Giải SGK Công nghệ lớp 6 Cánh diều Chủ đề 2 Bài 5: Thực phẩm và giá trị dinh dưỡng (trang 25-29)

(Học sinh tự liên hệ món ăn yêu thích của mình để trả lời. Dưới đây là một ví dụ minh họa):

Món ăn mà em ưa thích nhất là **Phở bò**.

Các thành phần trong món phở bò bao gồm:

• **Bánh phở:** Cung cấp tinh bột.
• **Thịt bò:** Cung cấp chất đạm.
• **Nước dùng (nước xương hầm):** Chứa nhiều chất khoáng.
• **Rau thơm (hành lá, rau mùi, húng quế, giá đỗ):** Cung cấp vitamin và chất xơ.
• **Gia vị (muối, nước mắm, tiêu, ớt, chanh):** Bổ sung các khoáng chất vi lượng và tạo hương vị.

• **Giàu tinh bột, đường (glucid):** Phở, miến, bánh quy, chè, kẹo, đường.
• **Giàu chất đạm (protein):** Chả lụa, xúc xích, nem chua, ruốc bông, sữa chua, phô mai.
• **Giàu chất béo (lipid):** Mayonnaise, bơ thực vật, sô cô la.
• **Giàu vitamin, chất khoáng:** Nước ép đóng hộp, sữa công thức, ngũ cốc ăn liền.

Quan sát Hình 5.1, ta có thể thấy các chất khoáng và vitamin trong những thực phẩm sau:

• **Vitamin D:** Có trong cá (cá hồi, cá thu), trứng, sữa.
• **Vitamin nhóm B:** Có trong các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, thịt.
• **Vitamin C:** Có trong cam, quýt, dâu tây, cà chua, bông cải xanh.
• **Calcium (chất khoáng):** Có trong sữa, sữa chua, phô mai, rau xanh đậm.

Trong các chất dinh dưỡng trên, **chất khoáng** là loại không cung cấp năng lượng cho cơ thể. Các chất dinh dưỡng khác như đường (tinh bột), đạm (protein) và chất béo (lipid) đều cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt động.

Nếu bạn của em có chiều cao thấp hơn so với lứa tuổi, em sẽ khuyên bạn nên ăn thêm những thực phẩm giàu **chất đạm (protein)** và **chất khoáng (đặc biệt là canxi và phốt pho)**, cùng với **vitamin D**.

Lý do:

• **Chất đạm:** Là nguyên liệu xây dựng tế bào, cần thiết cho sự phát triển của cơ thể, bao gồm cả xương và cơ bắp. Các thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ sẽ giúp tăng trưởng chiều cao.
• **Chất khoáng (canxi, phốt pho):** Là thành phần chính cấu tạo nên xương và răng, giúp xương chắc khỏe và phát triển chiều dài. Có nhiều trong sữa, sữa chua, phô mai, tôm, cua.
• **Vitamin D:** Giúp cơ thể hấp thu tốt canxi và phốt pho, từ đó hỗ trợ quá trình hình thành và duy trì xương, răng vững chắc. Vitamin D có nhiều trong cá, trứng, sữa hoặc có thể tổng hợp qua tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Ngoài ra, em cũng nên khuyên bạn ăn đa dạng các nhóm thực phẩm, uống đủ nước và duy trì thói quen sinh hoạt, tập thể dục đều đặn để cơ thể phát triển toàn diện.

Nếu ở địa phương em không có sẵn nguyên liệu hoặc chi phí không phù hợp, em sẽ làm như sau để vẫn đảm bảo đủ năng lượng, đủ và cân đối các chất dinh dưỡng:

• **Thay thế nguyên liệu:** Tìm các thực phẩm khác có giá trị dinh dưỡng tương tự nhưng dễ kiếm và rẻ hơn tại địa phương. Ví dụ:
  • Thay thịt lợn bằng thịt gà, cá, trứng hoặc các loại đạm thực vật như đậu tương, nấm.
  • Thay rau cải bằng các loại rau xanh khác sẵn có theo mùa.
  • Thay đổi các loại hoa quả tráng miệng bằng những loại quả địa phương, theo mùa.
• **Điều chỉnh lượng nguyên liệu:** Tăng hoặc giảm lượng một số loại thực phẩm để đảm bảo tổng năng lượng và cân đối các chất dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính.
• **Tối ưu hóa cách chế biến:** Lựa chọn các phương pháp chế biến đơn giản, ít tốn kém nhưng vẫn giữ được dinh dưỡng của thực phẩm (ví dụ: luộc, hấp thay vì chiên xào nhiều dầu mỡ).
• **Tham khảo ý kiến chuyên gia:** Nếu có điều kiện, có thể tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng để có thực đơn phù hợp nhất với điều kiện gia đình.

Đáp án:

• **Thực phẩm tươi sống:** Là những thực phẩm ở trạng thái tự nhiên, chưa qua bất kỳ công đoạn chế biến phức tạp nào ngoài việc làm sạch cơ bản. Chúng giữ nguyên gần như toàn bộ giá trị dinh dưỡng ban đầu.
  * **Ví dụ:** Thịt sống, cá tươi, rau củ quả vừa thu hoạch, trứng gà tươi, sữa tươi.
• **Thực phẩm chế biến:** Là những thực phẩm đã trải qua một hoặc nhiều công đoạn xử lí, nấu nướng, đóng gói, bảo quản để thay đổi hình thức, hương vị hoặc kéo dài thời gian sử dụng. Quá trình chế biến có thể làm thay đổi một phần giá trị dinh dưỡng của thực phẩm.
  * **Ví dụ:** Giò lụa, xúc xích, bánh mì, bún, nước ép đóng hộp, sữa tiệt trùng, thịt hộp, cá hộp.

Đáp án:

Ăn uống đa dạng các loại thực phẩm rất quan trọng đối với sức khỏe vì:

• **Cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng:** Mỗi loại thực phẩm chứa các nhóm chất dinh dưỡng khác nhau (tinh bột, đạm, béo, vitamin, khoáng chất). Việc ăn đa dạng giúp cơ thể nhận được đầy đủ và cân đối tất cả các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển và hoạt động của cơ thể.
• **Ngăn ngừa thiếu hụt dinh dưỡng:** Tránh việc thiếu hụt một số vitamin hoặc khoáng chất quan trọng nếu chỉ ăn một vài loại thực phẩm nhất định.
• **Tăng cường sức đề kháng:** Một chế độ ăn đa dạng giúp hệ miễn dịch khỏe mạnh, giúp cơ thể chống lại bệnh tật.
• **Giảm nguy cơ mắc bệnh:** Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm có thể giúp phòng ngừa các bệnh mạn tính như béo phì, tiểu đường, tim mạch.
• **Tăng cường hệ tiêu hóa:** Nhiều loại thực phẩm cung cấp chất xơ, vitamin và enzyme giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn.