Giải SGK Giáo dục công dân lớp 6 Cánh diều Bài 4: Tôn trọng sự thật (Trang 19-22)

Lời giải:

Trong các phiên toà xét xử, để đưa ra được phán quyết cuối cùng, điều quan trọng nhất là phải căn cứ vào **sự thật khách quan, các chứng cứ xác thực, và lời khai trung thực** của các bên liên quan. Chỉ khi dựa trên sự thật và bằng chứng rõ ràng, công lí mới được thực thi một cách công bằng và chính xác.

Lời giải:

a) Việc làm của I. Niutơn (Newton) đã thể hiện **sự tôn trọng sự thật và tinh thần nghiên cứu khoa học một cách nghiêm túc, khách quan**.

• Ông không chỉ dừng lại ở việc quan sát một hiện tượng (quả táo rơi) mà còn tiếp tục **nghiên cứu, tìm tòi, thí nghiệm** để chứng minh sự thật đó.
• Điều này cho thấy ông là người không chấp nhận những điều chưa được kiểm chứng, luôn tìm kiếm bằng chứng để khẳng định hoặc bác bỏ một điều gì đó, và dám thừa nhận những gì khách quan đã chứng minh.

b) Em hiểu tôn trọng sự thật là **công nhận, đánh giá đúng sự thật; bảo vệ sự thật, đấu tranh chống lại những biểu hiện sai trái, xuyên tạc sự thật**. Đó là thái độ khách quan, không thiên vị, không vì lợi ích cá nhân mà bóp méo sự thật.

Lời giải:

a) Việc làm của Mai có ý nghĩa quan trọng đối với cả Mai và các bạn:

• **Đối với Mai:**
  • Giúp Mai giữ được phẩm chất đạo đức tốt đẹp, không bị lôi kéo vào việc làm sai trái.
  • Mai cảm thấy thanh thản, không phải lo lắng, dằn vặt vì đã làm điều đúng đắn.
  • Mai được bố mẹ tin tưởng, yêu quý hơn.
• **Đối với các bạn (Linh và nhóm bạn):**
  • Lời nhắc nhở của Mai có thể giúp các bạn nhận ra lỗi lầm, suy nghĩ lại hành vi của mình.
  • Việc Mai kể lại sự thật cho bố mẹ có thể giúp bố mẹ các bạn biết được và có biện pháp giáo dục kịp thời, tránh để các bạn sa đà vào những thói quen không tốt.

b) Theo em, tôn trọng sự thật mang lại những điều sau cho mỗi chúng ta:

• **Giúp bản thân sống thanh thản, không phải lo sợ hay day dứt:** Khi nói và làm điều đúng sự thật, chúng ta sẽ cảm thấy tự tin và thoải mái.
• **Tạo dựng niềm tin và uy tín:** Người luôn tôn trọng sự thật sẽ được mọi người tin tưởng, quý trọng, và đó là cơ sở để xây dựng các mối quan hệ bền vững.
• **Góp phần xây dựng xã hội lành mạnh:** Khi mọi người đều tôn trọng sự thật, xã hội sẽ minh bạch, công bằng, giảm bớt những hành vi gian dối, lừa lọc.
• **Là cơ sở để giải quyết vấn đề hiệu quả:** Chỉ khi nhìn nhận đúng sự thật, chúng ta mới có thể tìm ra nguyên nhân và giải pháp phù hợp cho mọi vấn đề.

Tóm lại, tôn trọng sự thật giúp con người sống thanh thản, tự tin, được mọi người tin tưởng và quý trọng; góp phần làm lành mạnh các mối quan hệ xã hội.

Lời giải:

• a) Tôn trọng sự thật là đức tính cần thiết của mỗi người.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Tôn trọng sự thật giúp mỗi người sống ngay thẳng, trung thực, có uy tín và được mọi người tin cậy. Đây là nền tảng của các mối quan hệ tốt đẹp và xã hội lành mạnh.

• b) Chỉ những người lớn mới cần tôn trọng sự thật.

  -> Không đồng tình.

  Giải thích: Tôn trọng sự thật là một phẩm chất đạo đức cơ bản mà bất kỳ ai, ở bất kỳ lứa tuổi nào, cũng cần phải có và rèn luyện. Việc rèn luyện phẩm chất này cần được thực hiện ngay từ nhỏ.

• c) Đôi khi cần che giấu sự thật để giữ hòa khí.

  -> Không đồng tình.

  Giải thích: Mặc dù trong một số trường hợp, việc nói thẳng sự thật có thể gây mất lòng, nhưng che giấu sự thật thường chỉ là giải pháp tạm thời và có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn về lâu dài, làm mất đi sự tin tưởng và minh bạch. Hòa khí thực sự phải dựa trên sự chân thành và tôn trọng lẫn nhau.

• d) Người biết tôn trọng sự thật sẽ nhận được sự tin tưởng của mọi người.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Khi một người luôn nói đúng sự thật, hành động đúng sự thật, họ sẽ xây dựng được hình ảnh là người đáng tin cậy. Sự tin tưởng là nền tảng quan trọng trong mọi mối quan hệ xã hội.

• e) Che giấu sự thật để giúp đỡ người khác là việc nên làm.

  -> Không đồng tình.

  Giải thích: Việc giúp đỡ người khác là tốt, nhưng không nên dựa trên việc che giấu sự thật. Che giấu sự thật có thể dẫn đến những hệ lụy không lường trước được, thậm chí có thể gây hại cho chính người được giúp đỡ hoặc cho những người khác. Cần tìm cách giúp đỡ dựa trên sự thật và những nguyên tắc đúng đắn.

Lời giải:

• a) Hùng lỡ tay làm vỡ lọ hoa của cô giáo. Hùng đã nói dối là do bạn khác làm.

  -> Đây là hành vi sai, không tôn trọng sự thật, thiếu trung thực và đổ lỗi cho người khác. Hành vi này cần được phê phán và Hùng cần phải học cách nhận lỗi và trung thực.

• b) Hoà nhìn thấy bạn mình quay cóp trong giờ kiểm tra và đã báo với cô giáo.

  -> Đây là hành vi đúng, thể hiện sự tôn trọng sự thật và tuân thủ nội quy học tập. Hòa đã dũng cảm đấu tranh với cái sai, góp phần xây dựng môi trường học tập công bằng.

• c) Để được khen, Nam đã nhận là mình đã làm toàn bộ bài tập nhóm.

  -> Đây là hành vi sai, không tôn trọng sự thật, gian dối để chiếm công lao của người khác. Hành vi này không thể hiện tinh thần đoàn kết và làm mất đi sự công bằng trong tập thể.

• d) Trong giờ tranh luận, dù biết bạn nói sai, Minh vẫn đồng tình.

  -> Đây là hành vi sai, không tôn trọng sự thật và thiếu chính kiến. Minh đã không dám bảo vệ cái đúng, hoặc không dám phản bác cái sai, điều này có thể dẫn đến việc tiếp tay cho cái sai.

• e) Bạn Mai bị ốm nên không đi học được. Bạn Lan đã chép bài hộ Mai và kể lại các sự việc diễn ra ở lớp cho Mai nghe.

  -> Đây là hành vi đúng, thể hiện sự yêu thương, quan tâm, giúp đỡ bạn bè. Việc Lan chép bài và kể lại sự việc là hành động tốt, giúp Mai không bị lỡ kiến thức và vẫn nắm bắt được thông tin ở lớp.

Lời giải tham khảo:

1. Ca dao, tục ngữ:

• “Cây ngay không sợ chết đứng.”
• “Giấy rách phải giữ lấy lề.”
• “Thật thà là cha của quỷ.” (Ý nghĩa: Sự thật thà là sức mạnh lớn nhất, có thể đánh bại mọi sự gian dối, quỷ quyệt).
• “Mất lòng trước được lòng sau.”
• “Nói thật mất lòng, nói cong vừa ý.” (Tuy nhiên, câu này mang tính phê phán hành vi không tôn trọng sự thật).
• “Sự thật mất lòng, nhưng lòng chẳng mất.”

2. Truyện:

• Truyện cổ tích: “Cây tre trăm đốt” (phê phán sự gian dối, đề cao sự thật thà), “Sự tích cây khế” (cáo trạng sự tham lam, dối trá).
• Truyện “Vua biết mặt, chúa biết lòng” (Kể về việc một người dám nói thật, dù sự thật đó có thể làm vua không hài lòng, nhưng cuối cùng lại được trọng dụng).

3. Bài hát:

• Những bài hát có nội dung ca ngợi sự trung thực, ngay thẳng, ví dụ: “Em là bông hồng nhỏ” (có đoạn “sống trung thực, sống ngay thẳng”).

4. Bài thơ:

• Những bài thơ nói về lẽ phải, sự thật, ví dụ như một số đoạn thơ trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du (nhiều đoạn lên án cái xấu, cái ác và đề cao sự công bằng, chính nghĩa).

Lời giải tham khảo:

Trong một lần kiểm tra toán, em vô tình nhìn thấy bạn bên cạnh đang xem tài liệu. Lúc đó, em rất phân vân không biết có nên nói với cô giáo hay không, vì sợ bạn sẽ giận. Tuy nhiên, em đã nhớ lời cô giảng về đức tính tôn trọng sự thật. Cuối cùng, em quyết định báo lại cho cô giáo sau khi bài kiểm tra kết thúc. Cô giáo đã nói chuyện riêng với bạn và bạn đã nhận ra lỗi của mình. Mặc dù ban đầu bạn có vẻ không vui, nhưng sau đó bạn đã hiểu và cảm ơn em. Em cảm thấy rất nhẹ nhõm và tự hào vì mình đã làm một việc đúng đắn.