Giới thiệu lý thuyết: Bảo quản và chế biến thực phẩm
Bảo quản và chế biến thực phẩm là những hoạt động thiết yếu trong gia đình, giúp duy trì chất lượng thực phẩm, đảm bảo an toàn vệ sinh và tạo ra những món ăn ngon, bổ dưỡng. Nắm vững kiến thức về các phương pháp này sẽ giúp em trở thành người nội trợ thông minh, góp phần giữ gìn sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Các phương pháp bảo quản thực phẩm phổ biến:
- Bảo quản lạnh: Làm chậm quá trình phân hủy của vi sinh vật (trong tủ lạnh, tủ đông).
- Bảo quản khô: Loại bỏ nước khỏi thực phẩm để ức chế vi sinh vật (phơi khô, sấy khô).
- Ướp muối: Tạo môi trường có nồng độ muối cao để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn.
- Ngâm đường: Tương tự muối, đường cũng có tác dụng ức chế vi khuẩn.
- Đóng hộp/đóng gói chân không: Loại bỏ không khí và niêm phong thực phẩm để ngăn ngừa vi khuẩn và oxy hóa.
- Bảo quản bằng hóa chất: Sử dụng các chất bảo quản an toàn (có kiểm soát).
Nguyên tắc chung khi bảo quản thực phẩm:
- Chọn thực phẩm tươi ngon, không hư hỏng.
- Vệ sinh sạch sẽ trước khi bảo quản.
- Sử dụng phương pháp phù hợp với từng loại thực phẩm.
- Bao gói cẩn thận để tránh lây nhiễm và mất nước.
- Kiểm tra định kì trong quá trình bảo quản.

Giải Câu 1 Bài 6 trang 15 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
1. Vì sao thực phẩm cần phải bảo quản?
Thực phẩm cần phải bảo quản vì:
- Ngăn ngừa hư hỏng và ôi thiu: Thực phẩm tươi sống rất dễ bị các vi sinh vật (vi khuẩn, nấm mốc) và enzyme tự nhiên phân hủy, làm biến đổi màu sắc, mùi vị, kết cấu và mất đi giá trị dinh dưỡng, gây ôi thiu hoặc thối rữa.
- Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm: Thực phẩm bị hư hỏng thường sản sinh ra độc tố, gây ngộ độc thực phẩm hoặc các bệnh đường ruột khi ăn phải. Bảo quản đúng cách giúp tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của các vi sinh vật gây hại.
- Duy trì chất lượng và giá trị dinh dưỡng: Bảo quản giúp giữ được hương vị, màu sắc, kết cấu và hàm lượng dinh dưỡng của thực phẩm trong thời gian dài hơn.
- Kéo dài thời gian sử dụng: Thực phẩm không thể sử dụng hết ngay lập tức sau khi mua hoặc thu hoạch. Bảo quản giúp kéo dài thời gian lưu trữ, tránh lãng phí.
- Đa dạng hóa nguồn thực phẩm và thuận tiện trong sinh hoạt: Nhờ bảo quản, chúng ta có thể tích trữ thực phẩm, không cần đi chợ thường xuyên, và có thể sử dụng các loại thực phẩm theo mùa vào những thời điểm khác trong năm.
Giải Câu 3 Bài 6 trang 15 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
3. Hãy hoàn thiện bảng 6.1.
Bảng 6.1. Đặc điểm của các phương pháp bảo quản thực phẩm
| STT | Phương pháp bảo quản | Đối tượng áp dụng | Thời gian bảo quản | Chất lượng thực phẩm sau bảo quản | Chi phí |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Bảo quản thoáng | Thực phẩm tươi, sống | Ngắn | Giảm chất lượng, nguy cơ phát sinh an toàn thực phẩm nếu không đúng cách | Thấp |
| 2 | Bảo quản lạnh (ngăn mát) | Rau, củ, quả, thịt, cá tươi, thực phẩm đã chế biến | Vài ngày đến 1 tuần | Giữ được độ tươi, ít thay đổi chất lượng | Trung bình |
| 3 | Bảo quản đông lạnh (ngăn đá) | Thịt, cá, hải sản, đồ ăn chế biến sẵn chưa dùng ngay | Vài tuần đến vài tháng | Giữ gần như nguyên vẹn chất lượng, dinh dưỡng | Trung bình |
| 4 | Phơi khô/Sấy khô | Hạt (đỗ, lạc), rau (măng khô), thịt, cá khô | Dài (vài tháng đến 1 năm) | Thay đổi về màu sắc, mùi vị, nhưng vẫn giữ dinh dưỡng | Thấp (phơi) – Cao (sấy công nghiệp) |
| 5 | Ướp muối | Thịt, cá, rau củ (muối dưa, cà) | Dài (vài tuần đến vài tháng) | Thay đổi nhiều về mùi vị, màu sắc, độ mặn cao | Thấp |
Hoàn thiện Bảng 6.1 như trên.
Giải Câu 4 Bài 6 trang 16 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
4. Hãy liệt kê các thực phẩm bảo quản dài ngày bằng muối ăn mà em biết. Đề xuất phương pháp thay thế vào bảng 6.2.
Bảng 6.2. Các thực phẩm bảo quản dài ngày bằng muối ăn
| STT | Thực phẩm muối mặn | Phương pháp thay thế |
|---|---|---|
| 1 | Cá muối | Bảo quản lạnh (đông lạnh) |
| 2 | Thịt muối (thịt ba chỉ muối, dăm bông) | Sấy khô, đóng gói chân không, bảo quản đông lạnh |
| 3 | Trứng muối | Trứng tươi bảo quản lạnh, hoặc các sản phẩm trứng đã chế biến đóng hộp/đóng gói |
| 4 | Dưa cải muối chua (dưa muối) | Bảo quản lạnh (ở ngăn mát tủ lạnh sau khi muối), hoặc dưa cải tươi |
| 5 | Cà muối | Bảo quản lạnh (ngăn mát tủ lạnh sau khi muối), hoặc cà tươi |
Hoàn thành Bảng 6.2 như trên.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 6
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 1234567890 để nhận file PDF hoặc bản in
Giải Câu 5 Bài 6 trang 16 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
5. Mẹ đi chợ mua thịt lợn sống, đỗ đen và cà chua. Mẹ muốn em nêu ưu, nhược điểm của từng phương pháp bảo quản có thể sử dụng để bảo quản các thực phẩm đó. Hãy hoàn thiện bảng 6.3.
Bảng 6.3. Các phương pháp bảo quản có thể áp dụng cho thịt lợn sống, đỗ đen và cà chua
| STT | Loại thực phẩm | Phương pháp bảo quản | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Thịt lợn sống | Lạnh (ngăn mát) | Đơn giản, giữ tươi tốt trong thời gian ngắn (1-2 ngày) | Thời gian ngắn, dễ hỏng nếu để lâu |
| Đông lạnh (ngăn đá) | Thời gian bảo quản rất dài (vài tháng), giữ gần nguyên dinh dưỡng | Cần rã đông khi sử dụng, có thể hơi thay đổi cấu trúc sau khi rã đông | ||
| 2 | Đỗ đen | Phơi/Sấy khô | Thời gian bảo quản rất dài, không tốn điện, giữ nguyên giá trị dinh dưỡng | Cần không gian phơi/thiết bị sấy, dễ bị mốc nếu không khô hẳn |
| Bảo quản kín (trong hộp/túi kín) | Đơn giản, tiện lợi | Dễ bị mọt, ẩm mốc nếu không khô hoàn toàn và môi trường không khô ráo | ||
| 3 | Cà chua | Lạnh (ngăn mát tủ lạnh) | Giữ tươi lâu hơn, đơn giản | Có thể bị hỏng nếu để quá lâu hoặc tủ lạnh quá lạnh, mất một phần hương vị |
| Làm sốt/nước ép cà chua và bảo quản đông lạnh | Kéo dài thời gian sử dụng rất lâu, tiện lợi cho việc chế biến sau này | Mất thời gian chế biến ban đầu, cần không gian trong tủ đông |
Hoàn thành Bảng 6.3 như trên.
Giải Câu 6 Bài 6 trang 16 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
6. Em hãy chọn việc không cần phải thực hiện khi bảo quản rau ăn lá (rau cải, rau dền, rau ngót,…) trong tủ lạnh.
A. Loại bỏ các lá sâu, lá úa, phần không ăn được.
B. Rửa sạch rau rồi cho vào túi nylon.
C. Cho rau vào túi nylon với khối lượng vừa đủ cho chế biến.
D. Cho túi rau vào đúng ngăn chuyên dùng để bảo quản rau trong tủ lạnh.
Đáp án đúng: B. Rửa sạch rau rồi cho vào túi nylon.
Giải thích: Khi bảo quản rau ăn lá trong tủ lạnh, chúng ta **không nên rửa sạch rau trước khi cho vào túi nylon** và bảo quản. Nước còn đọng lại trên rau sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển nhanh hơn, làm rau nhanh bị úng thối. Chỉ nên rửa rau ngay trước khi chế biến.
Các phương án A, C, D đều là những việc nên làm để bảo quản rau hiệu quả.
Giải Câu 7 Bài 6 trang 17 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
7. Em hãy điền đầy đủ các nguyên tắc của bảo quản thực phẩm vào các dòng còn trống.
- Chỉ bảo quản những nguyên liệu đạt yêu cầu về chất lượng. Ví dụ: hạt phải khô, rau củ quả tươi phải nguyên vẹn, không bị bầm giập,…
- Nơi để vật chứa, kho bảo quản phải sạch, khô, thoáng, cách li với các nguồn bệnh.
- …………………………………………………………………
- …………………………………………………………………
- …………………………………………………………………
Các nguyên tắc của bảo quản thực phẩm:
- Chỉ bảo quản những nguyên liệu đạt yêu cầu về chất lượng. Ví dụ: hạt phải khô, rau củ quả tươi phải nguyên vẹn, không bị bầm giập,…
- Nơi để vật chứa, kho bảo quản phải sạch, khô, thoáng, cách li với các nguồn bệnh.
- Đảm bảo các điều kiện bảo quản phù hợp với từng loại thực phẩm (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng…).
- Sử dụng bao bì phù hợp, sạch sẽ, kín đáo để tránh thực phẩm bị lây nhiễm chéo hoặc mất nước.
- Thực hiện kiểm tra định kì chất lượng thực phẩm trong quá trình bảo quản để phát hiện sớm và loại bỏ những thực phẩm bị hư hỏng.
Giải Câu 8 Bài 6 trang 17 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
8. Hãy sắp xếp các hoạt động sau theo thứ tự cần phải tiến hành để đảm bảo gạo mới mua bảo quản được lâu dài với chất lượng tốt.
A. Đổ gạo mới mua vào thùng/vật chứa gạo của gia đình.
B. Kiểm tra xem trong thùng/vật chứa có còn gạo không.
C. Làm vệ sinh thùng/vật chứa gạo.
D. Kiểm tra vị trí đặt thùng/vật chứa gạo có khô, sạch hay không.
Thứ tự các hoạt động cần tiến hành để bảo quản gạo mới mua được lâu dài với chất lượng tốt là:
- D. Kiểm tra vị trí đặt thùng/vật chứa gạo có khô, sạch hay không. (Đảm bảo môi trường bảo quản)
- B. Kiểm tra xem trong thùng/vật chứa có còn gạo không. (Để quyết định có cần đổ hết gạo cũ ra không)
- C. Làm vệ sinh thùng/vật chứa gạo. (Vệ sinh thùng để tránh nấm mốc, mọt từ gạo cũ hoặc bụi bẩn)
- A. Đổ gạo mới mua vào thùng/vật chứa gạo của gia đình. (Cuối cùng là đổ gạo vào sau khi đã chuẩn bị xong nơi chứa)
Vậy, thứ tự đúng là: **D → B → C → A**.
Giải Câu 9 Bài 6 trang 18 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
9. Vì sao khi bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh thì cần phải bao gói thực phẩm đó trong bao bì kín?
Khi bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh, cần phải bao gói thực phẩm đó trong bao bì kín vì:
- Ngăn ngừa lây nhiễm chéo vi khuẩn: Thực phẩm sống (thịt, cá) có thể chứa vi khuẩn gây bệnh. Nếu không được bao gói kín, vi khuẩn có thể lây lan sang các thực phẩm khác (đặc biệt là thực phẩm chín, rau củ ăn liền), gây mất an toàn vệ sinh.
- Tránh mất nước và khô héo: Môi trường trong tủ lạnh thường khô. Bao gói kín giúp giữ độ ẩm cho thực phẩm, ngăn chặn bay hơi nước làm thực phẩm bị khô, mất nước, thay đổi kết cấu và giảm chất lượng (ví dụ: rau bị héo, thịt bị sạm bề mặt).
- Ngăn chặn lẫn mùi: Một số thực phẩm có mùi mạnh (như sầu riêng, cá, hành, tỏi) có thể làm ám mùi sang các thực phẩm khác trong tủ lạnh, làm thay đổi mùi vị của chúng. Bao gói kín giúp cô lập mùi.
- Duy trì hương vị và độ tươi ngon: Bao gói kín giúp hạn chế sự tiếp xúc với không khí và các yếu tố bên ngoài, giữ cho thực phẩm tươi ngon hơn, bảo toàn hương vị tự nhiên.
- Giữ vệ sinh tủ lạnh: Bao gói kín giúp ngăn chặn vụn thức ăn, nước chảy ra ngoài, giữ cho tủ lạnh sạch sẽ hơn.
Giải Câu 10 Bài 6 trang 18 SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
10. Theo em, nơi đặt thùng đựng gạo cần có những yêu cầu gì?
A. Phải sạch.
B. Phải khô, thoáng.
C. Không có gián, kiến.
D. Tất cả các yêu cầu trên.
Đáp án đúng: D. Tất cả các yêu cầu trên.
Giải thích: Để bảo quản gạo tốt nhất, nơi đặt thùng đựng gạo cần đáp ứng đầy đủ các yêu cầu sau:
- Sạch: Tránh bụi bẩn, vi khuẩn.
- Khô, thoáng: Ngăn ngừa ẩm mốc, đặc biệt quan trọng để gạo không bị mốc hoặc có mùi.
- Không có gián, kiến (và các loại côn trùng, gặm nhấm khác): Bảo vệ gạo khỏi sự tấn công của sâu mọt, côn trùng gây hại, đảm bảo vệ sinh và tránh hao hụt.
Tất cả các yếu tố này đều quan trọng để giữ gạo được lâu và đảm bảo chất lượng.
Bạn có thể tham khảo thêm các bài giải SGK Công nghệ lớp 6 Cánh Diều tại đây:
- Giải bài tập Công nghệ lớp 6 Cánh diều
- Giải Bài 5 từ câu 1 tới câu 11 (trang 13-15) SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
- Giải Bài 4 từ câu 1 tới câu 4 (trang 11-12) SBT Công nghệ lớp 6 Cánh diều
- Tài liệu học tập lớp 6
Mua trọn bộ tài liệu lớp 6
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 1234567890 để nhận file PDF hoặc bản in
CÂU HỎI LUYỆN TẬP BỔ SUNG:
1. Em hãy nêu 3 biện pháp an toàn khi sử dụng bếp gas trong gia đình.
3 biện pháp an toàn khi sử dụng bếp gas trong gia đình:
- Kiểm tra định kì dây dẫn gas và van khóa gas: Đảm bảo dây dẫn không bị rạn nứt, chuột cắn, van khóa gas không bị hở. Thay thế ngay nếu phát hiện hư hỏng. Luôn khóa van bình gas sau khi nấu xong.
- Đảm bảo thông thoáng khi sử dụng: Nấu ăn trong khu vực có thông gió tốt để khí gas (nếu có rò rỉ nhỏ) không bị tích tụ. Không nên bật quạt mạnh thổi trực tiếp vào bếp khi đang nấu.
- Tránh xa các vật liệu dễ cháy: Không để các vật liệu dễ cháy như giấy, vải, nhựa, bình xịt… gần bếp gas. Luôn có bình chữa cháy hoặc chăn chữa cháy ở gần khu vực bếp để xử lí kịp thời nếu có sự cố.
2. Theo em, việc sử dụng thực phẩm đóng hộp có ưu và nhược điểm gì so với thực phẩm tươi sống?
Ưu điểm của thực phẩm đóng hộp so với thực phẩm tươi sống:
- Thời gian bảo quản dài: Có thể lưu trữ trong thời gian rất lâu (vài tháng đến vài năm) mà không cần tủ lạnh.
- Tiện lợi và nhanh chóng: Đã được chế biến sẵn, chỉ cần hâm nóng hoặc ăn ngay, tiết kiệm thời gian nấu nướng.
- Đa dạng lựa chọn: Có nhiều loại thực phẩm đóng hộp (cá, thịt, rau củ quả, súp…) giúp đa dạng hóa bữa ăn.
- Dễ dàng vận chuyển: Gọn nhẹ, dễ mang theo khi đi du lịch, dã ngoại.
Nhược điểm của thực phẩm đóng hộp so với thực phẩm tươi sống:
- Mất mát dinh dưỡng: Quá trình chế biến và tiệt trùng nhiệt độ cao có thể làm mất đi một phần vitamin nhạy cảm với nhiệt (như vitamin C, B).
- Chất lượng cảm quan: Hương vị, kết cấu của thực phẩm có thể thay đổi, không được tươi ngon như thực phẩm tươi sống.
- Chứa phụ gia và chất bảo quản: Một số sản phẩm có thể chứa nhiều muối, đường, hoặc các chất bảo quản, phụ gia để kéo dài thời gian sử dụng và tăng hương vị, không tốt cho sức khỏe nếu tiêu thụ nhiều.
- Rủi ro về bao bì: Vỏ hộp bị móp, phồng, gỉ sét có thể là dấu hiệu thực phẩm bên trong đã hỏng hoặc bị nhiễm khuẩn.


