Giải Bài 34 (Trang 83-85) SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều: Các hình dạng nhìn thấy của mặt trăng

Lời giải:

Tuần trăng (hay chu kỳ pha Mặt Trăng) là khoảng thời gian từ khi Mặt Trăng ở một pha nhất định (ví dụ: không trăng) đến khi trở lại pha đó. Thời gian này gần đúng là 29 hoặc 30 ngày.

Vậy, đáp án đúng là C. 29 ngày.

Lời giải:

• 1 – C: Mặt Trăng không tự phát sáng mà chỉ phản xạ ánh sáng Mặt Trời.
• 2 – D: Mặt Trời có kích thước lớn hơn kích thước của Mặt Trăng rất nhiều.
• 3 – B: Do Mặt Trăng quay quanh Trái Đất với chu kỳ tự quay quanh trục của nó bằng với chu kỳ quay quanh Trái Đất, nên chúng ta chỉ nhìn thấy một nửa cố định của Mặt Trăng.
• 4 – A: Tuần trăng (chu kỳ pha Mặt Trăng) gần bằng 29 ngày.

Kết quả ghép nối: 1-C, 2-D, 3-B, 4-A.

Lời giải:

Trong hệ Mặt Trời, Mặt Trời là thiên thể lớn nhất, sau đó đến các hành tinh như Trái Đất, và các vệ tinh như Mặt Trăng thường nhỏ hơn nhiều so với hành tinh mà nó quay quanh.

Quan sát hình 34.1:

• Thiên thể lớn nhất ở bên trái là Mặt Trời (nguồn sáng).
• Thiên thể lớn hơn nằm ở bên phải là Trái Đất (có thể thấy một phần tối – đêm).
• Thiên thể nhỏ hơn nằm gần Trái Đất là Mặt Trăng.

Vậy, **thiên thể ở giữa bên phải là Mặt Trăng, thiên thể lớn hơn ở phía dưới bên phải là Trái Đất.**

Lời giải:

Các pha của Mặt Trăng thay đổi tuần hoàn. Diện tích Mặt Trăng được chiếu sáng nhìn thấy từ Trái Đất sẽ thay đổi từ lớn nhất (Trăng tròn) đến nhỏ nhất (Trăng non/không trăng).

Theo chiều giảm dần của phần diện tích Mặt Trăng được chiếu sáng, thứ tự sẽ là:

Trăng tròn -> Trăng bán nguyệt -> Trăng khuyết -> Trăng lưỡi liềm.

Lời giải:

Trong ngày Trăng tròn, Mặt Trăng mọc vào khoảng lúc Mặt Trời lặn (chiều tối) và lặn vào khoảng lúc Mặt Trời mọc (sáng sớm hôm sau).

Quan sát hình 34.2:

• Người quan sát đứng tại vị trí N (nằm ở phần ban đêm của Trái Đất).
• Mặt Trăng ở vị trí B, đang lên cao trên bầu trời so với đường chân trời.
• Vị trí T là nơi Mặt Trăng vừa mọc.
• Vị trí D là nơi Mặt Trăng sẽ lặn.

Từ hình vẽ, vị trí B cho thấy Mặt Trăng đã lên khá cao so với lúc mọc (vị trí T) nhưng chưa đến đỉnh đầu. Đây là lúc sau khi Mặt Trăng mọc một thời gian. Vì Mặt Trăng tròn mọc vào khoảng chiều tối, nên thời điểm này là vào khoảng **buổi tối** (chẳng hạn 21-22 giờ đêm).

Cách xác định gần đúng khoảng thời gian:

Giả sử Mặt Trăng mọc lúc 18 giờ (chiều tối). Chu kỳ tự quay của Trái Đất là 24 giờ, và Mặt Trăng quay quanh Trái Đất trong khoảng 29-30 ngày. Trong một đêm (12 giờ), Mặt Trăng sẽ di chuyển một nửa vòng tròn trên bầu trời.

Từ vị trí T (mọc) đến vị trí D (lặn) là một nửa vòng tròn (180 độ), tương ứng với khoảng 12 tiếng. Vị trí B nằm ở khoảng giữa T và điểm cao nhất (tại thiên đỉnh của người quan sát). Nếu coi T-B là 1/4 quãng đường từ mọc đến lặn, thì thời gian từ khi mọc đến vị trí B là khoảng 1/4 của 12 giờ = 3 giờ.

Vậy, thời điểm Mặt Trăng ở vị trí như hình vẽ là khoảng: **18 giờ + 3 giờ = 21 giờ (9 giờ tối).**

Lời giải:

Nhà du hành phải buộc bụng mang theo bình oxygen trong quá trình thám hiểm Mặt Trăng vì:

• Mặt Trăng không có khí quyển hoặc khí quyển rất loãng (hầu như không đáng kể), do đó **không có oxygen để thở**. Oxygen là khí cần thiết cho sự sống của con người.
• Để tồn tại và hoạt động trên Mặt Trăng, các nhà du hành phải mang theo nguồn cung cấp oxygen riêng, thường là trong các bình khí nén và được tích hợp vào bộ đồ không gian của họ.

Việc mang theo bình oxygen là một yêu cầu bắt buộc để duy trì sự sống trong môi trường chân không của Mặt Trăng.

Lời giải:

Chúng ta có các thông số sau:

• Đường kính tấm bìa (d_bìa) = 2 cm
• Khoảng cách từ mắt đến tấm bìa (L_bìa) = 220 cm
• Khoảng cách từ Mặt Trăng đến Trái Đất (L_MT) = 384 400 km

Theo đề bài, tỉ số giữa đường kính tấm bìa và đường kính Mặt Trăng bằng tỉ số giữa khoảng cách đặt mắt đến tấm bìa và khoảng cách từ Mặt Trăng đến Trái Đất.

Công thức: d_bìa / d_MT = L_bìa / L_MT

Từ đó, ta có thể tìm đường kính của Mặt Trăng (d_MT):

d_MT = (d_bìa * L_MT) / L_bìa

Trước khi tính toán, cần đổi các đơn vị về cùng một hệ. Ở đây, ta sẽ đổi cm sang km.

d_bìa = 2 cm = 2 / 100 000 km = 0.00002 km

L_bìa = 220 cm = 220 / 100 000 km = 0.0022 km

Thay số vào công thức:

d_MT = (0.00002 * 384 400) / 0.0022

d_MT = 7.688 / 0.0022

d_MT ≈ 3494.545 km

Vậy, đường kính của Mặt Trăng gần đúng là **3494.55 km**.

(Kết quả thực tế đường kính Mặt Trăng khoảng 3474.2 km. Sự chênh lệch là do phép đo và làm tròn số.)