Giải SGK Giáo dục công dân lớp 6 Cánh diều Bài 2: Yêu thương con người (Trang 9-14)

Lời giải:

Quan sát các bức tranh, em có những suy nghĩ sau về yêu thương con người:

• Tranh 1: Một người lính (có lẽ là nữ quân nhân) đang bế một em bé với vẻ mặt trìu mến. Bức tranh gợi lên sự che chở, lòng nhân ái, tình cảm yêu thương giữa con người với con người, đặc biệt là tình yêu thương, sự quan tâm của người lớn dành cho trẻ em, những người yếu thế.
• Tranh 2: Bức tranh thể hiện hình ảnh bác sĩ đang thăm khám cho bệnh nhân. Điều này cho thấy sự tận tâm, chăm sóc, và lòng trắc ẩn của người thầy thuốc đối với người bệnh. Yêu thương con người ở đây là sự hết lòng vì sức khỏe của người khác.
• Tranh 3: Hai bạn học sinh đang giúp đỡ một bạn khác, có thể là bạn đang gặp khó khăn trong việc di chuyển hoặc mang vác đồ đạc. Bức tranh thể hiện tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau, sự sẻ chia trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt là trong môi trường học đường.

Tổng thể, cả ba bức tranh đều gợi cho em thấy yêu thương con người là những hành động cụ thể, thiết thực, xuất phát từ lòng trắc ẩn, sự quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ lẫn nhau giữa con người trong mọi hoàn cảnh, từ những việc nhỏ nhặt trong cuộc sống thường ngày đến những hành động cao cả, hy sinh vì người khác. Đó là tình cảm tốt đẹp, làm cho cuộc sống thêm ý nghĩa và đáng sống hơn.

Lời giải:

a) Những việc làm trên (như “giải cứu” nông sản, “gian hàng 0 đồng”, y bác sĩ tuyến đầu, suất cơm nghĩa tình…) thể hiện rõ nét tình yêu thương, lòng nhân ái, sự sẻ chia, đùm bọc, tương thân tương ái giữa con người với con người, đặc biệt trong hoàn cảnh khó khăn của đại dịch COVID-19. Đây là những hành động cụ thể, thiết thực nhằm giúp đỡ những người yếu thế, khó khăn, bệnh tật, thể hiện tinh thần đoàn kết của cộng đồng.

b) Ngoài những việc làm đã nêu, em còn biết những việc làm thể hiện tình yêu thương con người như:

• Đến thăm hỏi, động viên những người già neo đơn, người bệnh tật.
• Quyên góp quần áo, sách vở, đồ dùng học tập cho các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
• Tham gia các hoạt động thiện nguyện như dọn dẹp môi trường, giúp đỡ người khuyết tật.
• Tặng quà, bánh kẹo cho các em nhỏ ở vùng sâu, vùng xa, mái ấm tình thương.
• Giúp đỡ bạn bè trong học tập, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm.
• Lắng nghe và an ủi bạn bè khi họ gặp chuyện buồn.
• Hiến máu nhân đạo (đối với những người đủ điều kiện và tuổi).
• Tham gia phòng, chống dịch bệnh, giữ gìn vệ sinh chung để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Lời giải:

a) Theo em, yêu thương con người có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với bản thân, gia đình và xã hội:

• Đối với bản thân:
  • Giúp chúng ta cảm thấy hạnh phúc, thanh thản trong tâm hồn khi biết quan tâm, chia sẻ với người khác.
  • Giúp rèn luyện đạo đức, hình thành nhân cách tốt đẹp, trở thành người có ích cho xã hội.
  • Giúp chúng ta nhận được sự yêu mến, tôn trọng, tin cậy từ mọi người xung quanh, từ đó xây dựng được các mối quan hệ tốt đẹp.
  • Khi yêu thương người khác, chúng ta cũng nhận lại được sự yêu thương và giúp đỡ khi gặp khó khăn.
• Đối với gia đình:
  • Giúp các thành viên trong gia đình gắn kết hơn, yêu thương và thấu hiểu nhau.
  • Tạo nên một không khí gia đình hòa thuận, ấm áp, là chỗ dựa vững chắc cho mỗi người.
  • Giúp gia đình vượt qua mọi thử thách, khó khăn trong cuộc sống.
• Đối với xã hội:
  • Tạo nên một cộng đồng đoàn kết, tương trợ lẫn nhau, làm cho xã hội trở nên văn minh, tốt đẹp hơn.
  • Giảm bớt những tệ nạn xã hội, những mâu thuẫn, xung đột.
  • Thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước, vì mọi người đều hướng đến những giá trị nhân văn, cùng nhau xây dựng xã hội tốt đẹp.
  • Góp phần gìn giữ và phát huy truyền thống đạo đức “lá lành đùm lá rách” của dân tộc Việt Nam.

b) Các câu ca dao, tục ngữ, danh ngôn nói về yêu thương con người:

• Thương người như thể thương thân.
• Lá lành đùm lá rách.
• Một miếng khi đói bằng một gói khi no.
• Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhau cùng.
• Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.
• Tình người một dải, năm non.
• Đoàn kết là sức mạnh.
• “Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực mà là nơi không có tình người.” (Khuyết danh)
• “Cho đi là còn mãi.” (Khuyết danh)

Lời giải:

a) Việc làm của Nam thể hiện phẩm chất yêu thương con người, sự sẻ chia, đồng cảm, và tinh thần giúp đỡ những người gặp khó khăn. Nam đã không thờ ơ trước hoàn cảnh của bạn mà chủ động tìm cách giúp đỡ, điều này cho thấy lòng tốt và trách nhiệm của bạn ấy.

b) Theo em, chúng ta cần làm những việc sau để rèn luyện tình yêu thương con người:

• Quan tâm, chia sẻ với người thân trong gia đình: Giúp đỡ bố mẹ việc nhà, chăm sóc ông bà, anh chị em khi ốm đau, lắng nghe và thấu hiểu họ.
• Đồng cảm với những hoàn cảnh khó khăn: Biết đặt mình vào vị trí của người khác để thấu hiểu và chia sẻ nỗi đau, khó khăn của họ.
• Giúp đỡ những người xung quanh: Giúp đỡ bạn bè trong học tập, giúp đỡ người già, trẻ em, người khuyết tật khi họ cần (ví dụ: nhường ghế trên xe buýt, giúp đỡ qua đường…).
• Tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo: Quyên góp sách vở, quần áo, đồ chơi cũ cho trẻ em nghèo; tham gia các chương trình tình nguyện cộng đồng.
• Lên án, đấu tranh với những hành vi vô cảm, bạo lực: Bảo vệ những người yếu thế, không thờ ơ trước cái ác.
• Học hỏi và noi gương những tấm gương tốt: Tìm hiểu về những người có lòng nhân ái, những hành động đẹp và học tập theo họ.
• Rèn luyện lòng biết ơn: Biết ơn những người đã giúp đỡ mình, từ đó biết cách đối xử tốt với người khác.
• Biết tha thứ và bao dung: Tránh thái độ thù hận, đố kị, mà thay vào đó là sự thông cảm và tha thứ.

Lời giải:

• a) Yêu thương con người là một phẩm chất đạo đức cần có ở mỗi người.

  Đồng tình. Bởi vì yêu thương con người là nền tảng của mọi mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội. Khi có tình yêu thương, con người sẽ biết quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, nhân ái.

• b) Chỉ cần yêu thương những người thân trong gia đình.

  Không đồng tình. Tình yêu thương cần được mở rộng ra không chỉ với gia đình mà còn với bạn bè, thầy cô, hàng xóm, và tất cả mọi người trong xã hội, đặc biệt là những người gặp khó khăn, yếu thế. “Thương người như thể thương thân” là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.

• c) Yêu thương con người là biểu hiện của người giàu lòng trắc ẩn.

  Đồng tình. Lòng trắc ẩn (lòng thương cảm, sự thấu hiểu nỗi đau của người khác) chính là cội nguồn của tình yêu thương con người. Từ lòng trắc ẩn, con người mới có những hành động quan tâm, giúp đỡ người khác một cách chân thành.

• d) Người biết yêu thương con người sẽ được người khác yêu quý.

  Đồng tình. Khi chúng ta trao đi tình yêu thương, sự quan tâm, giúp đỡ, chúng ta sẽ nhận lại được sự yêu mến, tôn trọng và tin cậy từ mọi người. Tình yêu thương là sự cho đi và nhận lại, giúp xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp và bền vững.

Lời giải:

a) Nếu em thấy một cụ già đang cố gắng đi bộ lên dốc với một gánh hàng nặng:

• Em sẽ nhanh chóng đến hỏi cụ có cần giúp đỡ không.
• Nếu cụ đồng ý, em sẽ chủ động giúp cụ gánh đỡ một phần hàng hoặc dìu cụ lên dốc.
• Nếu gánh hàng quá nặng so với sức của em, em sẽ tìm người lớn gần đó để nhờ giúp đỡ.

b) Nếu em thấy một bạn đang bị bắt nạt:

• Em sẽ ngay lập tức tìm cách can ngăn hành vi bắt nạt đó, có thể nói rõ ràng “Các bạn không nên làm như vậy, đó là hành vi sai trái!”.
• Nếu không thể can ngăn một mình, em sẽ chạy đi tìm người lớn (thầy cô giáo, cha mẹ, bảo vệ hoặc người lớn đáng tin cậy khác) để nhờ sự giúp đỡ kịp thời.
• Sau đó, em sẽ hỏi han, động viên bạn bị bắt nạt và báo cáo sự việc với nhà trường hoặc gia đình để có biện pháp xử lí.

c) Nếu em thấy một bạn đi học về bị ốm, sốt phải vào bệnh viện:

• Em sẽ gọi điện hoặc đến thăm hỏi bạn, động viên bạn cố gắng chóng khỏe.
• Nếu có thể, em sẽ cùng bố mẹ hoặc người thân đến thăm bạn trong bệnh viện (nếu được phép).
• Trong thời gian bạn vắng học, em sẽ chủ động chép bài, giảng bài hoặc ghi lại những kiến thức quan trọng để bạn không bị lỡ bài khi quay trở lại trường.
• Em cũng sẽ báo cáo tình hình của bạn cho thầy cô giáo chủ nhiệm để thầy cô nắm được và có cách hỗ trợ phù hợp.

Lời giải tham khảo:

• Trong gia đình:
  • Em thường xuyên giúp đỡ bố mẹ làm việc nhà như rửa bát, quét nhà, nấu cơm.
  • Khi ông bà hoặc bố mẹ bị ốm, em chăm sóc, hỏi han và pha nước, lấy thuốc.
  • Em luôn lắng nghe khi bố mẹ, anh chị em cần tâm sự hoặc chia sẻ.
  • Em dạy em học bài, chơi cùng em và nhường nhịn em.
• Trong nhà trường:
  • Em giúp đỡ các bạn học kém hơn trong học tập bằng cách giảng bài, cùng nhau ôn bài.
  • Khi thấy bạn bị ngã hoặc bị đau, em giúp đỡ bạn đứng dậy, hỏi han và đưa bạn đến phòng y tế nếu cần.
  • Em tham gia các hoạt động quyên góp sách vở, quần áo cho các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn do nhà trường phát động.
  • Em luôn vui vẻ chia sẻ đồ dùng học tập khi bạn cần.
• Trong cộng đồng:
  • Em tham gia cùng gia đình quyên góp ủng hộ đồng bào bị lũ lụt.
  • Khi đi trên đường, em thấy cụ già hoặc em bé gặp khó khăn, em luôn sẵn lòng giúp đỡ họ (ví dụ: nhặt đồ rơi, hỏi đường).
  • Em tham gia vào các hoạt động vệ sinh môi trường ở khu phố cùng bố mẹ và các cô chú.
  • Em không vứt rác bừa bãi để giữ gìn môi trường sạch đẹp cho mọi người.

Lời giải tham khảo:

Em cùng các bạn có thể xây dựng một dự án nhỏ về chủ đề “Yêu thương con người” với tên gọi:

DỰ ÁN: “ÁO ẤM CHO EM”

Mục tiêu:

• Quyên góp quần áo ấm cũ còn tốt và một số đồ dùng học tập, sách truyện cho các bạn học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở vùng núi hoặc vùng sâu vùng xa.
• Nâng cao ý thức chia sẻ, yêu thương con người trong học sinh toàn trường.

Thời gian thực hiện: 2 tuần (Ví dụ: từ ngày 1/11 đến 15/11).

Đối tượng hướng đến: Các bạn học sinh nghèo ở một trường tiểu học/THCS tại vùng núi phía Bắc (ví dụ: tỉnh Lào Cai, Hà Giang…).

Các bước thực hiện:

Tuần 1: Chuẩn bị và Phát động

• Bước 1: Thành lập nhóm dự án: Khoảng 5-7 bạn tình nguyện, phân công nhiệm vụ cụ thể (truyền thông, thu gom, phân loại, liên hệ).
• Bước 2: Lên kế hoạch chi tiết: Xác định địa điểm nhận đồ, thời gian nhận, cách thức phân loại, cách thức vận chuyển.
• Bước 3: Chuẩn bị truyền thông:
  • Làm poster, tờ rơi dán ở các bảng tin của trường, các lớp học, cổng trường.
  • Viết bài kêu gọi trên fanpage của trường (nếu có) hoặc nhóm lớp.
  • Chuẩn bị bài nói chuyện ngắn để phát động tại buổi sinh hoạt dưới cờ hoặc các tiết học.
• Bước 4: Phát động quyên góp: Thông báo rộng rãi đến toàn thể học sinh, giáo viên, phụ huynh về mục đích, ý nghĩa và cách thức tham gia. Kêu gọi mọi người ủng hộ quần áo ấm còn dùng tốt, sách vở, truyện, đồ dùng học tập.

Tuần 2: Thu gom, phân loại và đóng gói

• Bước 5: Thu gom: Đặt thùng quyên góp tại các vị trí thuận tiện trong trường (phòng Đoàn Đội, hành lang các tầng…). Các thành viên nhóm dự án túc trực để hướng dẫn và tiếp nhận.
• Bước 6: Phân loại và kiểm tra: Sau khi thu gom, nhóm sẽ tiến hành phân loại quần áo (theo kích cỡ, độ tuổi, loại đồ), kiểm tra chất lượng (giặt sạch, lành lặn), đóng gói gọn gàng. Sách vở, đồ dùng học tập cũng được phân loại và sắp xếp.
• Bước 7: Liên hệ vận chuyển và trao tặng:
  • Liên hệ với Ban Giám hiệu nhà trường để được hỗ trợ về địa điểm nhận, hoặc liên hệ với một tổ chức từ thiện/đoàn thể để nhờ hỗ trợ vận chuyển đến nơi cần.
  • Nếu có điều kiện, một số thành viên cùng thầy cô có thể trực tiếp đến trao tặng để hiểu rõ hơn về cuộc sống của các bạn khó khăn.

Tổng kết:

• • Sau khi hoàn thành, nhóm sẽ tổng kết số lượng quà đã nhận và trao tặng, báo cáo kết quả trước lớp hoặc toàn trường.
  • Chia sẻ cảm nhận, bài học kinh nghiệm sau khi thực hiện dự án.

Dự án này không chỉ giúp đỡ được các bạn khó khăn mà còn là cơ hội để mỗi học sinh rèn luyện lòng yêu thương, biết chia sẻ và trân trọng những gì mình đang có.