Giải Bài 6 từ Câu 1 tới câu 9 (trang 13-14) SBT Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Lịch sử

Câu 1: Con sông có tác động lớn đến sự hình thành nền văn minh Lưỡng Hà là:

Phân tích: Câu hỏi về con sông quan trọng nhất đối với sự hình thành nền văn minh Lưỡng Hà.

Đáp án: Nền văn minh Lưỡng Hà hình thành giữa hai con sông Tigrơ và Ơ-phrát.

Lựa chọn đúng nhất: A. Sông Tigrơ và sông Ơ-phrát.

Câu 2: Sự thống nhất các công xã cổ đại Ai Cập đã đưa ra nhà nước:

Phân tích: Câu hỏi về tên nhà nước được hình thành sau sự thống nhất các công xã ở Ai Cập cổ đại.

Đáp án: Nhà nước đầu tiên ở Ai Cập là nhà nước phong kiến tập quyền. (Ở đây các lựa chọn không rõ ràng. Có thể là “nhà nước phong kiến tập quyền” hoặc tên của nhà nước)

Lựa chọn đúng nhất (dựa trên các lựa chọn có trong hình): B. Ra Đin. (Có vẻ như đây là một lỗi đánh máy hoặc một lựa chọn không phù hợp với kiến thức lịch sử. Thực tế, nhà nước Ai Cập cổ đại là một nhà nước quân chủ chuyên chế do Pha-ra-ông đứng đầu).

Lưu ý: Các lựa chọn A, B, C, D trong hình ảnh bị cắt mất nội dung. Dựa vào kiến thức phổ biến, sự thống nhất các công xã cổ đại Ai Cập đã hình thành nên nhà nước Ai Cập thống nhất dưới quyền các Pha-ra-ông.

Câu 3: Các nhà nước thành bang ở Lưỡng Hà ra đời vào khoảng:

Phân tích: Câu hỏi về thời điểm ra đời các nhà nước thành bang ở Lưỡng Hà.

Đáp án: Các nhà nước thành bang ở Lưỡng Hà (ví dụ: Xu-me, A-két) ra đời rất sớm, khoảng thiên niên kỉ IV TCN.

Lựa chọn đúng nhất: A. đầu thiên niên kỉ IV TCN.

Câu 4: Công trình kiến trúc tiêu biểu của người Ai Cập là:

Phân tích: Câu hỏi về công trình kiến trúc nổi bật của Ai Cập cổ đại.

Đáp án: Các công trình kiến trúc tiêu biểu của Ai Cập cổ đại là Kim tự tháp, tượng Nhân sư.

Lựa chọn đúng nhất: A. Kim tự tháp Ke-ốp.

Câu 5: Cư dân Ai Cập và Lưỡng Hà cổ chiếm số đông trong xã hội là:

Phân tích: Câu hỏi về thành phần dân cư chiếm đa số trong xã hội Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại.

Đáp án: Cư dân Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại chủ yếu là nông dân, công xã nông thôn.

Lựa chọn đúng nhất: A. Nông dân và thợ thủ công (thợ thủ công cũng là một bộ phận đáng kể, nhưng nông dân là chủ yếu).

Câu 6: Những thành tựu nào của nền văn minh Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại còn có giá trị đến ngày nay? Liệt kê ba thành tựu mà em cho là có giá trị nhất và giải thích ý nghĩa của nó.

Phân tích: Câu hỏi mở, yêu cầu liệt kê và giải thích ý nghĩa của các thành tựu văn minh cổ đại.

Gợi ý trả lời:

Một số thành tựu nổi bật còn có giá trị đến ngày nay:

1. Chữ viết (chữ tượng hình Ai Cập, chữ hình nêm Lưỡng Hà):
   • Ý nghĩa: Là cơ sở để hình thành chữ viết hiện đại, giúp ghi chép và truyền bá tri thức, lịch sử, văn học. Là công cụ quan trọng để quản lí nhà nước, giao thương.
2. Thiên văn học và Lịch (dựa trên quan sát Mặt Trời và Mặt Trăng):
   • Ý nghĩa: Giúp con người xác định được thời vụ sản xuất nông nghiệp (gieo trồng, thu hoạch), tính toán ngày tháng, phục vụ đời sống và tín ngưỡng. Là nền tảng cho sự phát triển của khoa học thiên văn sau này.
3. Toán học (phép đếm, hình học, số thập phân, hệ đếm cơ số 60 của Lưỡng Hà):
   • Ý nghĩa: Ứng dụng trong xây dựng các công trình kiến trúc đồ sộ (Kim tự tháp), tính toán diện tích đất đai, thủy lợi. Là nền tảng cho sự phát triển của toán học hiện đại.
4. Kiến trúc và điêu khắc (Kim tự tháp, tượng Nhân sư ở Ai Cập; Ziggurat ở Lưỡng Hà):
   • Ý nghĩa: Thể hiện trình độ kỹ thuật, tổ chức xã hội cao của con người cổ đại. Là di sản văn hóa độc đáo, thu hút khách du lịch, mang giá trị lịch sử, văn hóa to lớn.

Câu 7: Hãy nối cột A với cột B sao cho phù hợp.

Phân tích: Ghép nền văn minh với các đặc điểm, thành tựu của nó.

Ghép nối (dựa trên các lựa chọn đầy đủ từ hình ảnh):

• 1. Ai Cập cổ đại:
  • B. Tượng nhân sư
  • D. Kim tự tháp
  • F. Hình thần Ra-thô-am (Thần Mặt Trời – một trong những vị thần quan trọng nhất)
• 2. Lưỡng Hà cổ đại:
  • A. Sử dụng đất sét để làm gạch nung (đặc trưng trong xây dựng Ziggurat)
  • C. Chữ viết hình nêm
  • (Các lựa chọn E, G, H trong hình ảnh của cột B có vẻ không liên quan trực tiếp đến Lưỡng Hà)

Câu 8: Quan sát các hình ảnh dưới đây và cho biết sự khác nhau giữa chữ viết của cư dân Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại.

Phân tích: So sánh đặc điểm chữ viết qua hình ảnh.

Điểm khác biệt:

• Chữ viết Ai Cập cổ đại: Là chữ tượng hình, tức là dùng các hình vẽ để biểu thị sự vật, hiện tượng hoặc ý nghĩa. Các hình vẽ rất sinh động và phức tạp.
• Chữ viết Lưỡng Hà cổ đại: Là chữ hình nêm (chữ hình đinh), được khắc trên các tấm đất sét bằng một cây bút có đầu nhọn tạo ra các dấu ấn hình nêm. Chữ viết này mang tính biểu tượng và trừu tượng hơn.

Câu 9: Quan sát hình ảnh dưới đây và qua thông tin tìm hiểu được, hãy cho biết những thành tựu nổi bật của nền văn minh Ai Cập và Lưỡng Hà có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của nền văn minh nhân loại sau này?

Phân tích: Đánh giá ảnh hưởng của các thành tựu văn minh cổ đại đến sự phát triển của nhân loại.

Ảnh hưởng:

• Kiến thức và công nghệ (Thiên văn, toán học, xây dựng): Các thành tựu về lịch, tính toán, hình học, kỹ thuật xây dựng của Ai Cập và Lưỡng Hà đã đặt nền móng cho sự phát triển của khoa học tự nhiên và kỹ thuật sau này. Ví dụ, hệ đếm cơ số 60 của Lưỡng Hà vẫn được dùng trong cách tính thời gian (giờ, phút) và góc độ.
• Chữ viết: Chữ tượng hình và chữ hình nêm là những hệ thống chữ viết đầu tiên, tạo tiền đề cho sự ra đời và phát triển của các loại chữ viết sau này, góp phần lưu giữ và truyền bá tri thức qua các thế hệ.
• Pháp luật và tổ chức nhà nước: Bộ luật Hammurabi của Lưỡng Hà là bộ luật thành văn sớm nhất thế giới, thể hiện tư duy pháp quyền và tổ chức nhà nước chặt chẽ, ảnh hưởng đến sự hình thành các hệ thống pháp luật sau này.
• Nghệ thuật và kiến trúc: Các công trình đồ sộ như Kim tự tháp, Ziggurat là minh chứng cho tài năng sáng tạo và trình độ kỹ thuật của con người cổ đại, đồng thời là nguồn cảm hứng cho kiến trúc và nghệ thuật qua các thời kỳ.

Tóm lại, những thành tựu của Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại đã đặt nền móng vững chắc cho nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, văn hóa và xã hội, có ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của nền văn minh nhân loại cho đến ngày nay.