Giải Bài 30 (Trang 74-77) SBT Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều: Các dạng năng lượng

Lời giải:

Động năng là dạng năng lượng mà vật có được do chuyển động. Một vật đang chuyển động chắc chắn có động năng.

Vậy, đáp án đúng là D. động năng.

Lời giải:

• Thế năng đàn hồi là năng lượng mà vật có được do biến dạng đàn hồi.
• A. Dây cao su đang bị giãn là vật bị biến dạng đàn hồi, nên có thế năng đàn hồi.
• B. Khúc gỗ đang trôi theo dòng nước có động năng.
• C. Ngọn lửa đang cháy có năng lượng nhiệt và năng lượng ánh sáng.
• D. Quả táo trên mặt bàn có thế năng hấp dẫn (do vị trí).

Vậy, đáp án đúng là A. Dây cao su đang bị giãn.

Lời giải:

• A. Quạt trần hoạt động bằng năng lượng điện.
• B. Lò vi sóng hoạt động bằng năng lượng điện.
• C. Bếp than hoạt động bằng năng lượng hóa học (của than), không cần năng lượng điện.
• D. Bếp điện từ hoạt động bằng năng lượng điện.

Vậy, đáp án đúng là C. Bếp than.

Lời giải:

Khi một vật rơi từ trên cao xuống, độ cao của vật so với mặt đất giảm dần. Do đó, thế năng hấp dẫn của vật (năng lượng do vị trí) sẽ giảm dần. Động năng của vật sẽ tăng dần.

Vậy, đáp án đúng là B. thế năng hấp dẫn.

Lời giải:

• A. Quả táo trên cành có thế năng hấp dẫn.
• B. Lò xo đang bị nén có thế năng đàn hồi.
• C. Quả bóng đang bay có động năng và thế năng hấp dẫn.
• D. Pin con thỏ là nguồn điện, có thể cung cấp năng lượng điện.

Vậy, đáp án đúng là D. Pin con thỏ.

Lời giải:

Công tơ điện là thiết bị dùng để đo lượng điện năng (năng lượng điện) mà hộ gia đình đã tiêu thụ trong một khoảng thời gian.

Vậy, đáp án đúng là A. năng lượng điện gia đình sử dụng.

Lời giải:

• Năng lượng gắn với chuyển động bao gồm động năng, năng lượng âm thanh, năng lượng ánh sáng, năng lượng điện, năng lượng nhiệt.
• Năng lượng lưu trữ bao gồm thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, năng lượng hóa học, năng lượng hạt nhân.
• A. Động năng là năng lượng gắn với chuyển động, không phải năng lượng lưu trữ.
• B. Thế năng đàn hồi là năng lượng lưu trữ, không phải năng lượng gắn với chuyển động.
• C. Năng lượng hóa học là năng lượng lưu trữ, không phải năng lượng gắn với chuyển động.
• D. Năng lượng hạt nhân là năng lượng lưu trữ.

Vậy, đáp án đúng là D. Năng lượng hạt nhân thuộc nhóm năng lượng lưu trữ.

Lời giải:

• Nhóm năng lượng gắn với chuyển động: Năng lượng âm thanh, năng lượng ánh sáng, năng lượng điện, năng lượng nhiệt.
• Nhóm năng lượng lưu trữ: Thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, năng lượng hoá học, năng lượng hạt nhân.

Lời giải:

Xe ô tô A có động năng lớn hơn xe ô tô B.

Giải thích: Vì hai xe giống hệt nhau nên có cùng khối lượng. Động năng của một vật phụ thuộc vào khối lượng và tốc độ của vật đó (Động năng tỉ lệ thuận với khối lượng và bình phương tốc độ). Do xe A chuyển động nhanh hơn xe B, nên xe A có động năng lớn hơn.

Lời giải:

Quả bóng C có thế năng hấp dẫn lớn hơn quả bóng D.

Giải thích: Vì hai quả bóng giống hệt nhau nên có cùng khối lượng. Thế năng hấp dẫn của một vật phụ thuộc vào khối lượng và độ cao của vật đó so với mốc thế năng (trong trường hợp này là mặt đất). Do quả bóng C được đưa lên độ cao lớn hơn (2 m > 1,5 m), nên quả bóng C có thế năng hấp dẫn lớn hơn.

Lời giải:

Lò xo F có thế năng đàn hồi lớn hơn lò xo E.

Giải thích: Vì hai lò xo giống hệt nhau, thế năng đàn hồi của lò xo phụ thuộc vào độ biến dạng của nó (độ giãn hoặc nén). Lò xo F bị giãn nhiều hơn (4 cm > 2 cm) so với lò xo E, nên lò xo F có thế năng đàn hồi lớn hơn.

Lời giải:

a) Sắp xếp thế năng của viên bi theo thứ tự từ lớn đến nhỏ:

Quan sát hình 30.1, ta thấy độ cao của các vị trí so với mặt phẳng ngang (mốc thế năng) là:

• Vị trí 1: Cao nhất
• Vị trí 5: Cao bằng vị trí 1
• Vị trí 3: Thấp nhất
• Vị trí 2 và 4: Cao bằng nhau và thấp hơn vị trí 1, 5 nhưng cao hơn vị trí 3.

Vì thế năng hấp dẫn tỉ lệ thuận với độ cao, nên thứ tự thế năng từ lớn đến nhỏ là:

b) So sánh động năng của viên bi ở vị trí 1 với động năng của viên bi ở vị trí 3:

• Ở vị trí 1, viên bi đang đứng yên nên động năng của viên bi ở vị trí 1 bằng 0.
• Khi viên bi lăn từ vị trí 1 đến vị trí 3, thế năng hấp dẫn của nó giảm (do độ cao giảm), năng lượng này được chuyển hóa thành động năng. Vị trí 3 là vị trí thấp nhất trên máng, tại đây thế năng của bi là nhỏ nhất và động năng của bi là lớn nhất (vì ở đáy dốc, bi có tốc độ lớn nhất).

Vậy, động năng của viên bi ở vị trí 3 lớn hơn động năng của viên bi ở vị trí 1 (vì động năng ở vị trí 1 bằng 0).

Lời giải tham khảo:

• Ti vi: Để giải trí (xem phim, chương trình).
• Tủ lạnh: Để bảo quản thực phẩm.
• Máy giặt: Để giặt quần áo.
• Nồi cơm điện: Để nấu cơm.
• Bóng đèn: Để chiếu sáng.
• Bếp từ: Để nấu ăn.
• Máy hút bụi: Để làm sạch nhà cửa.
• Máy tính: Để học tập, làm việc, giải trí.

Lời giải tham khảo:

Gia đình em sử dụng bếp gas (hoặc bếp từ, bếp hồng ngoại, bếp than,…).

• Nếu là bếp gas: Cung cấp năng lượng nhiệt (do đốt cháy khí gas – năng lượng hóa học).
• Nếu là bếp từ/hồng ngoại: Cung cấp năng lượng nhiệt (do chuyển hóa từ năng lượng điện).
• Nếu là bếp than/củi: Cung cấp năng lượng nhiệt (do đốt cháy than/củi – năng lượng hóa học).

Lời giải:

Bàn là (bàn ủi) chuyển hóa năng lượng điện thành **năng lượng nhiệt** để làm nóng mặt bàn là, từ đó làm phẳng quần, áo.

Lời giải:

Cái điều khiển từ xa (remote control) thường sử dụng **năng lượng điện** (từ pin) để chuyển hóa thành năng lượng ánh sáng (tia hồng ngoại) hoặc năng lượng sóng vô tuyến (đối với Bluetooth, RF) để truyền tín hiệu điều khiển.

Lời giải tham khảo:

Trong lớp học, các thiết bị điện đang được sử dụng để cung cấp năng lượng ánh sáng là **đèn học** (đèn huỳnh quang, đèn LED…).

Lời giải tham khảo:

Một học sinh lớp 6 (khoảng 11-12 tuổi) cần tiêu thụ trung bình khoảng 1800 – 2200 kcal (kilocalories) năng lượng một ngày, tùy thuộc vào giới tính, mức độ vận động và thể trạng cá nhân. Năng lượng này đến từ thức ăn chúng ta ăn hàng ngày.

Lời giải:

Kết quả ghép nối đúng là:

1. Mặt lò xo đang biến dạng – c. có thế năng đàn hồi.
2. Tiếng còi xe ô tô – b. có năng lượng âm thanh.
3. Xăng, dầu mỏ – d. có năng lượng hóa học.
4. Ngọn nến đang cháy – e. cung cấp năng lượng nhiệt và năng lượng ánh sáng.
5. Máy bay đang chuyển động – a. có động năng.

Lời giải:

Giải thích: Gió lớn mang theo động năng. Khi gió tác dụng lực vào cửa, truyền một phần động năng cho cánh cửa, làm cánh cửa chuyển động nhanh và đập mạnh vào tường, gây ra tiếng ồn lớn, hư hại cửa, tường hoặc các vật dụng gần đó.

Biện pháp hạn chế tác hại:

• Đóng chặt cửa: Cách đơn giản và hiệu quả nhất là đóng chặt cửa và chốt lại khi có gió lớn.
• Sử dụng chốt giữ cửa: Lắp đặt các loại chốt an toàn, chốt gài hoặc thanh chặn cửa để cố định cánh cửa, ngăn không cho gió đẩy cửa.
• Lắp đặt bộ phận giảm chấn/hãm cửa: Sử dụng các bộ phận như tay đẩy hơi, chốt hãm cửa thủy lực, hoặc miếng đệm cao su/nam châm gắn vào tường và cửa để giảm lực va đập khi cửa đóng.
• Dùng vật nặng chặn cửa: Đặt các vật nặng như chặn cửa chuyên dụng, chậu cây,… để giữ cửa.

Lời giải:

So sánh hai quãng đường và :

Ta có .

Giải thích:

• Khi lò xo bị nén, nó tích trữ thế năng đàn hồi. Khi buông tay, thế năng đàn hồi này chuyển hóa thành động năng của xe lăn. Lò xo bị nén càng nhiều thì thế năng đàn hồi tích trữ càng lớn, và do đó, động năng truyền cho xe lăn càng lớn.
• Trong thí nghiệm thứ nhất, lò xo bị nén 1 cm, tạo ra một lượng thế năng đàn hồi nhất định, chuyển thành động năng làm xe đi được quãng đường .
• Trong thí nghiệm thứ hai, lò xo bị nén 2 cm. Do độ biến dạng gấp đôi, thế năng đàn hồi tích trữ trong lò xo lớn hơn (thế năng đàn hồi tỉ lệ với bình phương độ biến dạng). Điều này có nghĩa là xe lăn nhận được một động năng lớn hơn nhiều so với lần nén 1 cm.
• Với động năng ban đầu lớn hơn, xe lăn sẽ đi được quãng đường xa hơn trước khi dừng lại do ma sát. Vì vậy, .