Giải Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 6 Cánh diều Chủ đề 5 Bài 2 Việc tốt lời hay (Trang 35-37)

Chào mừng các em học sinh và quý phụ huynh đến với bài giải chi tiết Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 6 trong sách Cánh Diều, Chủ đề 5: “Việc tốt, lời hay” (Trang 35-37). Bài học này sẽ giúp các em tìm hiểu, thực hành và rèn luyện những hành vi ứng xử có văn hóa ở nơi công cộng và trong nhà trường. Qua đó, các em sẽ biết cách thể hiện sự tôn trọng đối với người khác và chính bản thân mình, góp phần xây dựng một môi trường văn minh, lịch sự. Các lời giải được trình bày rõ ràng, dễ hiểu, nhằm khơi dậy ý thức tự giác và trách nhiệm của mỗi học sinh trong việc xây dựng văn hóa ứng xử.

Tài liệu tham khảo thêm:

• Giải SGK Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 6 Cánh Diều – Tổng hợp
• Giải Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 6 Cánh Diều Chủ đề 5 Bài 1: Xuân quê hương (Trang 32-34)
• Giải Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 6 Cánh Diều Chủ đề 4 Bài 2: Giữ gìn cho tương lai (Trang 28-30)
• Giải Hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp lớp 6 Cánh Diều Chủ đề 4 Bài 1: Xây dựng dự án nhân ái (Trang 25-27)

Bài 2: VIỆC TỐT, LỜI HAY

Em cần chuẩn bị những gì?

• Sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ hoặc những lời khuyên bảo, nhắc nhở của ông bà, cha mẹ,… về hành vi có văn hoá nơi công cộng.
• Tìm hiểu các quy tắc ứng xử có văn hoá trong nhà trường.

1. Tìm hiểu văn hóa ứng xử nơi công cộng

Tìm hiểu cách ứng xử, giao tiếp nơi công cộng qua những lời dạy của ông bà, cha mẹ:

• Chia sẻ những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ… em đã sưu tầm được về cách ứng xử nơi công cộng.
• Bày tỏ suy nghĩ của em về những lời dạy, lời khuyên đó.

Gợi ý trả lời:

• Những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ về cách ứng xử nơi công cộng:
  • “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.” (Khuyên chúng ta nên nói năng lịch sự, tế nhị, biết tôn trọng người đối diện).
  • “Ăn trông nồi, ngồi trông hướng.” (Nhắc nhở chúng ta cần chú ý đến hoàn cảnh xung quanh, có thái độ và hành vi phù hợp với môi trường).
  • “Đi đứng nhẹ nhàng, nói năng nhỏ nhẹ.” (Khuyên nhủ về phong thái lịch sự, từ tốn khi ở nơi công cộng).
  • “Kính trên nhường dưới.” (Nói về thái độ tôn trọng người lớn tuổi và nhường nhịn người nhỏ hơn).
• Suy nghĩ của em về những lời dạy, lời khuyên đó:
  Em nhận thấy những câu ca dao, tục ngữ này rất ý nghĩa và sâu sắc. Chúng là những bài học quý giá về cách làm người, cách cư xử để sống hài hòa với mọi người xung quanh. Việc thực hiện những lời khuyên này không chỉ giúp chúng ta được mọi người yêu mến mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, lịch sự hơn.

2. Đóng vai ứng xử có văn hoá

Quan sát các bức tranh trong mỗi tình huống dưới đây và đóng vai thể hiện cách ứng xử có văn hoá nơi công cộng.

Gợi ý đóng vai và thảo luận:

• Tình huống 1:
  • Quan sát: Các bạn học sinh đang trên xe buýt, một bạn đang xả rác ra sàn xe.
  • Cách ứng xử không văn hóa: Bạn học sinh xả rác bừa bãi ra sàn xe.
  • Cách ứng xử văn hóa: Bạn học sinh nên giữ rác lại trong tay hoặc cho vào túi, đợi khi xuống xe sẽ bỏ vào thùng rác đúng nơi quy định.
  • Lời nói văn hóa: “Bạn ơi, mình không nên vứt rác ra xe buýt như vậy. Chúng ta nên giữ gìn vệ sinh chung để xe buýt luôn sạch đẹp nhé!”
• Tình huống 2:
  • Quan sát: Các bạn học sinh đang ở sân trường, một bạn nam chuẩn bị đá bóng nhưng lại hướng về phía thùng rác.
  • Cách ứng xử không văn hóa: Bạn nam định đá bóng vào thùng rác, có thể làm thùng rác đổ hoặc làm bẩn rác ra ngoài.
  • Cách ứng xử văn hóa: Bạn nam nên tránh xa thùng rác, tìm một khu vực khác để đá bóng hoặc rủ bạn bè cùng chơi ở sân bóng nếu có.
  • Lời nói văn hóa: “Minh ơi, thùng rác không phải là chỗ để đá bóng đâu. Nếu muốn đá thì chúng mình ra sân bóng chơi nhé!”

Thảo luận sau đóng vai:

• Các nhân vật trong tình huống đã có cách ứng xử như thế nào ở nơi công cộng?Các nhân vật trong tình huống đầu tiên đã có hành vi xả rác bừa bãi, thiếu ý thức giữ gìn vệ sinh chung. Các nhân vật trong tình huống thứ hai có hành vi định đá bóng vào thùng rác, tiềm ẩn nguy cơ gây mất vệ sinh và hư hại tài sản chung.
• Em rút ra điều gì từ những cách ứng xử trên?Em rút ra rằng, việc ứng xử có văn hóa nơi công cộng là rất quan trọng. Nó thể hiện ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với môi trường chung và sự tôn trọng đối với những người xung quanh. Những hành vi thiếu văn hóa tuy nhỏ nhưng có thể gây ảnh hưởng xấu đến không gian chung và tạo ra hình ảnh không đẹp. Ngược lại, những việc làm tốt, lời nói hay sẽ góp phần xây dựng một môi trường sống văn minh, sạch đẹp hơn.

Bài tập tương tự 1:

1. Trong một buổi dã ngoại ở công viên, em nhìn thấy một bạn đang khắc tên lên thân cây cổ thụ. Em sẽ làm gì và nói gì với bạn đó?

Đáp án:
Em sẽ nhẹ nhàng đến gần bạn và nói: “Bạn ơi, không nên khắc tên lên cây như vậy. Cây là tài sản chung của công viên, chúng ta cần bảo vệ để cây luôn xanh tốt và đẹp. Mình cùng giữ gìn cảnh quan chung nhé!” Nếu bạn vẫn cố tình khắc, em sẽ báo cho người lớn hoặc cán bộ công viên.

3. Trò chơi về ứng xử nơi công cộng

Tham gia trò chơi “Tia chớp” thể hiện phản ứng nhanh về ứng xử có văn hoá trong nhà trường:

Gợi ý thực hiện:
Trò chơi “Tia chớp” giúp các em rèn luyện khả năng phản ứng nhanh và xử lí tình huống về ứng xử văn hóa. Giáo viên hoặc một bạn làm quản trò sẽ chuẩn bị các thẻ ghi tình huống ứng xử trong nhà trường (ví dụ: làm đổ nước ra sàn, thấy bạn đang buồn, bạn quên đồ dùng học tập…). Khi quản trò chỉ vào một người và hô “Tia chớp!”, người đó phải bốc một thẻ và nhanh chóng đưa ra cách ứng xử phù hợp. Lớp cùng nhận xét và góp ý. Trò chơi này giúp các em ghi nhớ và thực hành các quy tắc ứng xử văn hóa một cách linh hoạt.

4. Xây dựng Quy tắc ứng xử của lớp

Các nhóm xây dựng Quy tắc ứng xử của lớp, thể hiện bằng hình ảnh, biểu tượng.

Bình chọn một bản quy tắc có nội dung đầy đủ, hình ảnh sinh động nhất.

Gợi ý xây dựng:
Các nhóm có thể thảo luận và đưa ra các quy tắc cụ thể, ví dụ:

• Quy tắc 1: Giữ vệ sinh chung. (Hình ảnh: thùng rác, cây chổi, bạn đang nhặt rác).
• Quy tắc 2: Tôn trọng thầy cô và bạn bè. (Hình ảnh: bạn chào thầy cô, bạn lắng nghe bạn nói).
• Quy tắc 3: Giữ trật tự trong giờ học. (Hình ảnh: bạn ngồi ngay ngắn, không nói chuyện riêng).
• Quy tắc 4: Giúp đỡ bạn bè. (Hình ảnh: hai bạn đang chia sẻ sách vở, giúp đỡ nhau).
• Quy tắc 5: Chăm sóc tài sản chung. (Hình ảnh: bạn tưới cây, không vẽ bậy lên bàn).

Sau khi các nhóm trình bày, cả lớp sẽ cùng bình chọn bản quy tắc hay nhất, đầy đủ và sáng tạo nhất để dán trong lớp hoặc góc học tập.

Bài tập tương tự 2:

1. Em hãy đóng vai một tình huống giả định: Em đang xếp hàng mua đồ ăn ở căng-tin trường học, có một bạn cố tình chen lên trước. Em sẽ ứng xử như thế nào?

Đáp án:
Em sẽ nhẹ nhàng vỗ vai bạn và nói: “Bạn ơi, mọi người đang xếp hàng theo thứ tự. Mình cùng xếp hàng cho đúng quy định nhé, như vậy sẽ nhanh và công bằng hơn cho tất cả mọi người.” Nếu bạn vẫn tiếp tục chen ngang, em có thể báo cho cán bộ giám thị hoặc người lớn ở căng-tin.

5. Hành vi ứng xử có văn hoá nơi công cộng

Liệt kê các hành vi ứng xử có văn hoá nơi công cộng theo gợi ý dưới đây:

• Viết vào thẻ màu xanh: Những hành vi ứng xử có văn hoá mà học sinh nên thực hiện ở nơi công cộng (bên tàu/bên xe, công viên, chợ,…);
• Viết vào thẻ màu vàng: Những hành vi không nên làm ở nơi công cộng.
• Chia sẻ thẻ màu của mình với các bạn trong nhóm và giữa các nhóm.
• Nêu nhận xét về nội dung các thẻ màu nói về ứng xử văn hoá nơi công cộng.

Gợi ý trả lời:

• Thẻ màu xanh (nên làm):
  • Xếp hàng ngay ngắn khi mua vé, lên xe buýt, hoặc mua đồ.
  • Nhường ghế cho người già, phụ nữ có thai, trẻ em trên xe buýt.
  • Giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác bừa bãi ở công viên, bãi biển, chợ.
  • Nói chuyện nhỏ nhẹ, không gây ồn ào ở nơi công cộng như thư viện, bệnh viện.
  • Giúp đỡ người gặp khó khăn (ví dụ: người lớn tuổi xách đồ, em nhỏ bị lạc).
  • Tôn trọng tài sản công cộng, không viết, vẽ bậy lên tường, ghế đá.
• Thẻ màu vàng (không nên làm):
  • Vứt rác bừa bãi ra đường, công viên, bãi biển.
  • Nói tục, chửi thề, gây gổ đánh nhau nơi công cộng.
  • Chen lấn, xô đẩy khi xếp hàng.
  • Nói to, cười đùa ầm ĩ ở những nơi cần sự yên tĩnh.
  • Phá hoại cây xanh, hoa cỏ, tài sản công cộng.
  • Làm ồn trong rạp chiếu phim, nhà hát.
• Nhận xét: Các hành vi được liệt kê trên thẻ màu xanh đều thể hiện sự văn minh, lịch sự, tôn trọng người khác và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Ngược lại, các hành vi trên thẻ màu vàng đều là những hành vi thiếu văn hóa, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và những người xung quanh. Việc thực hiện các hành vi văn hóa sẽ góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

6. Đánh giá việc thực hiện ứng xử có văn hoá

Các tổ tự nhận xét, đánh giá việc thực hiện hành vi ứng xử có văn hoá của tổ mình.

Nhận xét, góp ý về kết quả thực hiện của tổ khác.

Gợi ý thực hiện:
Học sinh trong mỗi tổ sẽ cùng nhau nhìn lại các hành vi ứng xử của từng thành viên trong các hoạt động chung của lớp, trường, hoặc những nơi công cộng mà các bạn đã tham gia. Các bạn có thể dựa trên các Quy tắc ứng xử đã xây dựng để đánh giá. Sau đó, các tổ sẽ trình bày kết quả tự đánh giá và nhận xét, góp ý mang tính xây dựng cho các tổ khác. Hoạt động này giúp tăng cường tinh thần trách nhiệm cá nhân và tập thể, đồng thời khuyến khích các bạn cùng nhau tiến bộ trong việc rèn luyện văn hóa ứng xử.

Bài tập tương tự 3:

1. Em hãy kể một tình huống cụ thể mà em đã làm một “việc tốt, lời hay” ở nơi công cộng và chia sẻ cảm xúc của em sau khi làm điều đó.

Đáp án:
“Hôm trước, khi em đi chơi công viên, em thấy một em bé làm rơi chiếc mũ. Em đã nhanh chóng nhặt chiếc mũ lên và đưa lại cho em bé. Em bé và mẹ em bé đã cười và cảm ơn em. Sau khi làm việc đó, em cảm thấy rất vui và ấm lòng. Em nhận ra rằng, chỉ một hành động nhỏ, một lời nói tử tế cũng có thể mang lại niềm vui cho người khác và cho chính mình.”

7. Tự đánh giá bản thân sau chủ đề

Đánh giá mức độ tham gia của em trong các hoạt động:

(Học sinh tự đánh giá dựa trên mức độ tham gia của mình. Đánh dấu vào ô phù hợp: Rất tích cực / Tích cực / Chưa tích cực).

Đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ của chủ đề:

• Em thể hiện được cảm xúc, hứng thú với việc khám phá cảnh quan thiên nhiên trên quê hương Việt Nam: (Hoàn thành tốt / Hoàn thành / Cần cố gắng)
• Em thực hiện được những việc làm cụ thể để bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: (Hoàn thành tốt / Hoàn thành / Cần cố gắng)
• Em trình bày được thế nào là hành vi văn hoá nơi công cộng và thể hiện được các hành vi đó: (Hoàn thành tốt / Hoàn thành / Cần cố gắng)

(Học sinh tự đánh giá bằng cách chọn mức độ phù hợp với bản thân).

Ví dụ mẫu về đánh giá với học sinh tốt tham gia đầy đủ hoạt động:

• Đánh giá mức độ tham gia của em trong các hoạt động: Rất tích cực
• Đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ của chủ đề:
  • Em thể hiện được cảm xúc, hứng thú với việc khám phá cảnh quan thiên nhiên trên quê hương Việt Nam: Hoàn thành tốt
  • Em thực hiện được những việc làm cụ thể để bảo tồn cảnh quan thiên nhiên: Hoàn thành tốt
  • Em trình bày được thế nào là hành vi văn hoá nơi công cộng và thể hiện được các hành vi đó: Hoàn thành tốt