Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 7: Phòng tránh xâm hại (Trang 47-56)

Chào mừng các em học sinh và quý phụ huynh đến với bài giải chi tiết SGK Đạo đức lớp 5 trong sách Kết nối tri thức với cuộc sống, Bài 7: “Phòng, tránh xâm hại” (Trang 47-56). Bài học này sẽ trang bị cho các em những kiến thức và kĩ năng cần thiết để nhận diện, phòng tránh và ứng phó khi gặp các tình huống có nguy cơ bị xâm hại, giúp các em tự bảo vệ bản thân an toàn trong mọi hoàn cảnh.

Mục tiêu bài học:

• Nêu được một số biểu hiện xâm hại.
• Biết vì sao phải phòng, tránh xâm hại.
• Nêu được một số quy định cơ bản của pháp luật về phòng, tránh xâm hại trẻ em.
• Thực hiện được một số kĩ năng để phòng, tránh xâm hại.

Tài liệu tham khảo thêm:

• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức – Tổng hợp
• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 6: Lập kế hoạch cá nhân (Trang 40-46)
• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 5: Bảo vệ môi trường sống (Trang 31-39)

1. Giải Mục Khởi động bài 7 trang 47 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

Em cùng các bạn nghe/hát bài “Tự bảo vệ mình nhé” (sáng tác: Nguyễn Văn Chung) và cho biết để bảo vệ bản thân, chúng ta cần làm gì?

Gợi ý trả lời:
(Học sinh nghe/hát bài hát và tự trả lời theo cảm nhận. Ví dụ):
“Sau khi nghe/hát bài “Tự bảo vệ mình nhé”, em thấy để bảo vệ bản thân, chúng ta cần:

• Biết cách tự bảo vệ mình trước những nguy hiểm.
• Không đi theo người lạ.
• Không nhận quà từ người lạ.
• Không để người khác chạm vào vùng riêng tư của cơ thể.
• Không cho người lạ vào nhà khi không có bố mẹ ở nhà.
• Luôn nói “Không” và bỏ chạy khi gặp tình huống nguy hiểm.
• Kể cho người lớn tin cậy nghe về những điều khiến mình lo sợ hoặc những việc lạ xảy ra với mình.

”

2. Giải Mục Khám phá bài 7 trang 48, 49, 50, 51 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Tìm hiểu một số biểu hiện xâm hại trẻ em

Em hãy quan sát các tranh và trả lời câu hỏi:

— Em hãy nêu biểu hiện xâm hại trẻ em ở các tranh trên.

— Hãy kể thêm các biểu hiện khác của xâm hại trẻ em mà em biết.

Gợi ý trả lời:

• Biểu hiện xâm hại trẻ em ở các tranh trên:
  • Tranh 1 (Bạn Hạt): Xâm hại thể chất (bị đánh, gây đau đớn).
  • Tranh 2 (Bạn Cân): Bóc lột sức lao động (làm việc nặng nhọc, quá sức).
  • Tranh 3 (Bạn Mận): Xâm hại tinh thần (bị chê bai, cảm thấy xấu hổ).
  • Tranh 4 (Bạn Khôi): Bỏ mặc, bỏ rơi, không được quan tâm, chăm sóc (mệt, đói, thiếu thốn).
• Các biểu hiện khác của xâm hại trẻ em mà em biết:
  • **Xâm hại tình dục:** Là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lạm dụng sự yếu thế hoặc các thủ đoạn khác để quan hệ tình dục hoặc thực hiện hành vi tình dục khác với trẻ em. (Ví dụ: sờ mó, ôm hôn vùng riêng tư, ép buộc xem phim đồi trụy…).
  • **Bạo lực tinh thần:** Chửi mắng, đe dọa, cô lập, nói những lời lẽ xúc phạm, làm tổn thương tâm lí trẻ em.
  • **Bóc lột:** Bắt trẻ em lao động quá sức, làm những công việc nguy hiểm, hoặc lợi dụng trẻ em để trục lợi (ví dụ: bắt đi ăn xin, bán hàng rong quá giờ…).
  • **Bỏ rơi, bỏ mặc:** Không chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em, để trẻ sống trong điều kiện thiếu thốn về vật chất và tinh thần.
  • **Mua bán trẻ em:** Là hành vi chuyển giao quyền sở hữu hoặc chiếm đoạt trẻ em nhằm mục đích trục lợi.

b) Tìm hiểu vì sao phải phòng, tránh xâm hại

Em hãy dự đoán điều gì có thể xảy ra đối với các bạn trong tranh ở Hoạt động 1.

Em hãy nêu những hậu quả mà các bạn Hạt, Cân, Mận, Khôi phải gánh chịu trong các trường hợp trên.

— Theo em, vì sao phải phòng, tránh xâm hại?

Gợi ý trả lời:

• Dự đoán điều gì có thể xảy ra đối với các bạn trong tranh ở Hoạt động 1:
  • Bạn Hạt: Có thể bị thương tích nặng hơn, ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm lí lo sợ, ám ảnh.
  • Bạn Cân: Có thể bị kiệt sức, suy dinh dưỡng, không được đi học, tương lai bị ảnh hưởng.
  • Bạn Mận: Có thể bị tự ti, mặc cảm, chán nản, ảnh hưởng đến học tập và các mối quan hệ xã hội.
  • Bạn Khôi: Có thể bị đói, ốm yếu, suy dinh dưỡng, không được chăm sóc y tế, phát triển không toàn diện.
• Những hậu quả mà các bạn Hạt, Cân, Mận, Khôi phải gánh chịu:
  • Hạt: Đau đớn về thể xác, tổn thương về tinh thần, cảm giác sợ hãi.
  • Cân: Sức khỏe suy giảm, mất đi quyền được học tập, không có tuổi thơ.
  • Mận: Tổn thương tâm lí, tự ti, buồn bã, ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách.
  • Khôi: Thiếu thốn vật chất và tinh thần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển toàn diện của cơ thể và trí tuệ.
• Vì sao phải phòng, tránh xâm hại:
  • Để bảo vệ bản thân khỏi những tổn thương về thể chất, tinh thần, tình cảm, và tình dục.
  • Để đảm bảo quyền được sống, được phát triển, được học tập, được yêu thương và được bảo vệ của trẻ em.
  • Để tránh những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài về tâm lí, sức khỏe, và tương lai.
  • Để xã hội văn minh, an toàn hơn, mọi trẻ em đều có cơ hội phát triển toàn diện.

c) Tìm hiểu một số quy định cơ bản của pháp luật về phòng, tránh xâm hại trẻ em

Đọc thông tin dưới đây và thực hiện yêu cầu:

— Em hãy nêu một số quy định cơ bản của pháp luật về phòng, tránh xâm hại trẻ em.

Gợi ý trả lời:
Một số quy định cơ bản của pháp luật về phòng, tránh xâm hại trẻ em:

• Định nghĩa xâm hại trẻ em: Là hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lí, danh dự, nhân phẩm của trẻ em dưới các hình thức bạo lực, bóc lột, xâm hại tình dục, mua bán, bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em và các hình thức gây tổn hại khác.
• Xử phạt: Bất kì hành vi nào làm tổn hại đến trẻ em, tùy theo mức độ, tính chất và hậu quả có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Người phạm tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi có thể chịu mức án cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình.
• Trách nhiệm của cộng đồng:
  • Cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình, cá nhân có trách nhiệm thông tin, thông báo, tố giác hành vi xâm hại trẻ em, trường hợp trẻ em bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi đến cơ quan có thẩm quyền.
  • Cơ quan lao động – thương binh và xã hội, cơ quan công an các cấp và Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tiếp nhận, xử lí thông tin, thông báo, tố giác; phối hợp xác minh, đánh giá, điều tra về hành vi xâm hại, tình trạng mất an toàn hoặc gây tổn hại, mức độ nguy cơ gây tổn hại đối với trẻ em.
  • Chính phủ thiết lập tổng đài điện thoại quốc gia thường trực để tiếp nhận, xử lí thông tin, thông báo, tố giác nguy cơ, hành vi xâm hại trẻ em (Tổng đài 111).

d) Tìm hiểu một số cách phòng, tránh xâm hại

a) Nhận diện các nguy cơ bị xâm hại

Em hãy quan sát các bức tranh và thực hiện yêu cầu:

— Em hãy nêu tình huống có nguy cơ bị xâm hại trong các bức tranh trên và giải thích vì sao.

— Hãy nêu thêm các tình huống có nguy cơ bị xâm hại khác mà em biết.

Gợi ý trả lời:

• Tình huống có nguy cơ bị xâm hại trong các bức tranh và giải thích:
  • Tranh 1: Tình huống chú hàng xóm rủ “để chú chở cháu về nhé!”. Đây là tình huống có nguy cơ bị xâm hại vì người lạ hoặc người quen nhưng không đáng tin cậy có thể lợi dụng sự tin tưởng, thiếu cảnh giác của trẻ em để đưa trẻ đến nơi vắng vẻ hoặc thực hiện hành vi xấu. Bạn nhỏ trong tranh đang băn khoăn vì “không biết chú ấy nhưng đi nhờ một đoạn chắc không sao!”, điều này thể hiện sự thiếu cảnh giác.
  • Tranh 2: Tình huống “đi theo cô nhé! Thích quà! Mình không biết cô ấy nhưng vẫn được quà!”. Đây là tình huống có nguy cơ bị xâm hại vì người lạ hoặc người có ý đồ xấu có thể dùng quà bánh, đồ chơi, hoặc lời dụ dỗ để lôi kéo trẻ em đi theo, sau đó thực hiện hành vi xâm hại. Bạn nhỏ trong tranh đang bị thu hút bởi quà mà quên mất sự nguy hiểm.
• Các tình huống có nguy cơ bị xâm hại khác mà em biết:
  • Ở nhà một mình và có người lạ gõ cửa hoặc tìm cách vào nhà.
  • Đi một mình ở nơi vắng vẻ, hẻo lánh.
  • Bị người lạ tiếp cận, rủ rê đi chơi hoặc làm việc gì đó mà không có sự cho phép của người lớn.
  • Bị người lạ chạm vào vùng riêng tư trên cơ thể hoặc yêu cầu xem/thực hiện những hành vi không phù hợp.
  • Bị bạn bè bắt nạt, đe dọa, hoặc yêu cầu làm những điều sai trái.
  • Tham gia các trò chơi trực tuyến hoặc nói chuyện với người lạ trên mạng internet.

b) Tìm hiểu cách phòng, tránh bị xâm hại

Em hãy quan sát các bức tranh và thực hiện yêu cầu:

— Em hãy nêu cách phòng, tránh bị xâm hại trong các bức tranh trên.

— Hãy nêu thêm cách phòng, tránh bị xâm hại khác mà em biết.

Gợi ý trả lời:

• Cách phòng, tránh bị xâm hại trong các bức tranh:
  • Tranh 1: Kiên quyết từ chối lời đề nghị đi theo người lạ/người không đáng tin cậy. Bạn nói “Cháu không quen chú, cháu không đi với chú đâu ạ!”. Đây là việc làm đúng đắn để tự bảo vệ mình.
  • Tranh 2: Kiên quyết từ chối nhận quà, đồ dùng từ người lạ hoặc người có dấu hiệu không đáng tin cậy. Bạn nói “Cháu không biết cô, cháu không nhận”.
  • Tranh 3: Luôn đi cùng người thân đến những nơi đông người, tránh đi một mình ở nơi vắng vẻ. Tranh này thể hiện sự an toàn khi có người lớn đi cùng.
  • Tranh 4: Kiên quyết từ chối việc để người khác chạm vào vùng riêng tư trên cơ thể mình. Bạn nói “Cháu không biết chú, cháu không cho chú chạm vào người cháu!”.
• Các cách phòng, tránh bị xâm hại khác mà em biết:
  • Không đi một mình đến nơi vắng vẻ, hẻo lánh.
  • Không nhận bất kì đồ ăn, thức uống, quà bánh nào từ người lạ.
  • Luôn đi cùng bạn bè hoặc người lớn khi ra ngoài.
  • Học thuộc và nhớ số điện thoại của bố mẹ, người thân và Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111.
  • Không tiết lộ thông tin cá nhân (tên, địa chỉ nhà, trường học, số điện thoại) cho người lạ trên mạng internet.
  • Không mở cửa cho người lạ vào nhà khi không có bố mẹ ở nhà.
  • Mặc quần áo kín đáo, lịch sự.
  • Luôn cảnh giác với những lời nói, hành động, cử chỉ bất thường từ người khác.
  • Tham gia các lớp học võ, kĩ năng tự vệ nếu có thể.

c) Tìm hiểu cách ứng phó khi có nguy cơ bị xâm hại

Em hãy quan sát các bức tranh và trả lời câu hỏi:

— Em hãy nêu cách ứng phó khi có nguy cơ bị xâm hại trong các bức tranh trên.

— Hãy nêu thêm cách ứng phó khi có nguy cơ bị xâm hại khác mà em biết.

Gợi ý trả lời:

• Cách ứng phó khi có nguy cơ bị xâm hại trong các bức tranh:
  • Tranh 1: Tránh xa người có hành vi đe dọa, nguy hiểm (“Sợ quá! Mình phải tránh xa ông ấy!”). Đây là phản ứng tự bảo vệ ban đầu rất quan trọng.
  • Tranh 2: Chia sẻ, tâm sự với người lớn tin cậy khi gặp vấn đề về tâm lí hoặc bị bạo lực tinh thần (“Em buồn lắm, mẹ em hay mắng em vô cớ.”).
  • Tranh 3: Tìm kiếm sự giúp đỡ từ người lớn tin cậy (thầy cô giáo, bố mẹ, ông bà) khi bị cô lập, xa lánh hoặc bị bạn bè bắt nạt (“Thưa bác! Cháu bị các bạn cô lập, xa lánh.”).
• Các cách ứng phó khi có nguy cơ bị xâm hại khác mà em biết:
  • **Hét thật to:** Kêu cứu, hét “Cứu cháu với!”, “Có cháy!” hoặc “Bớ người ta!” để thu hút sự chú ý của những người xung quanh.
  • **Bỏ chạy:** Chạy thật nhanh đến nơi đông người hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ từ người lớn.
  • **Chống cự:** Nếu không thể chạy, hãy chống cự quyết liệt (đạp, cắn, cào…) để gây tiếng động, thu hút sự chú ý và có cơ hội thoát thân.
  • **Gọi điện thoại:** Gọi ngay cho người thân hoặc Tổng đài 111.
  • **Tìm nơi ẩn náu an toàn:** Chạy vào nhà dân, cửa hàng, đồn công an…
  • **Kể lại sự việc:** Sau khi an toàn, kể lại toàn bộ sự việc cho bố mẹ hoặc người lớn tin cậy để nhận được sự giúp đỡ và bảo vệ.

3. Giải Mục Luyện tập bài 7 trang 52, 53, 54 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Em chọn cách ứng phó nào dưới đây nếu gặp nguy cơ bị xâm hại? Vì sao?

Gợi ý trả lời:
Nếu gặp nguy cơ bị xâm hại, em sẽ chọn các cách ứng phó sau:

• b) Hít thở sâu để lấy lại bình tĩnh và tìm cách ứng phó.
  → **Vì sao:** Việc giữ bình tĩnh giúp chúng ta suy nghĩ rõ ràng hơn, đưa ra quyết định đúng đắn và hành động hiệu quả để thoát khỏi tình huống nguy hiểm.
• c) Nói với người xâm hại rằng mình sẽ mách bố mẹ.
  → **Vì sao:** Đây là cách cảnh báo và cho thấy mình không dễ bị bắt nạt, đồng thời có thể khiến kẻ xấu e sợ hậu quả pháp luật hoặc sự can thiệp của người lớn.
• đ) Kêu lớn để người khác biết và giúp đỡ.
  → **Vì sao:** Tiếng kêu lớn sẽ thu hút sự chú ý của mọi người xung quanh, có thể khiến kẻ xấu hoảng sợ và bỏ đi, đồng thời nhận được sự hỗ trợ từ cộng đồng.
• e) Chống lại và bỏ chạy.
  → **Vì sao:** Chống lại (đạp, cắn, cào…) giúp tạo khoảng cách và thời gian để thoát thân. Bỏ chạy đến nơi an toàn là ưu tiên hàng đầu.
• h) Kể cho người thân về tình huống em gặp phải.
  → **Vì sao:** Kể lại cho người lớn tin cậy là rất quan trọng để nhận được sự bảo vệ, sự hỗ trợ về tâm lí, và ngăn chặn kẻ xấu tiếp tục gây hại cho mình hoặc người khác.
• i) Gọi cho Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em 111.
  → **Vì sao:** Đây là đường dây nóng chuyên biệt, có chuyên gia hỗ trợ trẻ em trong các tình huống xâm hại, đảm bảo thông tin được xử lí nhanh chóng và đúng quy trình pháp luật.

Các cách không nên chọn và vì sao:

• a) Run sợ, khóc lóc: Mặc dù là phản ứng tự nhiên nhưng sẽ khiến kẻ xấu thấy mình yếu đuối và dễ bị lợi dụng hơn.
• d) Chịu đựng: Chịu đựng sẽ khiến kẻ xấu tiếp tục thực hiện hành vi xâm hại, gây tổn thương nặng nề hơn và không có ai biết để giúp đỡ.

b) Em sẽ làm gì nếu là bạn trong các tình huống sau?

Gợi ý xử lí:

• Tình huống a: Thanh thường bị một nhóm bạn trong lớp trêu chọc, bàn tán về ngoại hình. Mỗi lần thấy Thanh, mấy bạn đó lại cười cợt, chê bai.
  → **Nếu là Thanh, em sẽ:**
  • **Trước tiên:** Cố gắng giữ bình tĩnh, không phản ứng lại hoặc tỏ ra yếu đuối trước mặt các bạn đó.
  • **Sau đó:** Mạnh dạn nói với các bạn rằng hành động của họ là không đúng, không nên trêu chọc ngoại hình của người khác.
  • **Quan trọng nhất:** Kể lại toàn bộ sự việc cho thầy cô giáo chủ nhiệm hoặc bố mẹ để nhận được sự giúp đỡ, can thiệp kịp thời. Thầy cô và bố mẹ sẽ có cách giáo dục, nhắc nhở các bạn và bảo vệ em.
• Tình huống b: Trong một lần dọn dẹp nhà cửa, mẹ phát hiện Dung có một cuốn sổ nhật kí. Vì muốn biết suy nghĩ, tâm tư của con gái nên mẹ đã mở ra đọc.
  → **Nếu là Dung, em sẽ:**
  • **Sau khi biết mẹ đọc trộm nhật ký:** Nói chuyện thẳng thắn với mẹ một cách bình tĩnh và tôn trọng. Em sẽ bày tỏ cảm xúc của mình rằng em cảm thấy không thoải mái, không được tôn trọng quyền riêng tư khi mẹ đọc nhật ký của em.
  • **Giải thích cho mẹ hiểu:** Rằng nhật ký là nơi em ghi lại những suy nghĩ, cảm xúc cá nhân, và em mong mẹ sẽ tin tưởng, tôn trọng không gian riêng tư đó của em.
  • **Đề xuất giải pháp:** Em có thể gợi ý rằng nếu mẹ muốn biết em nghĩ gì, mẹ có thể hỏi trực tiếp em, em sẵn sàng chia sẻ (những điều phù hợp).
• Tình huống c: Trời sẩm tối, khi đang trên đường về nhà, Kiên thấy có một người đàn ông lạ mặt đi theo mình. Khi bạn đi nhanh thì người đó cũng đi nhanh, đi chậm thì người đó cũng đi chậm khiến Kiên rất sợ hãi.
  → **Nếu là Kiên, em sẽ:**
  • **Không đi thẳng về nhà:** Tuyệt đối không để người đó biết nhà mình.
  • **Chạy nhanh đến nơi đông người:** Tìm một cửa hàng, quán ăn, nhà dân có đèn sáng hoặc đồn công an gần nhất để chạy vào và nhờ giúp đỡ.
  • **Hét thật to:** Nếu người đó cố tình áp sát, em sẽ hét lớn “Cứu cháu với!”, “Kẻ lạ mặt!” để thu hút sự chú ý.
  • **Gọi điện thoại:** Nếu có điện thoại, gọi ngay cho bố mẹ hoặc người thân, hoặc Tổng đài 111.
  • **Kể lại sự việc:** Sau khi an toàn, kể lại toàn bộ sự việc cho bố mẹ hoặc người lớn tin cậy để họ có biện pháp bảo vệ và báo cho cơ quan chức năng.

c) Em cùng các bạn trong nhóm xây dựng tiểu phẩm, thảo luận cách ứng phó và đóng vai thể hiện trong các trường hợp sau:

— Bị đe dọa;

— Bị chửi mắng;

— Bị bỏ rơi, ít được quan tâm.

Gợi ý xây dựng tiểu phẩm và ứng phó:
(Học sinh tự thực hiện theo nhóm. Dưới đây là gợi ý kịch bản ứng phó cho từng trường hợp):

• Tiểu phẩm “Khi bị đe dọa”:
  • Tình huống: Một bạn học sinh bị một nhóm lớn hơn đe dọa để lấy tiền hoặc làm theo ý chúng.
  • Ứng phó:
    * Giữ bình tĩnh, không tỏ ra sợ hãi quá mức.
    * Nói “Không” một cách dứt khoát và bỏ chạy ngay nếu có cơ hội.
    * Hét thật to “Cứu cháu với!” hoặc “Kẻ xấu!” để thu hút sự chú ý.
    * Chạy đến nơi đông người (chợ, công an, nhà dân, cửa hàng…).
    * Kể lại ngay cho bố mẹ hoặc thầy cô giáo.
• Tiểu phẩm “Khi bị chửi mắng”:
  • Tình huống: Bạn bị người thân (ví dụ: chú, bác) hoặc bạn bè chửi mắng bằng những lời lẽ khó nghe, xúc phạm.
  • Ứng phó:
    * Giữ im lặng hoặc tránh xa người đang chửi mắng. Không cãi lại hoặc dùng lời lẽ tương tự.
    * Hít thở sâu để kiểm soát cảm xúc.
    * Khi người đó bình tĩnh lại hoặc khi gặp người lớn tin cậy khác, kể lại sự việc và bày tỏ cảm xúc của mình (ví dụ: “Con buồn/tổn thương khi bị mắng như vậy ạ.”).
    * Tìm sự an ủi, giúp đỡ từ bố mẹ, thầy cô hoặc người thân khác.
• Tiểu phẩm “Khi bị bỏ rơi, ít được quan tâm”:
  • Tình huống: Bố mẹ bận công việc, thường xuyên để em ở nhà một mình, ít trò chuyện, hỏi han. Em cảm thấy buồn bã, cô đơn.
  • Ứng phó:
    * Mạnh dạn chủ động trò chuyện với bố mẹ vào những lúc bố mẹ rảnh rỗi.
    * Bày tỏ cảm xúc của mình một cách chân thành: “Con cảm thấy buồn/cô đơn khi ở nhà một mình/ít được bố mẹ quan tâm.”
    * Đề xuất bố mẹ dành thêm thời gian cho mình (ví dụ: cùng ăn cơm, cùng chơi một trò chơi, cùng đọc sách…).
    * Nếu tình hình không cải thiện, tìm sự giúp đỡ từ ông bà, cô chú hoặc thầy cô giáo để họ nói chuyện với bố mẹ.

d) Em hãy cùng bạn ghi lại những điều nên làm và không nên làm để phòng, tránh bị xâm hại theo mẫu sau:

Gợi ý điền bảng:

6. Giải Mục Vận dụng bài 7 trang 55, 56 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Em hãy sưu tầm bài thơ, bài hát, hoặc thiết kế tờ rơi tuyên truyền về phòng, tránh xâm hại, sau đó, chia sẻ với các bạn trong lớp.

Gợi ý thực hiện:
(Học sinh tự sưu tầm hoặc thiết kế. Dưới đây là một bài thơ và gợi ý thiết kế tờ rơi):

• Bài thơ: “Bảo vệ em”Bàn tay nhỏ xinh
  Giữ chặt chính mình
  Không cho ai đụng
  Vùng kín thân thương.Người lạ cho quà
  Dụ dỗ theo ta
  Em ơi đừng nhận
  Nói “Không” đi ra.

  Gặp kẻ xấu xa
  Em hét thật to
  Chạy thật là nhanh
  Tìm người giúp đỡ.

  Có điều gì lạ
  Trong lòng băn khoăn
  Kể ngay bố mẹ
  Thầy cô sẻ chia.

  Tổng đài Một Một Một
  Luôn luôn sẵn sàng
  Bảo vệ em đó
  Hãy nhớ, ghi lòng!

• Gợi ý thiết kế tờ rơi tuyên truyền:
  * **Tiêu đề lớn, nổi bật:** “TỰ BẢO VỆ MÌNH – AN TOÀN LÀ TRÊN HẾT!”
  * **Hình ảnh minh họa:** Dễ thương, thân thiện nhưng vẫn truyền tải thông điệp (ví dụ: hình ảnh các bạn nhỏ giơ tay từ chối, chạy thoát, hoặc nói chuyện với người lớn tin cậy).
  * **Các mục chính:**
  * “Thế nào là xâm hại?” (Giải thích ngắn gọn, dễ hiểu các loại xâm hại).
  * “Những vùng riêng tư trên cơ thể” (Vẽ hình minh họa “Quy tắc đồ lót”).
  * “Nói KHÔNG và BỎ CHẠY!” (Kĩ năng ứng phó).
  * “KỂ CHO NGƯỜI LỚN TIN CẬY” (Bố mẹ, thầy cô, ông bà, anh chị).
  * “Gọi Tổng đài 111” (Số điện thoại và ý nghĩa).
  * **Màu sắc:** Tươi sáng, hấp dẫn trẻ em.
  * **Ngôn ngữ:** Ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với lứa tuổi.

b) Em hãy đóng vai là tuyên truyền viên để phổ biến đến bạn bè các kĩ năng phòng, tránh xâm hại.

Gợi ý nội dung tuyên truyền:
“Chào các bạn! Hôm nay, mình sẽ cùng các bạn tìm hiểu về các kĩ năng tự bảo vệ mình khỏi bị xâm hại nhé!

Các bạn hãy nhớ những điều sau:

• Quy tắc đồ lót: “Không ai được chạm vào vùng đồ lót của mình, và mình cũng không được chạm vào vùng đồ lót của người khác.” Nếu ai đó cố ý chạm vào, hãy nói KHÔNG thật to!
• Nói KHÔNG và BỎ CHẠY: Khi có người lạ dụ dỗ, cho quà, hoặc cố gắng đưa mình đi, hãy dứt khoát nói KHÔNG và chạy thật nhanh đến nơi an toàn, đông người.
• KỂ CHO NGƯỜI LỚN TIN CẬY: Bố mẹ, ông bà, thầy cô giáo, anh chị… là những người luôn yêu thương và bảo vệ chúng ta. Nếu có bất kì điều gì khiến các bạn khó chịu, sợ hãi, hoặc có ai đó làm điều không đúng với mình, hãy kể ngay cho họ nghe. Đừng giấu kín vì sợ hãi hay xấu hổ nhé!
• Gọi Tổng đài 111: Đây là Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em. Nếu không thể nói với ai khác, hoặc trong tình huống khẩn cấp, hãy gọi ngay số 111 để được giúp đỡ.
• Cẩn thận với người lạ: Không đi theo người lạ, không nhận quà từ người lạ, không mở cửa cho người lạ vào nhà khi ở một mình.

Hãy nhớ câu vè này nhé:

Để phòng, tránh xâm hại

Em hãy nhớ điều này

Nói không và bỏ chạy

Kể cho người lớn ngay.

Chúng ta hãy cùng nhau tự bảo vệ mình và bảo vệ các bạn nhé!”

Bài tập tương tự để luyện tập:

Bài tập 1:

1. Hãy nêu 3 hành động mà em sẽ làm ngay lập tức nếu có người lạ mặt tìm cách kéo em đi khi em đang ở một mình trên đường.

Đáp án gợi ý:
1. Hét thật to “Cứu cháu với! Cứu cháu với!” để thu hút sự chú ý của mọi người xung quanh.
2. Chống cự quyết liệt (đạp, cắn, cào) để tạo cơ hội thoát thân.
3. Chạy thật nhanh đến nơi có người lớn, cửa hàng, hoặc đồn công an gần nhất để nhờ giúp đỡ.

Bài tập 2:

1. Em sẽ nói gì và làm gì nếu một người bạn thân thiết của em đột nhiên chạm vào vùng riêng tư trên cơ thể em và bảo em giữ bí mật?

Đáp án gợi ý:
1. Em sẽ nói một cách kiên quyết: “Không được chạm vào người tớ! Đây là vùng riêng tư của tớ.”
2. Em sẽ rời xa người bạn đó ngay lập tức.
3. Em sẽ kể lại toàn bộ sự việc cho bố mẹ hoặc thầy cô giáo để họ biết và có cách xử lí phù hợp, bảo vệ em. Tuyệt đối không giữ bí mật.

Bài tập 3:

1. Liệt kê 3 thông tin cá nhân quan trọng mà em không nên chia sẻ cho người lạ trên mạng internet.

Đáp án gợi ý:
1. Họ và tên đầy đủ, ngày tháng năm sinh.
2. Địa chỉ nhà, tên trường học, số điện thoại của bản thân và gia đình.
3. Hình ảnh cá nhân quá riêng tư hoặc thông tin về tài chính của gia đình (nếu có).