Trong mùa hè, những đồ dùng điện nào được sử dụng để làm mát?
Em biết loại máy điều hoà không khí nào ở Hình 15.1?
Máy điều hoà treo tường, Máy điều hoà âm trần, Máy điều hoà cây
Hình 15.1. Các loại máy điều hoà không khí một chiều
Trong mùa hè, những đồ dùng điện được sử dụng để làm mát là gì?
Trong mùa hè, những đồ dùng điện thường được sử dụng để làm mát bao gồm:
- Quạt điện (Quạt bàn, quạt đứng, quạt treo tường, quạt trần, quạt hộp, quạt phun sương, quạt điều hòa).
- Máy điều hòa không khí.
Em biết loại máy điều hoà không khí nào ở Hình 15.1?
Dựa vào Hình 15.1, các loại máy điều hòa không khí được nhắc đến là:
- Máy điều hòa treo tường
- Máy điều hòa âm trần
- Máy điều hòa cây

Máy điều hoà không khí một chiều có công dụng:
- Làm mát không khí trong phòng.
- Làm khô không khí trong phòng khi độ ẩm cao.
- Lọc bụi trong không khí.
Ngoài máy điều hoà không khí một chiều, em còn biết máy điều hoà không khí nào khác?
Ngoài máy điều hòa không khí một chiều (chỉ có chức năng làm mát), em còn biết:
- Máy điều hòa không khí hai chiều (nóng/lạnh): Loại này có thể vừa làm mát vào mùa hè vừa làm ấm vào mùa đông.
1. Cấu tạo
Máy điều hoà không khí một chiều bao gồm các bộ phận sau (Hình 15.2): dàn nóng, dàn lạnh, máy nén, van tiết lưu, quạt gió, lưới lọc bụi, điều khiển từ xa,…
Hình 15.2. Cấu tạo máy điều hoà không khí một chiều
Tên và chức năng các bộ phận cấu tạo máy điều hòa không khí một chiều:
- Dàn lạnh: Hút nhiệt từ không khí trong phòng, làm lạnh không khí và thổi trả lại phòng.
- Dàn nóng: Tản nhiệt ra môi trường bên ngoài.
- Máy nén: Nén gas (môi chất lạnh) để tăng áp suất và nhiệt độ, đẩy gas đi trong hệ thống.
- Van tiết lưu: Giảm áp suất và nhiệt độ của gas trước khi vào dàn lạnh, giúp gas bay hơi và hấp thụ nhiệt.
- Quạt gió:
- Ở dàn lạnh: Hút không khí trong phòng qua dàn lạnh và thổi khí lạnh ra.
- Ở dàn nóng: Hút và đẩy không khí qua dàn nóng để tản nhiệt.
- Lưới lọc bụi: Lọc bụi bẩn trong không khí trước khi không khí đi qua dàn lạnh, giúp không khí sạch hơn và bảo vệ dàn lạnh.
- Điều khiển từ xa: Dùng để điều chỉnh các chức năng của máy như bật/tắt, chế độ, nhiệt độ, tốc độ quạt, hẹn giờ,…
2. Nguyên lí làm việc
Hình 15.3. Sơ đồ nguyên lí làm việc của máy điều hoà không khí một chiều
Sơ đồ nguyên lí làm việc của máy điều hòa không khí một chiều:
Gas áp suất thấp, nhiệt độ thấp từ van tiết lưu → Dàn lạnh (bay hơi, hấp thụ nhiệt từ phòng) → Gas áp suất cao, nhiệt độ cao (sau khi hấp thụ nhiệt và được nén bởi máy nén) → Dàn nóng (tản nhiệt ra môi trường) → Gas có nhiệt độ thấp hơn → Van tiết lưu. Chu trình này lặp lại.
Giải thích nguyên lí làm việc:
Khi được cấp điện, nhấn nút khởi động và chọn chế độ làm mát trên điều khiển, máy nén làm việc. Gas (môi chất lạnh) trong ống dẫn qua van tiết lưu sẽ có áp suất thấp, nhiệt độ thấp. Khi tới dàn lạnh, gas sẽ bay hơi và hấp thụ nhiệt từ môi trường xung quanh (tức là từ không khí trong phòng). Quạt gió trong dàn lạnh hút không khí trong phòng đẩy qua dàn lạnh để làm lạnh rồi đưa trở lại phòng làm mát phòng. Gas tiếp tục đến máy nén, tại đây gas sẽ được nén tới áp suất cao và nhiệt độ cao, qua dàn nóng để tản nhiệt nhờ quạt và dàn lá nhôm tản nhiệt. Khi đi qua dàn nóng, gas sẽ có nhiệt độ thấp hơn. Gas tiếp tục đến van tiết lưu và bắt đầu một chu trình mới.
3. Thông số kĩ thuật
Đối với máy điều hoà không khí một chiều, ngoài thông số điện áp định mức còn có thông số công suất làm lạnh định mức. Công suất làm lạnh định mức có đơn vị là BTU/h: 9 000 BTU/h; 12 000 BTU/h; 18 000 BTU/h:… Máy điều hoà không khí một chiều có các loại với thông số kĩ thuật như sau: 220 V – 9 000 BTU/h; 220 V – 12 000 BTU/h; 220 V – 18 000 BTU/h:…
4. Sử dụng máy điều hoà không khí một chiều đúng cách, an toàn, tiết kiệm
- Đọc kĩ hướng dẫn sử dụng trước khi vận hành.
- Sử dụng đúng điện áp định mức.
- Đóng các cửa khi bật máy điều hoà.
- Bảo dưỡng định kì hằng năm (trước mùa hè).
- Nên đặt chế độ nhiệt điều hoà 26 – 27°C để tiết kiệm điện.
1. Vì sao phải đóng cửa khi bật điều hoà?
2. Vì sao việc bảo dưỡng điều hoà định kì hằng năm là cần thiết?
Việc bảo dưỡng điều hòa định kì hằng năm là cần thiết vì:
- Tăng hiệu quả làm mát: Loại bỏ bụi bẩn, nấm mốc tích tụ trên dàn lạnh, dàn nóng, lưới lọc giúp luồng khí lưu thông tốt hơn, máy làm mát nhanh và sâu hơn.
- Tiết kiệm điện năng: Máy sạch sẽ hoạt động trơn tru, không phải “gồng mình” để đẩy gió hay làm lạnh, từ đó giảm đáng kể lượng điện tiêu thụ.
- Kéo dài tuổi thọ máy: Giảm áp lực lên các bộ phận, phát hiện sớm các lỗi nhỏ để sửa chữa kịp thời, tránh hỏng hóc lớn.
- Đảm bảo chất lượng không khí: Lưới lọc và dàn lạnh sạch giúp không khí trong phòng trong lành hơn, giảm vi khuẩn, nấm mốc gây hại cho sức khỏe hô hấp.
- Phát hiện và nạp gas kịp thời: Bảo dưỡng giúp kiểm tra lượng gas, nạp bổ sung nếu thiếu, đảm bảo máy hoạt động đúng công suất.
Để lựa chọn được máy điều hoà không khí một chiều tiết kiệm điện và phù hợp với điều kiện của gia đình thì cần chọn công suất máy điều hoà phù hợp với thể tích phòng.
Do chiều cao trần nhà ở Việt Nam thường từ 2,7 mét đến 3 mét nên khi chọn công suất máy điều hoà thường dựa vào diện tích của phòng (m²), tính theo công thức sau:
Công suất làm lạnh = diện tích phòng x 600 BTU/h/m²
Để chọn điều hòa không khí một chiều cho căn phòng 15 m² và 25 m², em sẽ lựa chọn điều hoà không khí có công suất bao nhiêu?
- Đối với căn phòng 15 m²:Công suất làm lạnh cần thiết = 15 m² x 600 BTU/h/m² = 9000 BTU/h.
Vậy, em sẽ lựa chọn máy điều hòa không khí có công suất **9 000 BTU/h**.
- Đối với căn phòng 25 m²:Công suất làm lạnh cần thiết = 25 m² x 600 BTU/h/m² = 15 000 BTU/h.
Vậy, em sẽ lựa chọn máy điều hòa không khí có công suất **15 000 BTU/h**. (Trong các lựa chọn phổ biến, 12.000 BTU/h có thể hơi yếu, nên cân nhắc 18.000 BTU/h nếu không có loại 15.000 BTU/h để đảm bảo đủ mát và hiệu quả hơn).
Em có biết?
Kĩ sư điện là người tốt nghiệp đại học chuyên ngành Điện, được đào tạo để phụ trách việc nghiên cứu, thiết kế, kiểm tra kĩ thuật, sửa chữa các thiết bị điện trong đời sống sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và nhiều lĩnh vực khác trong xã hội.
Bạn có thể tham khảo thêm các bài giải SGK Công nghệ lớp 6 Cánh Diều tại đây:
CÂU HỎI LUYỆN TẬP BỔ SUNG:
1. Ngoài các loại máy điều hòa không khí một chiều được nêu ở Hình 15.1, em còn biết những loại nào khác?
Ngoài các loại máy điều hòa không khí một chiều như treo tường, âm trần, cây, còn có các loại khác như:
- Máy điều hòa Multi: Một cục nóng kết nối với nhiều cục lạnh, phù hợp cho nhiều phòng nhưng muốn tiết kiệm không gian đặt cục nóng.
- Máy điều hòa trung tâm (VRV/VRF): Hệ thống lớn, phức tạp, thường dùng cho các tòa nhà lớn, văn phòng, trung tâm thương mại.
- Máy điều hòa di động: Kích thước nhỏ gọn, có bánh xe dễ di chuyển, không cần lắp đặt cố định.
- Máy điều hòa cửa sổ (Window AC): Toàn bộ hệ thống được tích hợp trong một khối duy nhất, lắp đặt trực tiếp vào khung cửa sổ.
2. Giải thích tại sao máy nén lại cần thiết trong chu trình làm việc của máy điều hòa không khí?
Máy nén là bộ phận rất quan trọng trong chu trình làm việc của máy điều hòa không khí vì nó có các chức năng chính sau:
- Tăng áp suất và nhiệt độ của gas: Máy nén hút gas đã bay hơi từ dàn lạnh (ở áp suất thấp, nhiệt độ thấp) và nén nó lại, làm tăng áp suất và nhiệt độ của gas lên rất cao. Điều này là cần thiết để gas có thể dễ dàng tản nhiệt ra môi trường bên ngoài khi đi qua dàn nóng (vì nhiệt luôn truyền từ nơi có nhiệt độ cao hơn sang nơi có nhiệt độ thấp hơn).
- Đẩy gas lưu thông trong hệ thống: Máy nén tạo ra một sự chênh lệch áp suất, giúp đẩy gas tuần hoàn liên tục qua các bộ phận: dàn lạnh, van tiết lưu, dàn nóng và quay trở lại máy nén, duy trì chu trình làm lạnh.
3. Việc đặt chế độ nhiệt độ điều hòa 26 – 27°C có lợi ích gì cho sức khỏe?
Việc đặt chế độ nhiệt độ điều hòa 26 – 27°C mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe:
-
- Tránh sốc nhiệt: Nhiệt độ này không quá chênh lệch so với nhiệt độ bên ngoài, giúp cơ thể dễ dàng thích nghi khi ra vào phòng, tránh bị sốc nhiệt hoặc cảm lạnh.
- Giảm khô da, khô mũi họng: Nhiệt độ quá thấp sẽ làm không khí khô hơn, dễ gây khô da, khô mũi, khô họng, viêm họng, đặc biệt là vào ban đêm. Duy trì nhiệt độ vừa phải giúp giữ độ ẩm tự nhiên cho cơ thể.
- Giảm nguy cơ mắc các bệnh hô hấp: Nhiệt độ quá lạnh và không khí khô có thể làm suy yếu hệ hô hấp, tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus phát triển.
- Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Nhiệt độ quá lạnh có thể khiến cơ thể phải hoạt động nhiều để giữ ấm, gây khó ngủ hoặc giấc ngủ không sâu. Nhiệt độ 26-27°C thường được coi là lý tưởng để có giấc ngủ ngon và sâu.


