Giải SGK Công nghệ lớp 6 Cánh diều Bài 8: Các loại vải thường dùng trong may mặc (trang 42-45)

Những vật dụng được làm bằng vải mà em biết là:

• • Quần áo các loại (áo sơ mi, quần dài, váy, áo khoác, đồ lót, v.v.)
  • Rèm cửa, ga trải giường, vỏ gối, chăn, đệm.
  • Khăn mặt, khăn tắm, khăn trải bàn.

• Túi xách, ba lô bằng vải.
• Giày vải, mũ vải.
• Rèm cửa, bọc ghế sofa.
• Khẩu trang vải.

Mối quan hệ giữa nguồn gốc và sản phẩm:

• **Nguồn gốc từ thực vật:**
  • Cây lanh (Hình 8.7) → Sợi lanh (Hình 8.8) → Vải sợi lanh (Hình 8.6)
  • Cây bông (Quả bông) (Hình 8.10) → Sợi bông (Hình 8.11) → Vải sợi bông (Hình 8.3)
• **Nguồn gốc từ động vật:**
  • Con tằm (Hình 8.4) → Sợi tơ tằm (Hình 8.5) → Vải sợi tơ tằm (không có hình minh họa vải tơ tằm cụ thể nhưng cùng nhóm)
  • Lông cừu (Hình 8.2) → Sợi lông cừu (Hình 8.11) → Vải sợi lông cừu (Hình 8.12)

Quần áo mùa hè thường được may bằng vải sợi bông, sợi lanh, sợi tơ tằm vì chúng là các loại vải sợi tự nhiên có đặc điểm là:

• **Thoáng mát:** Cấu trúc sợi vải cho phép không khí lưu thông dễ dàng, giúp cơ thể cảm thấy mát mẻ.
• **Thấm hút mồ hôi tốt:** Khả năng hút ẩm cao giúp thấm hút mồ hôi hiệu quả, mang lại cảm giác khô ráo, dễ chịu khi thời tiết nóng bức.
• **An toàn và thân thiện với môi trường:** Ít gây kích ứng da và thân thiện hơn với môi trường so với một số loại vải tổng hợp.

Nguyên liệu ban đầu để sản xuất ra vải sợi hóa học là:

• **Vải sợi nhân tạo:** tre, gỗ, nứa (được hòa tan trong các chất hóa học).
• **Vải sợi tổng hợp:** những hợp chất hóa học thu được từ than đá và dầu mỏ.

Vải sợi tổng hợp thường được dùng để may các loại quần áo cần độ bền cao, không bị nhàu, giữ dáng tốt, và nhanh khô như:

• Quần áo thể thao, đồ bộ mặc nhà.
• Đồng phục học sinh, công sở.
• Trang phục bảo hộ lao động.
• Vải lót trong các loại áo khoác, đồ vest.

Vải sợi pha được sử dụng phổ biến trong may mặc hiện nay vì nó kết hợp được ưu điểm của cả sợi tự nhiên và sợi hóa học, cụ thể là:

• **Độ bền cao và đẹp:** Kế thừa độ bền và vẻ ngoài bóng đẹp từ sợi hóa học.
• **Ít bị nhàu, dễ giặt, nhanh khô:** Tiện lợi trong quá trình sử dụng và bảo quản.
• **Hút ẩm tương đối tốt, mặc thoáng mát:** Duy trì được sự thoải mái của sợi tự nhiên.
• **Thích hợp với nhiều loại khí hậu:** Do có sự cân bằng giữa các đặc tính, vải sợi pha có thể sử dụng được trong nhiều điều kiện thời tiết khác nhau.

Nhờ vậy, vải sợi pha mang lại sự cân bằng giữa các yếu tố chất lượng, tiện lợi và giá thành, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng.

(Học sinh tự liên hệ thực tế quần áo đang mặc để trả lời. Dưới đây là ví dụ minh họa):

Để xác định quần áo em đang mặc thuộc loại vải nào, em có thể dựa vào các đặc điểm sau:

• **Sờ cảm giác:** Nếu vải mềm mại, mát, dễ nhăn (như áo sơ mi thông thường), có thể là vải sợi bông. Nếu vải trơn, bóng, ít nhăn (như quần thể thao, áo khoác gió), có thể là vải sợi tổng hợp. Nếu cảm giác vừa mềm vừa ít nhăn, có thể là vải sợi pha.
• **Vò vải:** Vò thử một góc nhỏ của vải. Nếu vải rất nhăn và khó phẳng lại, có thể là vải sợi tự nhiên. Nếu ít nhăn hoặc không nhăn, có thể là vải sợi hóa học hoặc pha.
• **Kiểm tra nhãn mác:** Cách chính xác nhất là kiểm tra nhãn mác trên quần áo. Nhãn mác thường ghi rõ thành phần sợi vải (ví dụ: 100% Cotton, 65% Polyester – 35% Cotton, 100% Polyester…).

Ví dụ: Em đang mặc chiếc áo phông. Em thấy áo mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt nhưng cũng dễ bị nhăn. Khi kiểm tra nhãn mác, em thấy ghi “100% Cotton”. Vậy, chiếc áo của em thuộc loại **vải sợi tự nhiên (vải bông)**. Lý do vì vải bông có đặc tính thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt, phù hợp cho trang phục mặc hàng ngày và hoạt động thể thao nhẹ nhàng.

(Học sinh tự tìm hiểu thông tin về địa phương mình. Dưới đây là ví dụ về một số làng nghề dệt vải truyền thống tại Việt Nam):

Tại một số địa phương ở Việt Nam, có nhiều làng nghề dệt vải truyền thống nổi tiếng, ví dụ:

• **Làng lụa Vạn Phúc (Hà Nội):** Nổi tiếng với nghề dệt lụa tơ tằm truyền thống. Lụa Vạn Phúc có đặc điểm mềm mại, óng ả, thoáng mát, thường được dùng để may áo dài, khăn quàng, và các sản phẩm thời trang cao cấp.
• **Làng nghề dệt thổ cẩm ở các tỉnh miền núi phía Bắc (ví dụ: Sapa, Mai Châu):** Các dân tộc thiểu số như H’Mông, Thái có truyền thống dệt thổ cẩm với các hoa văn và màu sắc đặc trưng, làm từ sợi bông, sợi lanh tự nhiên, dùng để may trang phục, túi xách, và đồ trang trí.

Những loại vải sợi được nhiều người ở địa phương em sử dụng hiện nay chủ yếu là vải sợi bông, vải pha và vải tổng hợp. Vải sợi bông được ưa chuộng cho quần áo hàng ngày vì tính thấm hút, thoáng mát. Vải pha được dùng rộng rãi nhờ sự kết hợp ưu điểm của cả hai loại sợi, bền và ít nhăn hơn. Vải tổng hợp thường dùng cho đồ thể thao hoặc trang phục cần giữ dáng.

(Học sinh tự liên hệ thực tế quần áo mặc ở nhà để trả lời. Dưới đây là ví dụ minh họa):

Quần áo mặc ở nhà của em thường được may bằng **vải sợi bông (Cotton)** hoặc **vải pha (Cotton pha Polyester)**.

Theo em, loại vải đó **phù hợp** vì:

• **Vải sợi bông:** Rất mềm mại, thấm hút mồ hôi tốt và thoáng mát. Điều này giúp em cảm thấy thoải mái, dễ chịu khi ở nhà, đặc biệt là vào mùa nóng hoặc khi vận động nhẹ.
• **Vải pha:** Kết hợp được ưu điểm của cả sợi tự nhiên (thấm hút, thoáng mát) và sợi hóa học (bền, ít nhăn, dễ giặt nhanh khô). Điều này giúp quần áo mặc ở nhà vừa thoải mái, vừa bền đẹp và dễ dàng giặt giũ, bảo quản.

Cả hai loại vải này đều lý tưởng cho trang phục mặc ở nhà vì chúng đáp ứng được các tiêu chí về sự thoải mái, tiện lợi và phù hợp với hoạt động sinh hoạt hàng ngày.

Đáp án:

Ưu điểm của vải sợi tổng hợp:

• Độ bền cao.
• Bề mặt vải bóng đẹp, nhiều màu sắc.
• Không bị nhàu, giặt nhanh khô.

Nhược điểm của vải sợi tổng hợp:

• Độ hút ẩm kém.
• Ít thoáng khí.
• Dễ gây kích ứng da.

Đáp án:

Em sẽ khuyên người bán hàng sử dụng phương pháp **vò vải và thấm nước** để nhận biết hiệu quả nhất mà không làm hỏng vải.

Vì sao:

• **Vò vải:** Vải sợi bông sẽ bị nhàu nhiều sau khi vò, trong khi vải sợi nhân tạo sẽ ít hoặc không bị nhàu.
• **Thấm nước:** Vải sợi bông có độ thấm hút nước tốt, nước sẽ lan rộng và thấm nhanh. Ngược lại, vải sợi nhân tạo có độ thấm hút kém, nước sẽ đọng trên bề mặt hoặc thấm rất chậm.
• Phương pháp đốt sợi vải tuy chính xác nhưng sẽ làm hỏng một phần nhỏ của vải, không phù hợp khi muốn giữ nguyên vẹn cuộn vải.