Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 8: Sử dụng tiền hợp lí (Trang 57-62)

Chào mừng các em học sinh và quý phụ huynh đến với bài giải chi tiết SGK Đạo đức lớp 5 trong sách Kết nối tri thức với cuộc sống, Bài 8: “Sử dụng tiền hợp lí” (Trang 57-62). Bài học này sẽ giúp các em hiểu rõ tầm quan trọng của việc quản lí và sử dụng tiền bạc một cách khôn ngoan, từ đó hình thành những thói quen tài chính tốt ngay từ khi còn nhỏ.

Mục tiêu bài học:

• Nêu được một số biểu hiện của việc sử dụng tiền hợp lí.
• Biết vì sao phải sử dụng tiền hợp lí.
• Nêu được cách sử dụng tiền hợp lí.
• Thực hiện được việc sử dụng tiền hợp lí.
• Góp ý với bạn bè để sử dụng tiền hợp lí.

Tài liệu tham khảo thêm:

• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức – Tổng hợp
• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 7: Phòng, tránh xâm hại (Trang 47-56)
• Giải SGK Đạo đức lớp 5 Kết nối tri thức Bài 6: Lập kế hoạch cá nhân (Trang 40-46)

1. Giải Mục Khởi động bài 8 trang 57 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

Hãy chia sẻ với các bạn về việc em đã sử dụng tiền tiết kiệm của mình như thế nào.

Gợi ý trả lời:
(Học sinh chia sẻ theo kinh nghiệm cá nhân. Ví dụ):
“Chào các bạn, mình xin chia sẻ về việc mình đã sử dụng tiền tiết kiệm của mình như thế này:

Mình có một con heo đất. Mỗi khi được ông bà, bố mẹ cho tiền lì xì hoặc tiền tiêu vặt mà mình chưa cần dùng đến, mình lại bỏ vào đó.

Lúc đầu, mình cũng muốn mua thật nhiều đồ chơi, nhưng sau đó, bố mẹ có gợi ý cho mình rằng nên tiết kiệm để mua những thứ có ích hơn.

Thế là, mình đã tiết kiệm đủ tiền để mua một bộ sách giáo khoa mới cho năm học sắp tới và một hộp bút chì màu thật đẹp để phục vụ việc học tập. Phần tiền còn lại, mình vẫn giữ trong heo đất để dành cho những việc cần thiết khác trong tương lai, hoặc có thể dùng để mua quà tặng sinh nhật cho bố mẹ, bạn bè.”

2. Giải Mục Khám phá bài 8 trang 58, 59, 60, 61 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Khám phá các biểu hiện của việc sử dụng tiền hợp lí

Quan sát tranh và thực hiện yêu cầu:

— Em hãy nêu biểu hiện của việc sử dụng tiền hợp lí ở các tranh trên.

— Hãy kể thêm các biểu hiện khác của việc sử dụng tiền hợp lí mà em biết.

Gợi ý trả lời:

• Biểu hiện của việc sử dụng tiền hợp lí ở các tranh trên:
  • Tranh 1: Mẹ và con đang lên kế hoạch mua sắm đồ dùng học tập cần thiết cho năm học mới, thể hiện sự chi tiêu có mục đích, ưu tiên những thứ quan trọng.
  • Tranh 2: Bạn nam đang giúp đỡ bạn nữ mua đồ dùng học tập bị thiếu, thể hiện việc sử dụng tiền để giúp đỡ người khác, có ý nghĩa và hợp lí.
  • Tranh 3: Bạn nhỏ đang bỏ tiền vào heo đất, thể hiện việc tiết kiệm tiền để dành cho những mục tiêu lớn hơn, dài hạn hơn.
  • Tranh 4: Bạn nhỏ đang mua sách để đọc, thể hiện việc chi tiền cho việc học tập, phát triển bản thân, giải trí lành mạnh.
• Các biểu hiện khác của việc sử dụng tiền hợp lí mà em biết:
  • Lên danh sách những thứ cần mua trước khi đi chợ hoặc siêu thị.
  • So sánh giá cả và chất lượng sản phẩm trước khi quyết định mua.
  • Không mua sắm theo cảm hứng hoặc chạy theo trào lưu.
  • Dành một phần tiền để làm từ thiện, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn.
  • Đầu tư vào các khóa học, sách vở để nâng cao kiến thức, kĩ năng.
  • Sửa chữa đồ dùng hỏng thay vì mua cái mới ngay lập tức.
  • Hạn chế chi tiêu vào những món đồ không thực sự cần thiết, gây lãng phí.

b) Tìm hiểu vì sao phải sử dụng tiền hợp lí

Em hãy đọc thông tin dưới đây và thực hiện yêu cầu:

— Theo em, vì sao phải sử dụng tiền hợp lí?

Gợi ý trả lời:
Theo em, phải sử dụng tiền hợp lí vì những lí do sau:

• **Tiền bạc có hạn:** Tiền không phải là vô hạn. Mỗi người, mỗi gia đình đều có một số tiền nhất định. Nếu chi tiêu không hợp lí, hoang phí, tiền sẽ nhanh chóng hết và không đủ để chi trả cho những nhu cầu thiết yếu.
• **Đảm bảo cuộc sống:** Sử dụng tiền hợp lí giúp chúng ta có đủ tiền để mua sắm những thứ cần thiết cho cuộc sống hàng ngày như thức ăn, quần áo, sách vở, chi phí học tập, khám chữa bệnh…
• **Đạt được mục tiêu:** Khi sử dụng tiền hợp lí, chúng ta có thể tiết kiệm được một khoản tiền để thực hiện những mục tiêu lớn hơn trong tương lai, như mua một món đồ có giá trị, tham gia một khóa học, hay đi du lịch…
• **Giúp đỡ người khác:** Tiết kiệm và sử dụng tiền hợp lí cũng giúp chúng ta có khả năng giúp đỡ những người khó khăn, đóng góp cho cộng đồng, thể hiện tinh thần tương thân tương ái.
• **Tránh lãng phí:** Sử dụng tiền hợp lí giúp chúng ta tránh được thói quen chi tiêu lãng phí, mua những thứ không cần thiết, góp phần bảo vệ tài nguyên và môi trường.
• **Rèn luyện tính tự lập, có trách nhiệm:** Việc quản lí tiền hợp lí giúp rèn luyện cho bản thân tính cẩn thận, có kế hoạch, biết suy nghĩ trước sau, có trách nhiệm hơn với đồng tiền mình kiếm được hoặc được cho.

c) Tìm hiểu cách sử dụng tiền hợp lí

Em hãy đọc thông tin dưới đây và thực hiện yêu cầu:

— Em hãy nêu cách sử dụng tiền hợp lí.

— Hãy kể thêm những cách khác mà em biết để sử dụng tiền hợp lí.

Gợi ý trả lời:

• Cách sử dụng tiền hợp lí theo thông tin:
  • **Lập kế hoạch chi tiêu:** Cần biết mình có bao nhiêu tiền, cần chi tiêu vào những việc gì. Chia tiền thành các khoản khác nhau: ăn uống, đi lại, học tập, giải trí, tiết kiệm.
  • **Ưu tiên những khoản chi cần thiết:** Mua sắm những thứ phục vụ nhu cầu ăn, mặc, ở, học tập trước.
  • **Hạn chế những khoản chi không cần thiết:** Không nên chi tiêu cho những món đồ chỉ để theo phong trào hoặc không mang lại giá trị sử dụng lâu dài.
  • **Tìm hiểu thông tin sản phẩm:** So sánh giá cả, chất lượng, công dụng của các sản phẩm trước khi mua để chọn được món đồ phù hợp nhất với số tiền mình có.
  • **Kiểm soát chi tiêu:** Ghi chép lại các khoản thu chi hàng ngày để biết mình đã tiêu những gì và điều chỉnh nếu cần.
  • **Tiết kiệm:** Dành một phần tiền để tiết kiệm cho những mục tiêu trong tương lai hoặc những trường hợp khẩn cấp.
• Những cách khác để sử dụng tiền hợp lí mà em biết:
  • **Sử dụng tiền tiết kiệm để giúp đỡ người thân:** Ví dụ mua thuốc cho ông bà khi ốm, mua quà tặng cho bố mẹ vào dịp đặc biệt.
  • **Góp tiền vào quỹ chung của lớp/đội/nhóm:** Để tổ chức các hoạt động ý nghĩa như dã ngoại, từ thiện.
  • **Hạn chế mua đồ ăn vặt, đồ uống không lành mạnh:** Vừa tốt cho sức khỏe, vừa tiết kiệm tiền.
  • **Tận dụng lại đồ cũ còn dùng tốt:** Ví dụ như quần áo của anh chị, sách vở cũ, đồ dùng học tập còn dùng được.
  • **Biết sửa chữa những vật dụng nhỏ:** Như bút, đồ chơi để kéo dài thời gian sử dụng.
  • **Không vay mượn tiền nếu không thực sự cần thiết:** Và luôn có kế hoạch trả nợ rõ ràng nếu có vay.

3. Giải Mục Luyện tập bài 8 trang 60, 61 SGK Đạo đức 5 Kết nối tri thức

a) Em hãy nhận xét về việc sử dụng tiền của các bạn trong tranh.

Gợi ý trả lời:

• Tranh 1: Bạn nữ đang so sánh giá cả hai món đồ chơi và quyết định chọn món đồ rẻ hơn nhưng vẫn đẹp.
  → **Nhận xét:** Bạn nữ đã biết cách so sánh, cân nhắc trước khi mua, thể hiện việc sử dụng tiền hợp lí và thông minh.
• Tranh 2: Bạn nam vui vẻ mang quần áo cũ, còn tốt để quyên góp cho các bạn vùng lũ.
  → **Nhận xét:** Bạn nam đã sử dụng tiền (giá trị của quần áo còn dùng được) để giúp đỡ người khác, làm việc thiện nguyện. Đây là biểu hiện của việc sử dụng tiền hợp lí, có ích cho cộng đồng.
• Tranh 3: Bạn nam đang xem giá một chiếc ô tô đồ chơi rất to và đắt tiền. Bạn nghĩ “Mình không biết có nên mua không?”.
  → **Nhận xét:** Bạn nam đang băn khoăn về một món đồ có thể là không thực sự cần thiết và khá đắt tiền. Việc cân nhắc này cho thấy bạn đang suy nghĩ về việc sử dụng tiền hợp lí, tránh lãng phí.
• Tranh 4: Hai bạn nam đang ngồi ăn rất nhiều đồ ăn vặt, đồ uống không lành mạnh và nghĩ “Ngon quá! Nhiều quá! Hết tiền rồi!”.
  → **Nhận xét:** Hai bạn đang chi tiêu lãng phí vào đồ ăn vặt, mua quá nhiều và dẫn đến hết tiền. Đây là biểu hiện của việc sử dụng tiền chưa hợp lí, không có kế hoạch.

b) Em sẽ làm gì nếu là bạn trong các tình huống sau?

Gợi ý xử lí:

• Tình huống a: Hôm nay là sinh nhật của Hoà. Mẹ tặng Hoà 50.000 đồng. Hoà rất muốn mua đồ chơi rô-bốt.
  → **Nếu là Hoà, em sẽ:**
  • **Đầu tiên:** Cảm ơn mẹ về món quà.
  • **Tiếp theo:** Cân nhắc xem mình có thực sự cần đồ chơi rô-bốt đó không, hay đã có món đồ chơi tương tự rồi.
  • **Nếu thực sự muốn:** Em sẽ kiểm tra giá của rô-bốt. Nếu 50.000 đồng không đủ, em sẽ quyết định có nên dành tiền tiết kiệm thêm hay không. Nếu đủ, em sẽ mua.
  • **Tuy nhiên, em có thể nghĩ đến các lựa chọn khác hợp lí hơn:** Ví dụ, mua một cuốn sách hay, một bộ bút màu mới phục vụ việc học, hoặc tiết kiệm để dành cho mục tiêu lớn hơn. Em sẽ chia một phần để mua đồ chơi và phần còn lại bỏ vào heo đất.
• Tình huống b: Ba đang bệnh, cần tiền mua thuốc. Dũng có một số tiền tiết kiệm trong heo đất.
  → **Nếu là Dũng, em sẽ:**
  • **Không ngần ngại:** Lập tức lấy hết số tiền tiết kiệm trong heo đất của mình và đưa cho mẹ hoặc người lớn trong nhà để mua thuốc cho ba.
  • **Giải thích:** Rằng đây là tiền tiết kiệm của con, con muốn dùng để giúp ba mau khỏi bệnh.
  • **Quan niệm:** Sức khỏe của ba là quan trọng nhất, tiền bạc có thể kiếm lại được. Đây là cách sử dụng tiền vô cùng hợp lí và có ý nghĩa.
• Tình huống c: Hương thấy bạn bè thường xuyên mua đồ ăn vặt, nước ngọt vào giờ ra chơi và cũng muốn làm theo.
  → **Nếu là Hương, em sẽ:**
  • **Cân nhắc kĩ:** Suy nghĩ xem việc mua đồ ăn vặt có thực sự cần thiết và tốt cho sức khỏe hay không. Hầu hết đồ ăn vặt không bổ dưỡng và có thể gây lãng phí.
  • **Không chạy theo bạn bè:** Không nên chi tiêu chỉ vì bạn bè làm vậy. Mỗi người có cách chi tiêu riêng và nên ưu tiên những thứ có ích cho bản thân.
  • **Quyết định hợp lí:** Em sẽ không mua đồ ăn vặt mà thay vào đó sẽ dùng số tiền đó để mua một cuốn sách hay, một món đồ dùng học tập còn thiếu, hoặc bỏ vào quỹ tiết kiệm.
  • **Chia sẻ với bạn bè:** Em có thể góp ý với bạn bè về việc ăn uống lành mạnh và tiết kiệm tiền.

c) Em hãy cùng bạn xây dựng một kế hoạch chi tiêu cho một khoản tiền nhất định.

Gợi ý xây dựng kế hoạch chi tiêu:
(Học sinh tự thực hiện theo nhóm. Dưới đây là ví dụ về một kế hoạch chi tiêu cho 100.000 đồng tiền mừng tuổi):

**Kế hoạch chi tiêu số tiền 100.000 đồng tiền mừng tuổi**

**Tổng số tiền:** 100.000 đồng

Cách thực hiện:

• Bỏ ngay 40.000 đồng vào heo đất để tiết kiệm.
• Đi nhà sách để mua cuốn sách/truyện yêu thích và đồ dùng học tập cần thiết.
• Mua một món quà nhỏ cho em/bạn vào dịp thích hợp.
• Ghi lại số tiền đã chi để kiểm soát.

Bài tập tương tự để luyện tập:

Bài tập 1:

1. Em có 20.000 đồng. Hãy lập kế hoạch chi tiêu sao cho hợp lí nhất để chuẩn bị cho buổi học nhóm sắp tới, trong đó em cần mua một ít giấy thủ công và một cây kéo.

Đáp án gợi ý:
1. **Mục đích:** Mua giấy thủ công và kéo cho buổi học nhóm.
2. **Tìm hiểu giá:** Hỏi giá giấy thủ công và kéo ở cửa hàng văn phòng phẩm. Giả sử: giấy thủ công 10.000đ, kéo 8.000đ.
3. **Kế hoạch:** Dùng 10.000đ mua giấy thủ công, 8.000đ mua kéo. Tổng cộng 18.000đ. Còn dư 2.000đ.
4. **Số tiền dư:** Bỏ vào heo đất để tiết kiệm.

Bài tập 2:

1. Lan được mẹ cho 15.000 đồng để ăn sáng. Lan đi học qua cửa hàng đồ chơi thấy một món đồ rất đẹp giá 10.000 đồng và rất muốn mua. Nếu là Lan, em sẽ làm gì? Vì sao?

Đáp án gợi ý:
1. Nếu là Lan, em sẽ **không mua đồ chơi** mà dùng 15.000 đồng để ăn sáng.
2. **Lí do:** Tiền ăn sáng là nhu cầu thiết yếu, quan trọng cho sức khỏe và việc học tập. Đồ chơi không phải là nhu cầu cấp thiết. Em có thể nhịn ăn sáng để mua đồ chơi nhưng điều đó sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần học tập. Nếu thực sự muốn món đồ chơi đó, em sẽ cố gắng tiết kiệm từ các khoản tiền khác hoặc xin phép bố mẹ vào một dịp khác.

Bài tập 3:

1. Gia đình em đang có một chuyến đi dã ngoại cuối tuần. Bố mẹ đã chuẩn bị rất nhiều đồ ăn, thức uống. Khi đến nơi, em nhìn thấy một xe bán kem rất hấp dẫn. Em có 5.000 đồng. Em có nên mua kem không?

Đáp án gợi ý:
1. Em **có thể mua kem** nếu em thực sự muốn và số tiền đó không ảnh hưởng đến bất kì chi tiêu cần thiết nào khác của em hoặc gia đình trong chuyến đi.
2. **Lí do:** Kem là một món ăn vặt giải khát, có thể mua để tăng thêm niềm vui cho chuyến đi, đặc biệt khi bố mẹ đã chuẩn bị đầy đủ đồ ăn và em có tiền riêng. Điều quan trọng là biết cân nhắc xem nó có thực sự cần thiết hay không và có ảnh hưởng đến việc tiết kiệm hay không. Nếu chỉ là một lần và không lãng phí, đó cũng là cách sử dụng tiền để tăng thêm niềm vui cho bản thân.