Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Bài 25: Con người và thiên nhiên (trang 189-191)

Chào mừng các em học sinh đến với phần giải chi tiết Sách Giáo Khoa Lịch sử và Địa lí lớp 6 bộ sách Cánh diều, Phần Địa lí Chương 7 Bài 25: “Con người và thiên nhiên”. Bài học này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp và tương tác qua lại giữa con người và môi trường tự nhiên. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về tác động của thiên nhiên đến đời sống con người, đồng thời phân tích những ảnh hưởng của hoạt động con người đến môi trường và đề xuất các biện pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Hy vọng tài liệu này sẽ hỗ trợ các em nắm vững bài học và đạt kết quả tốt trong môn học, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Để tìm hiểu thêm các lời giải bài tập và tài liệu học tập lớp 6, các em có thể tham khảo tại các liên kết dưới đây:

• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều
• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Chương 7 Bài 24: Dân số thế giới – Sự phân bố dân cư thế giới – Các thành phố lớn trên thế giới (Trang 184-188)

Giải Bài 25: Con người và thiên nhiên

Học xong bài này, em sẽ:

• Nêu được tác động của thiên nhiên đến đời sống con người.
• Trình bày được tác động của con người đến thiên nhiên.
• Nêu được một số biện pháp bảo vệ thiên nhiên.

1. Tác động của thiên nhiên đến đời sống con người (Trang 189)

Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài và các hình 25.1, 25.2, em hãy nêu tác động của thiên nhiên đến đời sống con người.

Lời giải:

Dựa vào thông tin trong bài và các hình 25.1 (Ảnh hưởng của bão đến đời sống), 25.2 (Du lịch biển) trong SGK, thiên nhiên có cả tác động tích cực và tiêu cực đến đời sống con người:

a. Tác động tích cực (lợi ích):

• **Cung cấp tài nguyên sống:** Thiên nhiên cung cấp cho con người những yếu tố cần thiết để tồn tại và phát triển:
  • **Không khí:** Cung cấp ô-xi để hô hấp.
  • **Nước:** Nước ngọt từ sông, hồ, suối để sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp.
  • **Đất:** Cung cấp đất đai để trồng trọt, chăn nuôi, xây dựng nhà cửa.
  • **Thực vật và động vật:** Cung cấp lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, nguyên liệu cho công nghiệp (gỗ, sợi…).
• **Cung cấp tài nguyên khoáng sản:** Các loại khoáng sản như than đá, dầu mỏ, quặng sắt, bô-xit… là nguồn nguyên liệu và năng lượng quan trọng cho các ngành công nghiệp.
• **Tạo môi trường sống và cảnh quan:**
  • Thiên nhiên đa dạng (biển, rừng, núi, sông, hồ…) tạo nên các cảnh quan đẹp, là cơ sở để phát triển du lịch, nghỉ dưỡng, mang lại lợi ích kinh tế và tinh thần cho con người.
  • Môi trường tự nhiên trong lành giúp con người có sức khỏe tốt, tinh thần thoải mái.
• **Cung cấp năng lượng tái tạo:** Năng lượng mặt trời, gió, thủy triều… là những nguồn năng lượng sạch mà thiên nhiên ban tặng.

b. Tác động tiêu cực (thiên tai):

• Thiên nhiên đôi khi gây ra các hiện tượng cực đoan, trở thành thiên tai, gây thiệt hại nặng nề cho con người và tài sản:
  • **Bão, lũ lụt, hạn hán:** Phá hủy nhà cửa, mùa màng, gây ngập úng, thiếu nước, dịch bệnh, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống.
  • **Động đất, sóng thần, núi lửa:** Gây ra thiệt hại lớn về người và của cải, thay đổi địa hình.
  • **Lốc xoáy, sạt lở đất:** Gây nguy hiểm cho tính mạng và tài sản.
  • **Biến đổi khí hậu:** Gây ra những thay đổi thời tiết cực đoan hơn, mực nước biển dâng, ảnh hưởng lâu dài đến cuộc sống.
• Thiên tai làm mất mát tài nguyên, gây gián đoạn các hoạt động kinh tế, xã hội, đòi hỏi con người phải thích nghi và có biện pháp phòng chống.

2. Tác động của con người đến thiên nhiên (Trang 190)

Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài và các hình 25.3, 25.4, 25.5, em hãy nêu tác động của con người đến thiên nhiên.

Lời giải:

Con người là một bộ phận của tự nhiên nhưng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, hoạt động của con người đã tác động mạnh mẽ, cả tích cực và tiêu cực, đến thiên nhiên. Dựa vào thông tin trong bài và các hình 25.3 (Khai thác tài nguyên), 25.4 (Chặt phá rừng), 25.5 (Hành vi bảo vệ môi trường), ta có thể thấy rõ điều này:

a. Tác động tích cực:

• **Cải tạo và bảo vệ môi trường:**
  • **Trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc:** Giúp phục hồi hệ sinh thái, chống xói mòn đất, điều hòa khí hậu.
  • **Xây dựng các công trình thủy lợi:** Đập, hồ chứa nước để điều tiết lũ lụt, cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt, biến những vùng khô hạn thành đất canh tác.
  • **Ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp:** Giúp tăng năng suất cây trồng, vật nuôi, sử dụng đất hiệu quả hơn.
  • **Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia:** Bảo vệ các loài động, thực vật quý hiếm, duy trì đa dạng sinh học.
  • **Phát triển năng lượng tái tạo:** Sử dụng năng lượng mặt trời, gió, thủy điện để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, giảm ô nhiễm môi trường.
  • **Thực hiện các phong trào bảo vệ môi trường:** Thu gom rác thải, làm sạch môi trường, tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng.
• **Làm phong phú thêm tài nguyên:**
  • Khai thác và sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên, đồng thời tìm kiếm các nguồn tài nguyên mới.
  • Con người còn chủ động lai tạo, chọn lọc để tạo ra các giống cây trồng, vật nuôi mới có năng suất và chất lượng cao hơn.

b. Tác động tiêu cực:

• **Khai thác tài nguyên quá mức:**
  • **Khai thác khoáng sản:** Quá mức, không hợp lí gây cạn kiệt tài nguyên, phá hủy cảnh quan, ô nhiễm đất, nước, không khí.
  • **Chặt phá rừng:** Rừng bị tàn phá để lấy gỗ, làm nương rẫy, xây dựng đô thị, dẫn đến mất đa dạng sinh học, xói mòn đất, lũ lụt, hạn hán gia tăng.
  • **Đánh bắt thủy hải sản:** Quá mức, bằng các phương pháp hủy diệt (đánh bắt bằng thuốc nổ, xung điện) làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản, phá hủy môi trường sống của chúng.
• **Gây ô nhiễm môi trường:**
  • **Ô nhiễm không khí:** Khí thải từ các nhà máy, phương tiện giao thông, đốt rác… gây hiệu ứng nhà kính, biến đổi khí hậu, mưa a-xít.
  • **Ô nhiễm nước:** Nước thải công nghiệp, sinh hoạt chưa qua xử lí đổ ra sông, hồ, biển làm suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến sinh vật và con người.
  • **Ô nhiễm đất:** Rác thải rắn, hóa chất nông nghiệp (thuốc trừ sâu, phân bón hóa học) tích tụ trong đất làm đất bạc màu, chai cứng, mất khả năng sản xuất.
  • **Ô nhiễm tiếng ồn, ánh sáng:** Ảnh hưởng đến sức khỏe con người và các loài động vật.
• **Làm suy giảm đa dạng sinh học:** Mất môi trường sống, săn bắn quá mức khiến nhiều loài động, thực vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Những tác động tiêu cực này đòi hỏi con người phải nhận thức và hành động để bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững.

3. Một số biện pháp bảo vệ thiên nhiên (Trang 191)

Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài và các hình 25.6, 25.7, em hãy nêu một số biện pháp bảo vệ thiên nhiên.

Lời giải:

Để hạn chế những tác động tiêu cực của con người và duy trì sự cân bằng của tự nhiên, việc bảo vệ thiên nhiên là vô cùng cấp thiết. Dựa vào thông tin trong bài và các hình 25.6 (Trồng cây xanh), 25.7 (Sử dụng năng lượng sạch) trong SGK, một số biện pháp bảo vệ thiên nhiên cần được thực hiện là:

• **Quản lí và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên:**
  • **Khai thác hợp lí:** Chỉ khai thác tài nguyên (khoáng sản, rừng, thủy sản) theo đúng quy hoạch, kế hoạch, tránh khai thác cạn kiệt.
  • **Sử dụng tiết kiệm và hiệu quả:** Tiết kiệm điện, nước, các sản phẩm làm từ gỗ…
  • **Tái chế và tái sử dụng:** Giảm lượng rác thải, tiết kiệm nguyên liệu đầu vào.
  • **Phát triển nông nghiệp bền vững:** Áp dụng các phương pháp canh tác thân thiện môi trường, giảm sử dụng hóa chất.
• **Bảo vệ đa dạng sinh học:**
  • **Bảo vệ rừng:** Trồng rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc, bảo vệ rừng đầu nguồn, rừng ngập mặn.
  • **Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia:** Bảo vệ môi trường sống của các loài động, thực vật quý hiếm.
  • **Nghiêm cấm săn bắt, buôn bán động vật hoang dã trái phép.**
• **Kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm môi trường:**
  • **Xử lí chất thải:** Xây dựng các nhà máy xử lí nước thải, rác thải công nghiệp và sinh hoạt trước khi thải ra môi trường.
  • **Kiểm soát khí thải:** Lắp đặt hệ thống lọc khí thải ở các nhà máy, kiểm tra khí thải phương tiện giao thông.
  • **Hạn chế sử dụng hóa chất độc hại:** Trong nông nghiệp và công nghiệp.
  • **Sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo:** Thay thế dần nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng mặt trời, gió, thủy điện…
• **Nâng cao nhận thức và giáo dục:**
  • Tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường trong cộng đồng và trường học.
  • Khuyến khích mọi người tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường (như thu gom rác, trồng cây).
• **Hoàn thiện chính sách và pháp luật:**
  • Ban hành và thực thi nghiêm các luật lệ về bảo vệ môi trường, xử phạt các hành vi gây ô nhiễm, phá hoại thiên nhiên.
  • Hợp tác quốc tế trong giải quyết các vấn đề môi trường xuyên biên giới (biến đổi khí hậu, ô nhiễm đại dương).

Những biện pháp này cần được thực hiện đồng bộ từ cấp độ cá nhân đến cấp độ quốc gia và toàn cầu để xây dựng một tương lai bền vững.

Luyện tập và Vận dụng (Trang 192)

(Phần này thường nằm ở trang sau, nhưng tôi sẽ đưa vào đây để hoàn chỉnh nội dung bài học. Nếu trong SGK của bạn phần này nằm ở trang 191, bạn có thể điều chỉnh lại).

1. Nêu tác động tích cực và tiêu cực của thiên nhiên đến đời sống con người. (Trang 192)

Lời giải:

• **Tác động tích cực (lợi ích):**
  • Cung cấp không khí, nước, đất, sinh vật, khoáng sản cho con người.
  • Tạo môi trường sống, cảnh quan đẹp, tiềm năng phát triển du lịch.
  • Cung cấp các nguồn năng lượng tái tạo (mặt trời, gió, thủy điện).
• **Tác động tiêu cực (thiên tai):**
  • Gây ra các thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán, động đất, sóng thần, núi lửa, lốc xoáy, sạt lở đất…
  • Thiệt hại về người và tài sản, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống.

2. Nêu tác động tích cực và tiêu cực của con người đến thiên nhiên. (Trang 192)

Lời giải:

• **Tác động tích cực:**
  • Cải tạo và bảo vệ môi trường: trồng rừng, xây dựng công trình thủy lợi, bảo tồn đa dạng sinh học, sử dụng năng lượng sạch.
  • Làm phong phú thêm tài nguyên: lai tạo giống cây trồng, vật nuôi mới.
• **Tác động tiêu cực:**
  • Khai thác tài nguyên quá mức gây cạn kiệt, phá hủy cảnh quan (chặt phá rừng, khai thác khoáng sản).
  • Gây ô nhiễm môi trường (không khí, nước, đất) do chất thải công nghiệp, sinh hoạt.
  • Làm suy giảm đa dạng sinh học, tuyệt chủng nhiều loài.

3. Kể tên một số hoạt động bảo vệ môi trường của em và của trường em. (Trang 192)

Lời giải gợi ý:

Đây là câu hỏi vận dụng thực tế, học sinh tự liên hệ để trả lời. Dưới đây là một số ví dụ:

• **Hoạt động của em:**
  • Không vứt rác bừa bãi, luôn bỏ rác đúng nơi quy định.
  • Tiết kiệm điện, nước trong gia đình.
  • Hạn chế sử dụng túi ni lông, dùng túi vải hoặc túi thân thiện môi trường khi đi mua sắm.
  • Trồng và chăm sóc cây xanh ở nhà.
  • Tham gia các buổi dọn dẹp vệ sinh khu phố, ngõ xóm.
• **Hoạt động của trường em:**
  • • Phân loại rác thải tại nguồn (thùng rác hữu cơ, vô cơ, tái chế).
    • Tổ chức các buổi ngoại khóa, câu lạc bộ về môi trường.
  • Phát động các phong trào “Ngày Chủ nhật xanh”, “Giờ Trái Đất”.
  • Trồng và chăm sóc cây xanh trong khuôn viên trường.
  • Tuyên truyền về ý thức bảo vệ môi trường qua các bài học, buổi sinh hoạt.
  • Sử dụng các sản phẩm tái chế trong hoạt động học tập (ví dụ: dùng giấy hai mặt).