Giải SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức Bài 5: Tiếng hạt nảy mầm (Trang 28-30)

Gợi ý trò chơi:

• Bạn A: “Lạch bạch!”
• Bạn B: “Tiếng vịt đi!”
• Bạn A: “Gầm gừ!”
• Bạn B: “Tiếng hổ, tiếng chó!”
• Bạn A: “Vo ve!”
• Bạn B: “Tiếng ruồi, tiếng muỗi!”
• Bạn A: “Róc rách!”
• Bạn B: “Tiếng suối chảy!”

Gợi ý trả lời:

Chi tiết giúp em nhận ra đây là lớp học của trẻ khiếm thính (mất khả năng nghe hoặc nghe kém) là: “Mắt sáng, nhìn lên bảng / Lớp mười nụ môi hồng / Đôi tay cụp mở / Bão bưng bưng thanh âm.” Đặc biệt là cụm từ “Bão bưng bưng thanh âm” diễn tả sự khó khăn trong việc cảm nhận âm thanh, hoặc không nghe được âm thanh một cách rõ ràng như người bình thường.

Gợi ý trả lời:

Theo em, những khó khăn, thiệt thòi của các bạn học sinh trong bài thơ là:

• Các bạn không thể nghe được những âm thanh bình thường của cuộc sống: tiếng chim hót, tiếng gió thổi, tiếng mưa rơi,…
• Các bạn phải học cách “nghe” bằng mắt (“Mắt sáng, nhìn lên bảng”), bằng tay (“Đôi tay cụp mở”) để cảm nhận thế giới.
• Sự thiếu thốn âm thanh khiến các bạn phải “mãi nhìn ra biển buồn” và có những “nghi suy vất vả” trong lòng.
• Các bạn phải nỗ lực rất nhiều để “từng âm có nghĩa” và “bật lên từ mỗi em”.

Gợi ý trả lời:

Cô giáo đã gợi trong tâm trí học trò những hình ảnh và âm thanh của cuộc sống như:

• Hình ảnh: “biển buồn”, “ngọn sao mọc rừng chiều”, “võ ngựa ran vách đá”, “ánh nắng vàng ói”, “cánh chim hót líu lo”.
• Âm thanh: “tiếng đời sâu vợi”, “võ ngựa ran vách đá”, “tiếng chim hót líu lo”.
• Những hình ảnh và âm thanh này được cô giáo truyền đạt bằng cách đặc biệt, có thể thông qua ngôn ngữ kí hiệu, hình ảnh trực quan, hoặc cảm nhận khác để các bạn học sinh khiếm thính có thể hình dung và “nghe” được bằng tâm hồn.

Gợi ý trả lời:

• Chi tiết cho thấy các bạn học sinh rất chăm chú: “Mắt sáng, nhìn lên bảng”, “Lớp mười nụ môi hồng”, “Đôi tay cụp mở”, “Nắng vàng ánh ói / Các bé vẫn lặng chăm.”
• Giờ học của cô giáo cuốn hút được các bạn vì:
  • Cô giáo đã đưa các bạn đến với “tiếng đời sâu vợi”, giúp các bạn “nghe” được những âm thanh của cuộc sống mà bình thường các bạn không cảm nhận được.
  • Cô đã giúp các bạn hiểu “từng âm có nghĩa”, biến những điều trừu tượng thành những hình ảnh, cảm xúc cụ thể.
  • Cô đã mở ra một thế giới đầy màu sắc, âm thanh cho các bạn, giúp các bạn cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống.

Gợi ý suy nghĩ:

Qua hai khổ thơ cuối, em thấy cô giáo của lớp học đặc biệt này là một người:

• Yêu thương học trò sâu sắc: Cô đã dành rất nhiều tâm huyết và tình yêu thương để giúp các em học sinh khiếm thính cảm nhận được thế giới bằng một cách đặc biệt, giúp các em “Nghe cánh chim non / Trước diệu kì tiếng hót / Giữa hồn nhiên lớp học / Ai nụ cười rưng rưng.”
• Kiên nhẫn và sáng tạo: Cô không chỉ dạy chữ mà còn dạy các em “nghe” cuộc sống bằng các giác quan khác, bằng tâm hồn. Cô đã tìm cách truyền đạt những điều tưởng chừng như không thể nghe được cho các em.
• Là nguồn cảm hứng và niềm hy vọng: Cô đã giúp các em vượt qua thiệt thòi, tìm thấy niềm vui trong học tập và trong cuộc sống, giúp “tiếng hạt nảy mầm” trong tâm hồn các em.

Gợi ý trả lời:

• Các từ dùng để xưng hô: **tôi, mẹ, con, cháu, bà.**
• Nhận xét thái độ:
  • “tôi”: người kể chuyện (là Cu Dũng), xưng “tôi” thể hiện sự khiêm tốn, gần gũi.
  • “Cu Dũng”: Bà gọi, thể hiện sự yêu thương, cưng chiều với cháu trai.
  • “mẹ, con”: cách xưng hô thân mật giữa bà và mẹ Cu Dũng, thể hiện tình cảm gia đình.
  • “cháu”: Bà gọi Cu Dũng, thể hiện sự thân thương, trìu mến.
  • “bà”: Cách Cu Dũng gọi, thể hiện sự tôn kính, kính trọng.
  • Thái độ chung của người nói rất **thân mật, yêu thương, trìu mến**, đặc biệt là từ phía bà dành cho cháu và con gái.

Gợi ý trả lời:

• Các từ dùng để xưng hô: **ta, ngươi, các ngươi.**
• Nhận xét thái độ:
  • “ta”: Chuột cuống cuồng tự xưng, thể hiện sự **kiêu ngạo, tự mãn, coi thường** đối phương.
  • “ngươi”, “các ngươi”: Chuột cuống cuồng gọi những con chuột khác, thể hiện thái độ **khinh thường, ra vẻ bề trên, đe dọa, thống trị**.
  • Thái độ chung của Chuột cuống cuồng là **độc ác, hống hách, tự phụ**, muốn áp đặt quyền lực lên kẻ khác.

Gợi ý trả lời:

• a. Cô dạy mình động tác bơi ếch. Động tác **ấy** thật lạ. (Thay cho “động tác bơi ếch”)
• b. Cây lạc tiên ra quả quanh năm. Vì **vậy**, con đường luôn phẳng phất mùi lạc tiên chín. (Thay cho “cây lạc tiên ra quả quanh năm”)
• c. Mây đen đã kéo đến đầy trời. Nhưng bọn trẻ chẳng chú ý đến điều **đó**. (Thay cho “mây đen đã kéo đến đầy trời”)

Gợi ý trả lời:

Gợi ý thực hiện các bước đánh giá và chỉnh sửa bài văn sáng tạo:

• Bước 1: Nghe nhận xét chung từ thầy cô. Thầy cô sẽ chỉ ra những lỗi phổ biến, những điểm mạnh chung của lớp. Học sinh cần lắng nghe để nắm được các tiêu chí và định hướng chỉnh sửa.
• Bước 2: Đọc lại bài của mình và nhận xét của thầy cô. Học sinh đọc kỹ bài viết của mình, đối chiếu với nhận xét cụ thể của thầy cô (nếu có). Ghi lại những điểm cần cải thiện về nội dung, bố cục, cách dùng từ, chi tiết sáng tạo, và lỗi chính tả, ngữ pháp.
• Bước 3: Trao đổi với bạn bè. Chia sẻ bài viết với bạn, lắng nghe góp ý từ bạn bè về:
  • Cách mở bài, kết bài đã ấn tượng chưa?
  • Các chi tiết sáng tạo đã độc đáo, phù hợp và làm câu chuyện hấp dẫn hơn chưa?
  • Sử dụng từ ngữ đã hay, sinh động, giàu hình ảnh chưa?
  • Cách xưng hô và cảm xúc của nhân vật khi đóng vai đã hợp lý chưa?
• Bước 4: Sửa lỗi và viết lại đoạn. Dựa trên tất cả các góp ý và nhận xét, học sinh tiến hành chỉnh sửa bài viết. Ưu tiên sửa các lỗi ngữ pháp, chính tả trước. Sau đó, tập trung cải thiện các đoạn văn chưa hay, thêm bớt chi tiết, hoặc viết lại hoàn chỉnh để bài văn hoàn thiện hơn.

Gợi ý thực hiện:

1. **Ghi vào sổ tay những điều học được về cách viết bài văn kể chuyện sáng tạo:**

• Bài văn kể chuyện sáng tạo là bài văn kể lại một câu chuyện có sẵn nhưng thêm các chi tiết mới, thay đổi cách kết thúc hoặc đóng vai nhân vật để kể.
• Mở bài cần giới thiệu và dẫn dắt câu chuyện một cách hấp dẫn.
• Thân bài kể diễn biến câu chuyện theo trình tự hợp lí, có sáng tạo chi tiết (lời kể, lời tả, lời thoại, v.v.).
• Kết bài nêu suy nghĩ, cảm xúc hoặc kết thúc câu chuyện dưới góc nhìn của nhân vật (nếu đóng vai).
• Khi đóng vai, cần chọn cách xưng hô và thể hiện cảm xúc phù hợp với nhân vật.
• Cần đọc soát, chỉnh sửa lỗi ngữ pháp, chính tả và làm cho bài văn thêm hay, sinh động.

2. **Tìm đọc một bài thơ viết về trẻ em (Gợi ý):**

• Bài thơ: “Mẹ và quả” của Nguyễn Khoa Điềm.
• Bài thơ: “Hạt gạo làng ta” của Trần Đăng Khoa.
• Bài thơ: “Em bé” của Tố Hữu.