Giải SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức Bài 27: Tranh làng Hồ (Trang 132-135)

Những bức tranh làng Hồ được nhắc tới trong bài là: tranh lợn, gà, chuột, ếch, tranh cây dừa, tranh tố nữ.

• Tranh Lợn ăn cây ráy: Người họa sĩ đã đưa vào cuộc sống một cách nhìn thuần phác, căng ngang cả tấm thân đàn lợn, mạnh mẽ, hóm hỉnh và tươi vui.
• Tranh Đàn gà mẹ con: Vẻ được những dàn gà con tưng bừng như ca múa bên gà mái mẹ.

Kĩ thuật tạo màu của tranh làng Hồ có những đặc điểm đặc biệt:

• Màu trắng điệp được làm bằng bột than của những chất liệu gợi nhắc thiết tha đến động quê đất nước: chất rơm bếp, than của cối giã và than lá tre mùa thu rụng lá.
• Màu trắng điệp cùng là một sự sáng tạo góp phần vào kho tàng màu sắc của dân tộc trong hội họa.
• Màu trắng ấy càng ngắm càng ưa nhìn; những hạt cát của điệp trắng nhấp nhánh muôn ngàn hạt phấn làm tăng thêm vẻ thâm thúy cho khuôn mặt, tăng thêm sống động cho dáng người trong tranh.

Tác giả biết ơn những người nghệ sĩ dân gian làng Hồ vì:

• A. Vì họ đã phản ánh cuộc sống rất chân thực, giản dị, hóm hỉnh.
• B. Vì họ đã tạo nên những bức tranh từ tình yêu quê hương, đất nước tha thiết.
• C. Vì kĩ thuật vẽ tranh của họ đã đạt đến độ sâu sắc, tinh tế.

Chọn đáp án: B. Vì họ đã tạo nên những bức tranh từ tình yêu quê hương, đất nước tha thiết.

Giải thích: Bài văn thể hiện rõ sự ngưỡng mộ của tác giả đối với tình yêu mà những người nghệ sĩ gửi gắm vào tác phẩm của mình, tạo nên những bức tranh mang đậm hồn Việt.

Khi ngắm những bức tranh làng Hồ, em cảm thấy rất gần gũi và thân thuộc. Mỗi bức tranh đều kể một câu chuyện về cuộc sống nông thôn Việt Nam, với hình ảnh những con vật, con người giản dị, đáng yêu. Em đặc biệt ấn tượng với cách phối màu độc đáo, đặc biệt là màu trắng điệp, làm cho bức tranh trở nên sống động và có chiều sâu. Những bức tranh này không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là di sản văn hóa quý báu của dân tộc, thể hiện tinh hoa và tâm hồn người Việt.

• a. Ngủ yên, ngủ yên, cô ơi, chờ sợ
  Cánh cò mềm mẹ sẵn tay nâng. (Chế Lan Viên)

  → Điệp ngữ: “Ngủ yên”.

  → Tác dụng: Làm nổi bật các bộ phận của hoa sen, phần nào cũng đẹp đẽ, từ đó nhấn mạnh vẻ đẹp bình dị mà thanh cao của loài hoa này.

• b. Trong đầm gì đẹp bằng sen
  Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng
  Nhị vàng, bông trắng, lá xanh
  Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. (Ca dao)

  → Điệp ngữ: “Lá xanh, bông trắng, lại chen nhị vàng” và “Nhị vàng, bông trắng, lá xanh”.

  → Tác dụng: Làm nổi bật sự thay đổi nhanh chóng của vạn vật.

• c. Thoát cái, lá vàng rơi khoảnh khắc mùa thu.
  Thoát cái, trăng lộng lạnh một cơn mưa tuyết trên những cành đào, lê, mận.
  Thoát cái, gió xuân hây hẩy nồng nàn với những bông hoa lay ơn màu đen nhung hiếm quý. (Nguyễn Phan Hách)

  → Điệp ngữ: “Thoát cái”.

  → Tác dụng: Lặp lại lời vỗ về của “cô mẹ” tạo nên âm hưởng của lời ru ngọt ngào, qua đó nhấn mạnh tình yêu thương của “cô mẹ” đối với con.

Nếu thế giới không có trẻ con
Ai sẽ dạy bông hoa học nói
Ai sẽ tô biển hoá màu vàng
Ai sẽ nhốt hương thơm vào túi?

(Thục Linh)

• Điệp từ: “Ai sẽ”.
• Tác dụng: Nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của trẻ em trong việc làm cho thế giới trở nên tươi đẹp, hồn nhiên và đầy màu sắc. Câu thơ thể hiện sự vắng vẻ, thiếu vắng niềm vui và sự sống nếu không có trẻ thơ.

Ví dụ:

Đoạn thơ của Thục Linh thật hay, thật ý nghĩa! “Ai sẽ dạy bông hoa học nói, Ai sẽ tô biển hóa màu vàng, Ai sẽ nhốt hương thơm vào túi?” Những câu hỏi “Ai sẽ” lặp lại ấy khiến em nhận ra trẻ thơ quan trọng biết bao. Chúng mang đến sự ngây thơ, sự đáng yêu, sự hồn nhiên mà không gì có thể thay thế được. Em cảm thấy thật hạnh phúc khi thế giới này có những đứa trẻ như chúng em.

Lưu ý:

• Các ý trong đoạn văn cần sắp xếp hợp lí.
• Diễn đạt rõ ý; nêu được tình cảm, cảm xúc của em với bài thơ qua những từ ngữ và câu văn giàu sức biểu cảm.

Ví dụ: (Học sinh tự viết dựa trên bài thơ đã chọn)

Tôi đã thực sự xúc động khi đọc bài thơ “Ngưỡng cửa”. Lời thơ giản dị nhưng thật sâu sắc. Nhà thơ Vũ Quần Phương đã giúp tôi hiểu ý nghĩa của tình cảm gia đình. Hình ảnh ngưỡng cửa là được vẽ với nơi đây ắp tình yêu thương của người thân. Hình ảnh ngưỡng cửa đã tượng trưng cho căn nhà gần gũi, thân thiết với mỗi người qua bao tháng năm. Ấm áp và bình yên biết mấy!

Học sinh đọc lại đoạn văn đã viết và tự chỉnh sửa hoặc nhờ bạn, thầy cô góp ý. Tập trung vào:

• Cách sắp xếp ý: Các phần mở đầu, triển khai, kết thúc đã rõ ràng, mạch lạc chưa?
• Cách thể hiện cảm xúc: Cảm xúc có chân thành, sâu sắc và được thể hiện bằng từ ngữ, câu văn biểu cảm không?
• Dẫn chứng minh họa: Có các chi tiết, hình ảnh từ bài thơ được đưa vào để làm rõ cảm xúc không?

• a. Đọc đoạn văn của em cho người thân nghe. Chia sẻ cảm xúc của em khi viết đoạn văn đó.
• b. Đọc lại một bài thơ em yêu thích và ghi vào phiếu đọc sách những điều em thấy thú vị.

(Học sinh tự thực hiện nhiệm vụ đã chọn.)