Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 2: Tôn trọng sự khác biệt của người khác (Trang 13-18)

Chào mừng các em học sinh và quý phụ huynh đến với bài giải chi tiết SGK Đạo đức lớp 5 trong sách Kết nối tri thức với cuộc sống, Bài 2: “Tôn trọng sự khác biệt của người khác” (Trang 13-18). Bài học này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về sự đa dạng trong cuộc sống, từ đó biết cách tôn trọng những điểm khác biệt về ngoại hình, tính cách, sở thích, hoàn cảnh của mỗi người. Đây là một kĩ năng xã hội vô cùng quan trọng để chúng ta có thể sống hòa đồng, yêu thương và xây dựng một tập thể đoàn kết.

Tài liệu tham khảo thêm:

• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 1: Biết ơn những người có công với quê hương đất nước
• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức – Tổng hợp
• Lời giải bộ sách lớp 5 Kết nối tri thức – Tổng hợp
• Tổng hợp tài liệu lớp 5

1. Giải Mục Khởi động bài 2 trang 13 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

Tham gia trò chơi “Bạn ấy là ai?”

Em hãy mô tả nét riêng về ngoại hình, tính cách, sở thích của một bạn trong lớp để các bạn khác đoán xem đó là ai.

Gợi ý thực hiện:
(Học sinh tự tham gia trò chơi. Ví dụ):
“Bạn ấy có mái tóc ngắn ngang vai, thường cột cao khi học. Bạn ấy rất hay cười, rất hòa đồng và luôn sẵn sàng giúp đỡ bạn bè trong học tập. Đặc biệt, bạn ấy rất thích đọc truyện tranh và chơi cầu lông. Bạn ấy tên là gì?”
(Học sinh khác đoán tên bạn).

2. Giải Mục Khám phá bài 2 trang 14, 15 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Tìm hiểu một số biểu hiện tôn trọng sự khác biệt

Đọc các trường hợp dưới đây và thực hiện yêu cầu:

— Nêu biểu hiện tôn trọng sự khác biệt của người khác trong mỗi trường hợp trên.

— Kể thêm các biểu hiện tôn trọng sự khác biệt của người khác mà em biết.

Gợi ý trả lời:

• Biểu hiện tôn trọng sự khác biệt trong các trường hợp:
  • Trường hợp a (Thái): Minh đã động viên Thái, không chê bai vóc dáng của bạn mà còn nhìn nhận và phát huy điểm mạnh của Thái (khả năng tranh chấp bóng tốt hơn). Đây là biểu hiện của sự thông cảm, khuyến khích và nhìn nhận điểm tích cực ở người khác.
  • Trường hợp b (Nga): Các bạn không xa lánh bạn bị khuyết tật mà vẫn chơi đùa vui vẻ cùng bạn, giúp bạn hòa nhập. Đây là biểu hiện của sự chấp nhận, không phân biệt đối xử và tạo môi trường hòa nhập.
  • Trường hợp c (Luân): Luân không phân biệt giới tính mà đưa ra tiêu chí lựa chọn Chi đội trưởng dựa trên năng lực (gương mẫu, tích cực). Đây là biểu hiện của sự công bằng, không kì thị giới tính và đánh giá con người dựa trên phẩm chất, năng lực.
• Các biểu hiện tôn trọng sự khác biệt khác:
  • Lắng nghe ý kiến của người khác một cách chân thành, dù ý kiến đó khác với mình.
  • Không trêu chọc, đặt biệt danh hay kì thị những bạn có ngoại hình, giọng nói, vùng miền khác biệt.
  • Chấp nhận sở thích, thói quen riêng của bạn bè (miễn là không ảnh hưởng đến người khác).
  • Tôn trọng văn hóa, phong tục, tập quán của các dân tộc, vùng miền khác.
  • Không bắt ép người khác phải giống mình.

b) Tìm hiểu vì sao phải tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người

Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi:

— Thái độ của các cây cọ khác đối với cọ nhí thể hiện điều gì?

— Vì sao các cây cọ khác lại cảm thấy hối hận?

— Nêu những lí do cần phải tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người.

Gợi ý trả lời:

• Thái độ của các cây cọ khác đối với cọ nhí thể hiện: Sự kì thị, chê bai, đánh giá thấp người khác chỉ vì họ khác biệt (nhỏ bé, khác biệt về kích thước, hình dáng so với những cây cọ lớn). Các cây cọ lớn đã tỏ thái độ coi thường, không tin tưởng vào khả năng của cọ nhí.
• Các cây cọ khác cảm thấy hối hận vì: Chúng nhận ra rằng cọ nhí tuy nhỏ bé nhưng lại có giá trị và sứ mệnh riêng, có thể làm được những việc mà các cây cọ lớn không thể làm được (điểm tô những chi tiết nhỏ, tinh xảo). Sự khác biệt của cọ nhí đã giúp bức tranh cây đào trở nên sống động và ý nghĩa hơn.
• Những lí do cần phải tôn trọng sự khác biệt giữa mọi người:
  • Mỗi người đều là một cá thể độc đáo với những điểm mạnh, điểm yếu, sở thích và năng lực riêng.
  • Sự khác biệt tạo nên sự đa dạng, phong phú cho cuộc sống và cho tập thể.
  • Khi tôn trọng sự khác biệt, chúng ta sẽ học hỏi được nhiều điều mới mẻ từ người khác.
  • Tôn trọng sự khác biệt giúp mọi người tự tin thể hiện bản thân, phát huy khả năng của mình.
  • Tôn trọng sự khác biệt giúp xây dựng môi trường đoàn kết, thân thiện, hòa bình, không có sự kì thị, phân biệt đối xử.
  • Nếu không tôn trọng sự khác biệt, chúng ta có thể làm tổn thương người khác, gây ra mâu thuẫn, xung đột.

3. Giải Mục Luyện tập bài 2 trang 16 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Đánh giá hành vi

Gợi ý trả lời:

• Trường hợp a (Tân và Phong):Mỗi lần bị các bạn trêu chọc vì có vóc dáng nhỏ bé, Tân đều được Phong đứng ra bênh vực, bảo vệ.→ Việc làm của Phong là **đúng**, thể hiện sự tôn trọng, bảo vệ bạn bè khi bạn bị trêu chọc vì sự khác biệt về ngoại hình.
• Trường hợp b (Vân và em gái):Vì Vân thích chơi đàn pi-a-nô nên bạn không ủng hộ em gái đăng kí học chơi nhạc cụ dân tộc.→ Việc làm của Vân là **sai**, thể hiện sự chưa tôn trọng sở thích khác biệt của em gái. Mỗi người có thể có sở thích khác nhau và chúng ta cần tôn trọng điều đó.

b) Đưa ra lời khuyên cho bạn

Mai đang chơi với một nhóm bạn thì thấy Hà đi qua. Mai định rủ Hà vào chơi cùng thì một bạn trong nhóm nói: “Cho! Với Hà làm gì! Bạn ấy điệu lắm!”

Nếu là Mai, em sẽ nói gì với bạn? Vì sao?

Gợi ý trả lời:
“Nếu là Mai, em sẽ nói với bạn: ‘Không nên nói thế về Hà. Mỗi người có một phong cách riêng. Có thể Hà thích ăn mặc đẹp, đó là sở thích của bạn ấy. Điều đó không có nghĩa là bạn ấy không tốt hay không thể chơi cùng chúng ta. Chúng ta hãy thử mời Hà vào chơi và tìm hiểu về bạn ấy xem sao. Biết đâu Hà lại có nhiều điểm thú vị mà chúng ta chưa biết thì sao.'”

c) Em sẽ khuyên Na điều gì? Vì sao?

Cuối tuần, hai chị em Na được mẹ đưa đi mua quần áo mới. Thấy em định chọn chiếc áo màu hồng, Na cằn nhằn: “Sao em có thể thích cái màu này được chứ?”

Gợi ý trả lời:
“Em sẽ khuyên Na: ‘Mỗi người có một sở thích màu sắc riêng, không ai giống ai cả. Em ấy thích màu hồng là chuyện bình thường, chị không nên cằn nhằn hay bắt em phải thích màu giống chị. Chúng ta nên tôn trọng sở thích của nhau, có như vậy thì chị em mới hòa thuận và vui vẻ được.'”

4. Giải Mục Vận dụng bài 2 trang 18 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Em hãy thực hiện các sản phẩm như bài viết, video, tranh kí họa, về chủ đề “Tôi khác biệt” để giới thiệu về những điểm đặc biệt của bản thân mình với các bạn.

Gợi ý thực hiện:
(Học sinh tự sáng tạo sản phẩm theo sở thích. Ví dụ về đoạn văn “Tôi khác biệt”):
“Tôi khác biệt và tôi tự hào!
Mỗi chúng ta là một cá thể độc đáo, không ai giống ai hoàn toàn. Tôi cũng vậy! Tôi có thể không phải là người học giỏi nhất lớp môn Toán, nhưng tôi lại rất thích và có năng khiếu vẽ. Tôi thích tưởng tượng ra những thế giới đầy màu sắc và vẽ chúng lên giấy. Có thể bạn bè thích chơi bóng đá, còn tôi lại thích đọc sách và khám phá thế giới qua những trang sách.
Tôi biết mình có những điểm chưa hoàn hảo, ví dụ như đôi khi tôi hơi nhút nhát một chút khi đứng trước đám đông. Nhưng tôi cũng có những điểm mạnh của riêng mình: tôi là người rất kiên nhẫn, luôn cố gắng hoàn thành công việc của mình một cách tốt nhất.
Tôi tin rằng, chính những điểm khác biệt này làm nên con người tôi. Tôi tôn trọng sự khác biệt của mình và cũng tôn trọng sự khác biệt của tất cả các bạn. Chúng ta hãy cùng nhau là những mảnh ghép độc đáo để tạo nên một bức tranh lớp học thật đa dạng và tươi đẹp nhé!”

b) Em hãy chia sẻ cảm nhận của mình về sự khác biệt của các bạn trong lớp.

Gợi ý trả lời:
“Em nhận thấy các bạn trong lớp mình rất đa dạng và mỗi bạn đều có những điểm khác biệt riêng rất thú vị. Có bạn học giỏi Toán, có bạn lại vẽ đẹp, có bạn hát hay, có bạn thì rất năng động trong các trò chơi. Có bạn thì trầm tính, thích đọc sách, có bạn lại rất hoạt bát, thích trò chuyện.
Chính những sự khác biệt này đã làm cho lớp mình trở nên phong phú, không nhàm chán. Mỗi bạn đều có thể học hỏi từ bạn khác những điều hay. Em cảm thấy vui và tự hào vì được là thành viên của một tập thể đa dạng và luôn tôn trọng sự khác biệt của nhau.”

Bài tập tương tự để luyện tập:

Bài tập 1:

1. Em hãy đọc tình huống sau và đưa ra lời khuyên cho bạn:

Lan có giọng nói hơi ngọng một chút. Khi Lan phát biểu, một số bạn trong lớp thường cười khúc khích. Lan cảm thấy rất buồn và ngại ngùng, không muốn phát biểu nữa.

Nếu là bạn thân của Lan, em sẽ nói gì với những bạn cười khúc khích và động viên Lan như thế nào?

Đáp án gợi ý:
1. Em sẽ nói với các bạn cười khúc khích: “Các bạn đừng cười Lan như thế. Ai cũng có những điểm riêng, không ai hoàn hảo cả. Giọng nói của Lan là một nét riêng, chúng ta nên tôn trọng bạn và lắng nghe bạn phát biểu.”
2. Em sẽ động viên Lan: “Lan ơi, đừng buồn nhé. Giọng nói của bạn chỉ là một chút khác biệt thôi, điều quan trọng là bạn có ý kiến hay và mạnh dạn phát biểu. Bạn đừng để những lời trêu chọc làm mình mất tự tin. Hãy cứ tự tin nói lên suy nghĩ của mình nhé!”

Bài tập 2:

1. Kể tên 3 hành vi không tôn trọng sự khác biệt của người khác mà em từng thấy (trong sách báo, phim ảnh hoặc cuộc sống xung quanh) và nêu tác hại của chúng.

Đáp án gợi ý:
1. **Trêu chọc bạn béo hoặc gầy:** Khiến bạn tự ti, buồn bã, có thể ảnh hưởng đến tâm lí và sức khỏe (ví dụ bỏ ăn hoặc ăn kiêng quá mức).
2. **Kì thị người khuyết tật:** Khiến họ cảm thấy bị cô lập, khó hòa nhập với cộng đồng, mất đi cơ hội phát triển.
3. **Không lắng nghe ý kiến khác biệt của bạn trong nhóm:** Dẫn đến mâu thuẫn, xung đột trong nhóm, không đạt được hiệu quả công việc chung vì thiếu sự đa chiều.

Bài tập 3:

1. Em hãy kể một câu chuyện ngắn (khoảng 5-7 câu) về việc em hoặc một người bạn đã thể hiện sự tôn trọng đối với sự khác biệt của người khác và kết quả tốt đẹp mà việc đó mang lại.

Đáp án gợi ý:
1. “Trong lớp em có bạn Nam rất thích chơi cờ vua, trong khi đa số các bạn nam khác lại thích bóng đá. Ban đầu, có bạn trêu Nam là ‘mọt sách’ hay ‘kì cục’. Nhưng một lần, cô giáo tổ chức câu lạc bộ cờ vua và Nam đã hướng dẫn rất nhiệt tình. Các bạn thấy Nam chơi cờ vua rất giỏi và giải thích rất dễ hiểu. Dần dần, nhiều bạn đã thay đổi cách nhìn, không còn trêu chọc Nam nữa mà còn xin Nam dạy cách chơi cờ. Từ đó, Nam cảm thấy tự tin hơn và các bạn trong lớp cũng hiểu rằng mỗi người có một sở thích riêng và chúng ta nên tôn trọng điều đó.”