Giải SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức Bài 12: Những hòn đảo trên vịnh Hạ Long (Trang 60-63)

Gợi ý trao đổi:

Dựa trên hiểu biết của em, em có thể chia sẻ những điều sau về vịnh Hạ Long:

• Vịnh Hạ Long là một danh lam thắng cảnh nổi tiếng của Việt Nam.
• Nó nằm ở tỉnh Quảng Ninh.
• Vịnh có hàng nghìn hòn đảo đá vôi lớn nhỏ với nhiều hình thù độc đáo.
• Vịnh Hạ Long đã được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới.
• Du khách thường đi thuyền tham quan và khám phá các hang động trong vịnh.

Gợi ý trả lời:

Câu văn miêu tả bao quát về đảo ở vịnh Hạ Long là: “Vịnh Hạ Long là thắng cảnh có một không hai của đất nước ta. Trên một diện tích hẹp, mọc lên hàng nghìn hòn đảo nhấp nhô khuất khúc như rồng chầu, phượng múa.”

Câu văn này giúp em hình dung: Vịnh Hạ Long là một cảnh đẹp độc đáo, có rất nhiều đảo lớn nhỏ chen chúc nhau, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo, kì vĩ như những con vật thiêng liêng đang quần tụ.

Gợi ý trả lời:

Những hòn đảo ở Hạ Long được tạo hóa xếp đặt thú vị qua những chi tiết:

• “Đảo có chỗ sừng sững, chạy dài như bức trường thành vững chãi, ngàn khơi vợi, nón mắt biển với chân trời.”
• “Có chỗ đảo dàn ra thưa thớt, hòn này với hòn kia biệt lập, xa trông như quần cờ bày chọn vẹn trên mặt biển.”
• “Có chỗ đảo quần tụ lại, xúm xít như vạn chài lúc neo thuyền, phơi lưới.”

Tác giả giúp ta cảm nhận điều đó bằng cách sử dụng các phép so sánh (như bức trường thành vững chãi, như quần cờ bày chọn vẹn, như vạn chài lúc neo thuyền) và liệt kê các hình dáng đa dạng của đảo, kết hợp với các từ ngữ gợi hình mạnh mẽ.

Gợi ý trả lời:

Dựa vào bài đọc, hình dáng một số hòn đảo ở Hạ Long được miêu tả là:

• Hòn Gà Chọi: hai con gà mái đang xoe cánh chọi nhau trên mặt nước.
• Hòn Con Cóc: trông chênh chênh như con cóc ngồi bệ vệ.
• Hòn Ông Lã Vọng: ông lão trầm tĩnh ngồi câu cá.
• Ngoài ra còn có những hòn đảo khác như hang Bồ Nâu, hang Đầu Gỗ, mỗi hòn đảo đều gắn với một sự tích huyền bí.

Gợi ý trả lời:

Tác giả có cảm giác được “chiêm ngưỡng một thế giới sống động đã trải qua hàng triệu năm hoá đá” vì: các hòn đảo có hình dáng rất đa dạng, phong phú, gợi liên tưởng đến những sự vật, con vật, con người trong cuộc sống (gà chọi, cóc, ông lão câu cá,…), tạo nên cảm giác như chúng có linh hồn, có câu chuyện riêng, và đã tồn tại qua hàng triệu năm để hình thành vẻ đẹp kì vĩ như ngày nay.

Đáp án: A. Vẻ đẹp kì thú của những hòn đảo trên vịnh Hạ Long.

Giải thích: Bài văn tập trung miêu tả rất chi tiết về hình dáng, sự sắp đặt độc đáo của các hòn đảo, cho thấy sự kì diệu và phong phú của chúng.

Gợi ý trả lời:

• nhấp nhô: gợi tả sự xuất hiện liên tiếp, nối tiếp nhau của các hòn đảo lớn nhỏ, không đều nhau trên mặt biển.
• sừng sững: diễn tả sự vững chãi, hùng vĩ, đứng uy nghiêm của những hòn đảo cao lớn.
• thưa thớt: cho thấy sự phân bố không dày đặc, có khoảng cách giữa các hòn đảo.
• chon von: gợi cảm giác các hòn đảo đứng cao, lẻ loi, có vẻ chênh vênh.
• xúm xít: miêu tả các hòn đảo tập trung lại gần nhau, chen chúc.
• chông chênh: gợi tả trạng thái không vững vàng, có vẻ dễ nghiêng ngả của hòn đảo.

Tác dụng chung: Các từ ngữ này là những từ láy, từ gợi tả, giúp miêu tả một cách chi tiết, sinh động, giàu hình ảnh về hình dáng, vị trí, trạng thái của các hòn đảo, làm nổi bật vẻ đẹp đa dạng và sự sắp đặt kì thú của chúng, khiến người đọc dễ hình dung và cảm nhận được sự sống động của Vịnh Hạ Long.

Gợi ý trả lời:

Các cặp từ đồng nghĩa là:

• ngắm nhìn – chiêm ngưỡng
• vững chắc – vững chãi
• trăm tỉnh – trăm lặng

(Lưu ý: “quân tử” và “quảy quẩy” không có từ đồng nghĩa trong danh sách này.)

Gợi ý đặt câu:

Với cặp từ ngắm nhìn – chiêm ngưỡng:

• Tôi thích ngắm nhìn bình minh trên biển mỗi sáng.
• Du khách đến Vịnh Hạ Long để chiêm ngưỡng vẻ đẹp hùng vĩ của hàng nghìn hòn đảo.

Với cặp từ vững chắc – vững chãi:

• Ngôi nhà được xây dựng rất vững chắc, có thể chống chịu được bão lớn.
• Bức tường thành vững chãi đã đứng đó hàng trăm năm.

Với cặp từ trăm tỉnh – trăm lặng:

• Cả lớp trăm tỉnh lắng nghe cô giáo giảng bài.
• Sau cơn mưa, không gian trở nên trăm lặng lạ thường.

Gợi ý chuẩn bị:

• Lựa chọn phong cảnh để quan sát: Em sẽ chọn quan sát một dòng suối nhỏ ở quê em.
• Lựa chọn cách quan sát: Quan sát trực tiếp (nếu có thể) hoặc qua tranh ảnh, video về dòng suối.
• Lựa chọn trình tự quan sát: Quan sát theo trình tự không gian (từ bao quát đến chi tiết).

Gợi ý ghi lại kết quả quan sát (ví dụ về dòng suối):

M. Quan sát dòng suối theo trình tự không gian:

a. Quan sát toàn cảnh.

• Không gian chung: Dòng suối nhỏ chảy len lỏi giữa những hàng cây xanh mướt, đá tảng rải rác, không khí trong lành, thoảng qua hương cây cỏ dại.
• Đặc điểm chung: Suối rất thơ mộng, mang vẻ đẹp hoang sơ, yên bình, nước trong vắt.

b. Quan sát từng sự vật, hiện tượng:

Gợi ý trao đổi:

Sau khi quan sát, em đã ghi lại được những đặc điểm nổi bật của dòng suối:

• Dòng suối uốn lượn, nước trong veo có thể nhìn thấy đáy, chảy róc rách qua từng ghềnh đá.
• Hai bên bờ suối là những hàng cây xanh tốt, rễ cây bám chặt vào những phiến đá to nhỏ, màu xám rêu phong.
• Trong lòng suối có nhiều cá nhỏ bơi lội tung tăng.
• Không khí quanh suối rất trong lành và mát mẻ.
• Dòng suối mang lại cảm giác bình yên, tươi mát.

Các chi tiết này sẽ giúp em rất nhiều khi viết bài văn tả cảnh sau này.

Gợi ý chuẩn bị:

• Tìm hiểu về động vật hoang dã và việc bảo tồn động vật hoang dã qua sách báo, in-tơ-nét:
  • Hiện nay, nhiều loài động vật hoang dã đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống, săn bắt trái phép, biến đổi khí hậu.
  • Việc bảo tồn động vật hoang dã là vô cùng quan trọng để duy trì cân bằng sinh thái, bảo vệ đa dạng sinh học và giữ gìn vẻ đẹp tự nhiên cho Trái Đất.
• Ghi chép các thông tin quan trọng về những hoạt động bảo vệ động vật hoang dã:
  • Xây dựng và bảo vệ các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia.
  • Tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng về việc bảo vệ động vật hoang dã.
  • Ban hành các luật lệ nghiêm cấm săn bắt, buôn bán trái phép động vật hoang dã.
  • Tham gia các chương trình gây quỹ, tình nguyện bảo vệ động vật.

Gợi ý thảo luận:

Người điều hành nêu nội dung thảo luận: “Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau thảo luận về một vấn đề vô cùng quan trọng: Bảo tồn động vật hoang dã. Chúng ta sẽ chia sẻ những hiểu biết và ý kiến của mình về tại sao cần bảo tồn và những việc chúng ta có thể làm.”

Từng bạn trình bày ý kiến đã chuẩn bị:

• Bạn A: “Mình thấy nhiều loài động vật như tê giác, hổ, voọc… đang có nguy cơ bị tuyệt chủng do bị săn bắt. Nếu chúng ta không hành động, con cháu chúng ta sẽ không còn được nhìn thấy chúng nữa.”
• Bạn B: “Theo mình, việc phá rừng làm mất đi môi trường sống của động vật. Chúng ta cần trồng nhiều cây xanh hơn và ngăn chặn việc khai thác rừng trái phép.”
• Bạn C: “Em nghĩ chúng ta nên tích cực tuyên truyền cho mọi người hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ động vật hoang dã, không mua bán hay sử dụng các sản phẩm từ chúng.”
• Bạn D: “Chúng ta có thể tham gia các hoạt động tình nguyện tại các khu bảo tồn, hoặc quyên góp để hỗ trợ các tổ chức bảo vệ động vật.”

Cả nhóm trao đổi, góp ý và thống nhất ý kiến:

• Khẳng định tầm quan trọng của việc bảo tồn động vật hoang dã.
• Nhấn mạnh những việc cần làm: Không săn bắt, không mua bán động vật hoang dã trái phép; bảo vệ rừng và môi trường sống của chúng; tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng.

Gợi ý đánh giá:

• Những thông tin quan trọng: Các bạn đã đưa ra nhiều thông tin chính xác và quan trọng về thực trạng động vật hoang dã, nguyên nhân và các giải pháp bảo tồn.
• Ý kiến hay: Nhiều ý kiến rất sáng tạo và thiết thực, đặc biệt là về việc tuyên truyền và hành động cụ thể của học sinh.
• Thái độ tham gia: Các bạn đã tham gia thảo luận tích cực, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau.