Giải SGK Giáo dục công dân lớp 6 Cánh diều Bài 12: Quyền trẻ em (Trang 58-63)

Lời giải:

a) Em có nhận xét về những hình ảnh trên là:

• Bức ảnh 1: Các em nhỏ đang tham gia vui chơi, giải trí với các trò chơi đa dạng. Khuôn mặt các em thể hiện sự thích thú, vui vẻ. Đây là hành động thể hiện quyền được vui chơi, giải trí của trẻ em.
• Bức ảnh 2: Các bạn nhỏ đang ngồi học bài chăm chú, có vẻ đang thảo luận hoặc cùng nhau làm bài tập. Hành động này thể hiện quyền được học tập của trẻ em.

Cả hai bức ảnh đều phản ánh những quyền cơ bản và cần thiết của trẻ em trong quá trình phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và trí tuệ.

b) Trả lời mang tính cá nhân: Em đã thực hiện những hành vi tương tự như các bạn trong ảnh. Em luôn được bố mẹ cho đi học đầy đủ và tạo điều kiện để học tập tốt. Ngoài giờ học, em cũng thường xuyên được vui chơi cùng bạn bè, đọc sách, và tham gia các hoạt động ngoại khóa ở trường, ở địa phương.

Lời giải:

a) Những quyền của trẻ em được nhắc đến trong các tình huống trên là:

• Tình huống 1 (Bạn P):
  • Quyền được bảo vệ, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục: P được bố mẹ nuôi dưỡng, giáo dục và được đi học đầy đủ.
  • Quyền được vui chơi, giải trí: P được tham gia nhiều hoạt động vui chơi bổ ích.
  • Quyền được bày tỏ ý kiến, tham gia vào các quyết định liên quan đến mình: P luôn được bố mẹ lắng nghe ý kiến khi quyết định các vấn đề liên quan đến P và gia đình.
• Tình huống 2 (Bạn T):
  • Quyền được chăm sóc sức khỏe: T được cán bộ y tế tiêm chủng đầy đủ.
  • Quyền được học tập: T thường xuyên đến trường học chữ, được địa phương và gia đình tạo điều kiện học tập.
  • Quyền được phát triển: T được tạo mọi điều kiện để phát triển bản thân. (Điều này bao gồm cả quyền được bảo vệ khỏi phân biệt đối xử, đảm bảo bình đẳng cho trẻ em dân tộc thiểu số).

b) Theo em:

• Trẻ em: Là người dưới 16 tuổi (theo Luật Trẻ em Việt Nam năm 2016). Đây là nhóm đối tượng đặc biệt cần được sự quan tâm, bảo vệ và chăm sóc của gia đình, nhà nước và xã hội.
• Quyền của trẻ em: Là những điều kiện, lợi ích cơ bản mà mọi trẻ em được hưởng để đảm bảo sự sống còn, phát triển, được bảo vệ khỏi bị lạm dụng, bóc lột, và được tham gia vào các vấn đề liên quan đến cuộc sống của mình. Những quyền này được quy định trong Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em và Luật Trẻ em của các quốc gia.

Lời giải:

a) Mỗi bức ảnh thể hiện nhóm quyền của trẻ em như sau:

• Bức ảnh 1: Hình ảnh một em bé sơ sinh đang được đặt trong lồng kính, có vẻ như đang được chăm sóc y tế đặc biệt. Bức ảnh này thể hiện Quyền sống còn của trẻ em, cụ thể là quyền được chăm sóc sức khỏe, đảm bảo sự sống.
• Bức ảnh 2: Hình ảnh một em bé đang nhận sách vở từ người lớn. Bức ảnh này thể hiện Quyền được phát triển của trẻ em, cụ thể là quyền được học tập.
• Bức ảnh 3: Hình ảnh một nhóm trẻ em đang tham gia diễn đàn trẻ em, phát biểu ý kiến. Bức ảnh này thể hiện Quyền được tham gia của trẻ em, cụ thể là quyền được tự do bày tỏ ý kiến và tham gia vào các quyết định có ảnh hưởng đến cuộc sống của mình.

b) Theo em, việc thực hiện quyền trẻ em có ý nghĩa rất quan trọng đối với bản thân trẻ em, gia đình, nhà trường và xã hội:

• Đối với bản thân trẻ em:
  • Đảm bảo sự sống còn và phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần, trí tuệ.
  • Giúp trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh, được yêu thương và bảo vệ.
  • Khuyến khích trẻ em phát huy năng lực, sở trường, tự tin thể hiện bản thân.
  • Rèn luyện cho trẻ em ý thức về quyền và trách nhiệm của mình, trở thành người có ích cho xã hội.
• Đối với gia đình:
  • Gia đình có môi trường hạnh phúc, con cái được phát triển tốt.
  • Tăng cường trách nhiệm của cha mẹ trong việc nuôi dưỡng, giáo dục con cái.
  • Góp phần xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng.
• Đối với nhà trường:
  • Tạo môi trường học tập an toàn, thân thiện, sáng tạo cho học sinh.
  • Giúp nhà trường thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục, đào tạo ra những công dân có ích.
  • Nâng cao chất lượng giáo dục và uy tín của nhà trường.
• Đối với xã hội:
  • Tạo ra một thế hệ tương lai khỏe mạnh, có tri thức, có đạo đức và có trách nhiệm.
  • Đảm bảo sự công bằng, bình đẳng trong xã hội.
  • Nâng cao uy tín, vị thế của quốc gia trên trường quốc tế về việc bảo vệ quyền con người, đặc biệt là quyền trẻ em.
  • Góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Lời giải:

• a) Trẻ em có quyền được bày tỏ ý kiến về các vấn đề có liên quan đến trẻ em.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Đây là một trong bốn nhóm quyền cơ bản của trẻ em (Quyền được tham gia). Việc trẻ em được bày tỏ ý kiến giúp các em phát triển tư duy phản biện, tự tin và cảm thấy mình được tôn trọng, đồng thời giúp người lớn hiểu rõ hơn tâm tư, nguyện vọng của trẻ để đưa ra quyết định phù hợp.

• b) Trẻ em được học tập, vui chơi, giải trí nhưng không được vi phạm nội quy của trường, lớp.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Quyền của mỗi cá nhân luôn đi đôi với nghĩa vụ và trách nhiệm. Trẻ em được hưởng quyền học tập, vui chơi nhưng phải trong khuôn khổ pháp luật và các quy định chung của nhà trường, lớp học để đảm bảo môi trường chung lành mạnh, an toàn và công bằng cho tất cả mọi người.

• c) Tiêm chủng đầy đủ, khám sức khoẻ định kì là quyền được bảo vệ của trẻ em.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Chính xác. Đây là một phần của nhóm Quyền sống còn, đảm bảo trẻ em được chăm sóc sức khỏe tốt nhất để phát triển thể chất và tinh thần, phòng tránh bệnh tật.

• d) Cha mẹ có thể đánh, mắng trẻ em để răn đe.

  -> Không đồng tình.

  Giải thích: Hành vi đánh mắng trẻ em, đặc biệt là đánh, là hình thức bạo lực về thể chất và tinh thần, vi phạm nghiêm trọng quyền được bảo vệ của trẻ em khỏi mọi hình thức xâm hại. Việc răn đe, giáo dục cần phải được thực hiện bằng các phương pháp tích cực, không bạo lực để đảm bảo sự phát triển lành mạnh của trẻ.

• e) Trẻ em có quyền được có họ tên, được khai sinh và có quốc tịch.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Đây là một trong những quyền cơ bản đầu tiên và quan trọng nhất thuộc nhóm Quyền sống còn, đảm bảo trẻ em được công nhận về mặt pháp lí, có căn cước rõ ràng và được hưởng các quyền công dân khác.

Lời giải:

• a) Tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ em vùng sâu, vùng xa.

  -> Đây là hành vi đúng và rất nhân văn. Hành vi này góp phần thực hiện Quyền được học tập, Quyền được phát triển của trẻ em, đặc biệt là những trẻ em ở vùng khó khăn, có điều kiện hạn chế.

• b) Em bé bị bỏ rơi ngoài cổng chùa được nhà chùa cưu mang, chăm sóc.

  -> Đây là hành vi đúng và mang tính nhân đạo cao. Việc làm này giúp thực hiện Quyền sống còn (được chăm sóc, được nuôi dưỡng) và Quyền được bảo vệ (khỏi bị bỏ rơi) của em bé, thể hiện sự quan tâm của cộng đồng đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

• c) Xây dựng khu vui chơi cho trẻ em ở địa phương.

  -> Đây là hành vi đúng và rất có ý nghĩa. Việc này tạo điều kiện để trẻ em được thực hiện Quyền được vui chơi, giải trí và phát triển, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và thể chất cho trẻ em.

• d) Cho trẻ em làm việc nặng nhọc, quá sức.

  -> Đây là hành vi sai hoàn toàn và vi phạm pháp luật. Hành vi này xâm phạm nghiêm trọng Quyền được bảo vệ của trẻ em khỏi bị bóc lột sức lao động, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ.

• e) Trẻ em không được nói lên ý kiến của mình.

  -> Đây là hành vi sai. Hành vi này tước đoạt Quyền được tham gia của trẻ em, làm cho trẻ em mất đi cơ hội bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc, và tham gia vào những vấn đề liên quan đến cuộc sống của mình.

Lời giải tham khảo:

1. Ca dao, tục ngữ:

• “Trẻ em như búp trên cành, biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan.” (Câu này nhấn mạnh quyền được nuôi dưỡng, chăm sóc, học tập của trẻ em).
• “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính.” (Ngụ ý về quyền được phát triển cá tính, tự do tư tưởng).
• “Con cái là lộc của trời.” (Thể hiện sự trân trọng và quyền được sống của trẻ).
• “Nuôi con bằng trời bằng bể.” (Nói lên sự vất vả của cha mẹ và trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng con cái – quyền được chăm sóc của trẻ).

2. Truyện:

• Truyện cổ tích Việt Nam: “Tấm Cám”, “Thạch Sanh” (thể hiện quyền được bảo vệ khỏi sự bóc lột, bất công, quyền được sống hạnh phúc).
• Các câu chuyện về quyền trẻ em của Unicef hoặc các tổ chức bảo vệ trẻ em (ví dụ: các câu chuyện về trẻ em được đến trường, được chăm sóc y tế…).
• Truyện về tấm gương vượt khó, đi học (thể hiện quyền được học tập).

3. Bài hát:

• “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” (Nhấn mạnh tổng thể các quyền của trẻ em, vai trò của trẻ em trong tương lai).
• “Em là búp măng non” (Nói về quyền được bảo vệ, chăm sóc, giáo dục của thế hệ mầm non).
• “Mái trường mến yêu” (Thể hiện quyền được học tập trong môi trường tốt đẹp).
• “Cả nhà thương nhau” (Thể hiện quyền được yêu thương, sống trong gia đình).

4. Bài thơ:

• Các bài thơ về tình yêu thương gia đình, cha mẹ dành cho con cái (thể hiện quyền được yêu thương, chăm sóc).
• Các bài thơ về trường học, niềm vui đến trường (thể hiện quyền được học tập).
• Các bài thơ về tuổi thơ, những trò chơi dân gian (thể hiện quyền được vui chơi, giải trí).
• Những bài thơ cổ vũ trẻ em nói lên suy nghĩ của mình, phát triển bản thân.

Lời giải tham khảo:

Một ngày của em – Em được hưởng quyền trẻ em

Mỗi sáng, em thức dậy trong căn phòng ấm áp, được mẹ chuẩn bị bữa sáng đầy đủ dinh dưỡng. Đó là quyền được sống còn và được chăm sóc sức khỏe của em. Sau đó, em mặc đồng phục, đeo cặp sách đến trường. Em được đến trường học tập, được thầy cô truyền đạt kiến thức và bạn bè yêu quý. Đây là quyền được học tập của em. Trong giờ học, em luôn cố gắng giơ tay phát biểu ý kiến, chia sẻ suy nghĩ của mình về bài học. Em biết rằng đó là quyền được tham gia và bày tỏ ý kiến của mình. Sau giờ học, em về nhà giúp mẹ dọn dẹp nhà cửa, rồi lại cùng các bạn trong xóm chơi đá bóng ở sân đình. Khoảnh khắc được thỏa sức chạy nhảy, cười đùa đó chính là quyền được vui chơi, giải trí. Buổi tối, sau khi hoàn thành bài vở, em được đọc những cuốn sách truyện yêu thích, được xem chương trình ti vi phù hợp với lứa tuổi. Em cũng thường xuyên được bố mẹ hỏi ý kiến về việc sắp xếp phòng học hay lựa chọn hoạt động cuối tuần, điều đó khiến em cảm thấy mình được tôn trọng và quan tâm. Em biết mình may mắn khi được sống trong một gia đình đầy yêu thương và được hưởng đầy đủ những quyền cơ bản của một đứa trẻ. Em sẽ cố gắng học tập và rèn luyện thật tốt để xứng đáng với những gì mình được nhận và trở thành một công dân có ích cho xã hội.