Giải SGK Công nghệ lớp 6 Cánh diều Ôn tập Chủ đề 4: Đồ dùng điện trong gia đình (trang 81-82)

Trong gia đình em có nhiều đồ dùng điện. Dưới đây là một số ví dụ và ý nghĩa thông số kỹ thuật của chúng:

• Nồi cơm điện:
  • Thông số: 220 V – 750 W – 1.8 L.
  • Ý nghĩa: Điện áp định mức là 220 V (phải dùng nguồn 220 V), công suất định mức là 750 W (mức tiêu thụ điện khi hoạt động bình thường), dung tích là 1.8 lít (khả năng chứa gạo/nước).
• Quạt bàn:
  • Thông số: 220 V – 45 W.
  • Ý nghĩa: Điện áp định mức là 220 V, công suất định mức là 45 W (khả năng làm mát và tiêu thụ điện).
• Bếp hồng ngoại:
  • Thông số: 220 V – 2000 W.
  • Ý nghĩa: Điện áp định mức là 220 V, công suất định mức là 2000 W (khả năng tạo nhiệt và tiêu thụ điện cao).
• Máy giặt:
  • Thông số: 220 V – 10 kg.
  • Ý nghĩa: Điện áp định mức là 220 V, khối lượng giặt tối đa là 10 kg (khả năng giặt).
• Máy điều hòa không khí:
  • Thông số: 220 V – 9000 BTU/h.
  • Ý nghĩa: Điện áp định mức là 220 V, công suất làm lạnh định mức là 9000 BTU/h (khả năng làm mát phòng).

Với nguồn điện trong gia đình có điện áp là 220 V, các đồ dùng điện phù hợp là:

• b. Bếp hồng ngoại 220 V – 1 000 W. (Điện áp định mức 220 V phù hợp với nguồn điện 220 V)
• c. Quạt bàn 220 V – 45W. (Điện áp định mức 220 V phù hợp với nguồn điện 220 V)
• e. Nồi cơm điện 220 V – 2 lít. (Điện áp định mức 220 V phù hợp với nguồn điện 220 V)

Lý do: Đèn huỳnh quang ống 110 V và máy giặt 110 V có điện áp định mức khác với điện áp nguồn 220 V nên không phù hợp để sử dụng trực tiếp.

1. Nếu sử dụng đồ dùng điện trong gia đình với điện áp thấp hơn điện áp định mức, có thể gây ra hậu quả:
   • Đồ dùng điện hoạt động yếu hoặc không hoạt động được.
   • Ví dụ: Bóng đèn sẽ mờ hơn, quạt quay yếu hơn, nồi cơm điện lâu chín hoặc không chín.
2. Nếu sử dụng đồ dùng điện trong gia đình vượt quá các thông số kĩ thuật (ví dụ: điện áp cao hơn điện áp định mức, công suất vượt quá định mức), có thể gây ra hậu quả:
   • Làm hỏng đồ dùng điện.
   • Gây chập cháy, cháy nổ, nguy hiểm cho người và tài sản.
   • Ví dụ: Sử dụng nồi cơm điện 2 lít để nấu cho 10 người ăn sẽ làm giảm tuổi thọ của nồi; sử dụng bàn là có công suất quá cao trên ổ cắm điện không chịu được tải có thể gây cháy ổ cắm.

Để sử dụng tốt đồ dùng điện trong gia đình, cần:

• Sử dụng đúng điện áp định mức.
• Sử dụng đúng công suất định mức và dung tích định mức (đối với nồi cơm điện, máy giặt…).
• Không sử dụng đồ dùng điện khi dây điện bị hỏng, bị hở.
• Đảm bảo các thiết bị điện được nối đất an toàn.
• Không chạm tay ướt vào ổ cắm hoặc phích cắm điện.
• Rút phích cắm khi không sử dụng hoặc khi vệ sinh, sửa chữa.
• Đặt đồ dùng điện ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh xa tầm tay trẻ em.
• Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi vận hành.
• Bảo dưỡng định kì các đồ dùng điện lớn như máy điều hòa, máy giặt.

Các thiết bị điện thường ghi rõ điện áp định mức và công suất định mức để:

• Điện áp định mức (V): Cho biết giá trị điện áp mà thiết bị được thiết kế để hoạt động hiệu quả và an toàn nhất. Nếu điện áp thấp hơn, thiết bị có thể hoạt động yếu hoặc không hoạt động. Nếu điện áp cao hơn, thiết bị có thể bị hỏng hoặc gây cháy nổ.
• Công suất định mức (W): Cho biết lượng điện năng mà thiết bị tiêu thụ trong một đơn vị thời gian khi hoạt động bình thường. Thông số này giúp người dùng ước tính mức tiêu thụ điện và lựa chọn thiết bị phù hợp với nhu cầu sử dụng và khả năng chịu tải của hệ thống điện trong nhà.

Sự khác biệt cơ bản giữa đèn sợi đốt và đèn huỳnh quang là:

• Đèn sợi đốt:
  • Nguyên lý phát sáng: Dây tóc vonfram được đốt nóng đến nhiệt độ cao (khoảng 2500 – 3000°C) bởi dòng điện, phát ra ánh sáng trắng (ánh sáng vàng ấm) và nhiều nhiệt.
  • Hiệu quả sử dụng: Hiệu suất phát quang thấp (chỉ khoảng 5-10% điện năng chuyển thành quang năng, còn lại là nhiệt năng), tuổi thọ ngắn hơn.
• Đèn huỳnh quang:
  • Nguyên lý phát sáng: Tia tử ngoại (UV) được tạo ra do phóng điện trong hơi thủy ngân, sau đó kích thích lớp bột huỳnh quang phủ bên trong ống đèn phát ra ánh sáng nhìn thấy.
  • Hiệu quả sử dụng: Hiệu suất phát quang cao hơn (chuyển đổi điện năng thành quang năng tốt hơn, ít tỏa nhiệt), tiết kiệm điện hơn và tuổi thọ dài hơn đèn sợi đốt.

Không nên cắm quá nhiều thiết bị điện vào cùng một ổ cắm nối dài vì:

• Nguy cơ quá tải: Mỗi ổ cắm điện (hoặc dây nối dài) đều có một giới hạn công suất chịu tải. Nếu tổng công suất của các thiết bị cắm vào vượt quá giới hạn này, ổ cắm hoặc dây dẫn sẽ bị quá tải.
• Nguy cơ cháy nổ: Quá tải dẫn đến nhiệt độ dây dẫn tăng cao, có thể làm chảy lớp vỏ cách điện, gây chập điện, đoản mạch và thậm chí gây cháy nổ.
• Hỏng thiết bị: Dòng điện không ổn định do quá tải cũng có thể làm hỏng các thiết bị điện đang được cắm.