứng ở phía bên kia).

  Giải thích: Thế năng hấp dẫn của một vật tỉ lệ thuận với độ cao của vật so với một mốc thế năng. Tại