Giải SGK Giáo dục công dân lớp 6 Cánh diều Bài 7: Ứng phó với các tình huống nguy hiểm từ con người (Trang 33-37)

Lời giải:

a) Trong những bức ảnh trên, các bạn nhỏ đang phải đối mặt với những tình huống nguy hiểm từ con người:

• Bức ảnh 1: Một bé gái đang bị một người đàn ông lạ mặt (có thể là kẻ bắt cóc hoặc xâm hại) dắt đi, vẻ mặt bé tỏ ra sợ hãi hoặc không tự nguyện. Đây là tình huống bị dụ dỗ, bắt cóc hoặc xâm hại.
• Bức ảnh 2: Một bé gái đang được dỗ dành, trấn an sau khi bị một người lạ mặt tiếp cận hoặc có hành vi không an toàn. Điều này cho thấy bé có thể vừa trải qua một tình huống nguy hiểm hoặc bị đe dọa.

b) Trả lời mang tính cá nhân: Em đã được bố mẹ, thầy cô dạy về một số cách ứng phó với các tình huống nguy hiểm từ con người như không đi một mình ở nơi vắng vẻ, không nhận quà từ người lạ, không đi theo người lạ, biết cách kêu cứu và chạy thoát khi gặp nguy hiểm. Em cũng biết số điện thoại của người thân và số điện thoại khẩn cấp để nhờ giúp đỡ. Tuy nhiên, em nghĩ mình cần học hỏi thêm nhiều kiến thức và kĩ năng để bảo vệ bản thân tốt hơn.

Lời giải:

a) Những dấu hiệu nguy hiểm trong các tình huống trên là:

• Tình huống 1:
  • Người lạ mặt hỏi đường ở nơi vắng vẻ hoặc hỏi một cách cố ý kéo dài thời gian tiếp xúc.
  • Đặc biệt là việc đề nghị “dẫn chú đến nơi này được không?” – đây là hành động dụ dỗ trẻ em đi theo đến nơi khác, có thể là nơi vắng vẻ hơn hoặc nơi mà kẻ xấu có thể thực hiện ý đồ xấu.
• Tình huống 2:
  • Người phụ nữ lạ mặt tiếp cận khi Hà đang ở một mình.
  • Sử dụng thông tin về người thân (bạn của mẹ, mẹ bảo bác đến đón) để tạo sự tin tưởng và dụ dỗ Hà đi theo, trong khi Hà không hề biết người này và mẹ cũng chưa từng nói về việc có người khác đến đón. Đây là chiêu trò giả danh người quen để bắt cóc hoặc lừa gạt.

b) Em có thể kể thêm những tình huống nguy hiểm khác từ con người mà em biết:

• Bị người lạ mặt cho kẹo, bánh, đồ chơi, hoặc tặng quà hấp dẫn để dụ dỗ.
• Bị người lạ rủ đi chơi, đi xem phim, hoặc đến những nơi vắng người.
• Bị người lạ mặt ép lên xe (xe máy, ô tô).
• Bị kẻ xấu lôi kéo, rủ rê vào các tệ nạn xã hội (ma túy, cờ bạc,…).
• Bị bắt nạt, đánh đập bởi các bạn học lớn hơn hoặc nhóm côn đồ.
• Bị người thân (họ hàng, người quen thân) có hành vi xâm hại hoặc có những hành động, lời nói khiến mình cảm thấy khó chịu, sợ hãi.
• Bị lừa đảo qua mạng xã hội, điện thoại (ví dụ: giả danh công an, ngân hàng, người thân để lừa tiền, thông tin cá nhân).
• Bị dụ dỗ chụp ảnh, quay phim nhạy cảm hoặc tham gia vào các hoạt động không lành mạnh trên mạng.

Những tình huống này có thể xảy ra ở bất cứ đâu: ở nhà, ở trường, trên đường đi học, ở nơi công cộng hay trên mạng xã hội.

Lời giải:

a) Dựa trên tình huống và chỉ dẫn, cách ứng phó với các tình huống nguy hiểm từ con người bao gồm các bước chính sau:

• Bước 1: Bình tĩnh và quan sát. Đây là bước đầu tiên và rất quan trọng để đánh giá tình hình, tìm kiếm cơ hội thoát hiểm hoặc sự giúp đỡ.
• Bước 2: Kháng cự hoặc gây sự chú ý.
  • Kháng cự: Tấn công vào các điểm yếu của kẻ xấu (mắt, cổ, hạ bộ, mũi, tai) để tạo cơ hội chạy thoát.
  • Kêu cứu/Gây sự chú ý: Kêu to các từ như “Cướp!”, “Cháu không quen người này!”, “Cháu bị bắt cóc!” để thu hút sự chú ý của những người xung quanh. Bám chặt vào vật cố định nếu bị lôi kéo.
• Bước 3: Chạy thoát và tìm sự giúp đỡ.
  • Nhanh chóng chạy về phía đông người, khu dân cư hoặc nơi có công an.
  • Tìm đến đồn công an gần nhất hoặc những nhà dân có người lớn để nhờ giúp đỡ.
  • Sử dụng điện thoại thông minh (nếu có) để gọi điện, nhắn tin cho người thân hoặc những người lớn đáng tin cậy.

b) Em có thể kể thêm những kĩ năng cần thiết để ứng phó với các tình huống nguy hiểm mà em biết:

• Học thuộc các số điện thoại khẩn cấp: Ví dụ: 113 (Công an), 114 (Cứu hỏa), 115 (Cấp cứu).
• Luôn đi cùng bạn bè hoặc người lớn: Tránh đi một mình ở những nơi vắng vẻ, đặc biệt là vào buổi tối.
• Không nhận đồ từ người lạ: Tuyệt đối không nhận quà, bánh kẹo, đồ chơi từ người lạ, dù họ có vẻ thân thiện đến đâu.
• Không đi theo người lạ: Dù người lạ có nói là bạn bè, người thân của bố mẹ hoặc có hứa hẹn bất cứ điều gì hấp dẫn.
• Cẩn trọng khi giao tiếp trên mạng xã hội: Không chia sẻ thông tin cá nhân (địa chỉ nhà, số điện thoại, trường học…) với người lạ trên mạng. Không đồng ý gặp mặt người lạ quen qua mạng.
• Biết cách từ chối và nói “Không”: Mạnh dạn từ chối những lời đề nghị, yêu cầu mà mình cảm thấy không an toàn, không thoải mái.
• Học các kĩ năng tự vệ cơ bản: Một số động tác tự vệ đơn giản có thể giúp thoát hiểm trong những tình huống khẩn cấp.
• Tin tưởng vào giác quan của mình: Nếu cảm thấy bất an hoặc có gì đó không ổn, hãy tin vào cảm giác đó và tránh xa tình huống.
• Chia sẻ với người lớn đáng tin cậy: Kể lại ngay cho bố mẹ, thầy cô hoặc người thân những tình huống, hành vi lạ khiến em cảm thấy lo sợ.

Lời giải:

• a) Chỉ có bạn nam mới cần học cách tự bảo vệ mình.

  -> Không đồng tình.

  Giải thích: Bất kỳ ai, dù là nam hay nữ, ở bất kỳ độ tuổi nào, cũng đều có thể đối mặt với những tình huống nguy hiểm từ con người. Do đó, việc học cách tự bảo vệ mình là cần thiết cho tất cả mọi người, đặc biệt là trẻ em.

• b) Không nên đi một mình ở những nơi vắng người, thiếu ánh sáng.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Những nơi vắng vẻ, thiếu ánh sáng thường là địa điểm thuận lợi để kẻ xấu thực hiện hành vi phạm tội. Việc đi một mình ở những nơi này sẽ tăng nguy cơ gặp phải nguy hiểm.

• c) Kêu to, kêu khóc khi gặp nguy hiểm là điều không nên làm.

  -> Không đồng tình.

  Giải thích: Kêu to, la hét, kêu khóc, hô hoán, gây sự chú ý là một trong những cách hiệu quả để cầu cứu, thu hút sự giúp đỡ của những người xung quanh và làm kẻ xấu hoảng sợ, mất bình tĩnh, từ đó tạo cơ hội cho bản thân thoát hiểm.

• d) Nên có mật khẩu riêng để giúp người thân nhận biết được kẻ xấu giả dạng.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Việc đặt ra một “mật khẩu an toàn” hoặc “mã an toàn” giữa gia đình là một biện pháp rất hữu ích. Nếu có người lạ đến đón và nói là người thân cử đến, trẻ em có thể hỏi mật khẩu này. Nếu người đó không biết mật khẩu, thì chắc chắn đó là kẻ xấu giả dạng và trẻ em cần cảnh giác, không đi theo.

• e) Khi có người lạ tiếp cận, cần phải cảnh giác, thận trọng.

  -> Đồng tình.

  Giải thích: Cảnh giác, thận trọng là thái độ cần thiết để tự bảo vệ bản thân trước những nguy hiểm tiềm ẩn. Không nên tin tưởng tuyệt đối vào người lạ, đặc biệt khi họ có những hành vi bất thường hoặc yêu cầu mình làm điều gì đó.

Lời giải:

• a) Tan học, bố mẹ chưa đến đón, An đã tự ý đi theo người lạ về nhà.

  -> Đây là hành vi sai và rất nguy hiểm. An đã thiếu cảnh giác và tự đặt mình vào tình huống rủi ro cao. Kẻ xấu thường lợi dụng sự non nớt, cả tin của trẻ em để thực hiện hành vi bắt cóc, xâm hại.

• b) Khi có người lạ gõ cửa, Minh không được phép mở cửa và gọi ngay cho bố mẹ.

  -> Đây là hành vi đúng và rất an toàn. Minh đã biết cách phòng tránh nguy hiểm, không tự ý mở cửa cho người lạ và chủ động thông báo cho người lớn để được hỗ trợ.

• c) Bạn Mai đang đi trên đường thì có một người đàn ông lạ mặt cho Mai chiếc kẹo. Mai vui vẻ nhận lấy.

  -> Đây là hành vi sai và tiềm ẩn nguy hiểm. Việc nhận đồ ăn, kẹo bánh từ người lạ có thể dẫn đến việc bị đánh thuốc mê, bị dụ dỗ hoặc bắt cóc. Mai cần học cách từ chối và cảnh giác hơn.

• d) Khi bị bạn bè rủ rê sử dụng chất kích thích, Thắng kiên quyết từ chối và kể lại cho cô giáo nghe.

  -> Đây là hành vi đúng và rất đáng khen ngợi. Thắng đã thể hiện sự tỉnh táo, bản lĩnh, biết nói “Không” với tệ nạn xã hội và chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ từ người lớn có trách nhiệm, góp phần bảo vệ bản thân và cả bạn bè.

Lời giải tham khảo:

1. Ca dao, tục ngữ:

• “Đi đêm có ngày gặp ma.” (Ý nói đi vào những nơi nguy hiểm, làm việc sai trái sẽ gặp rủi ro).
• “Khôn sông, khôn suối, không khôn ngoài đời.” (Cần cảnh giác với những mối nguy hiểm từ con người).
• “Người không biết mặt, của không biết lòng.” (Khuyên không nên tin người lạ).
• “Chọn bạn mà chơi.” (Chọn bạn tốt để tránh bị lôi kéo vào việc xấu).
• “Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng.” (Gợi ý về ảnh hưởng của môi trường và bạn bè).

2. Truyện:

• Các câu chuyện cổ tích như “Cô bé quàng khăn đỏ” (bài học về việc không tin lời người lạ, đặc biệt là sói giả dạng).
• Những câu chuyện về tội phạm bắt cóc, lừa đảo được đăng trên báo chí, truyền hình để cảnh báo.
• Truyện về những tấm gương dũng cảm thoát hiểm, hoặc cảnh giác trước nguy hiểm.

3. Bài hát:

• Những bài hát thiếu nhi có nội dung giáo dục về an toàn cho trẻ em, ví dụ: “Em đi giữa biển vàng” (có thể liên hệ đến việc đi an toàn trên đường), các bài hát về việc không đi theo người lạ.

4. Bài thơ:

• Những bài thơ, bài vè giáo dục về an toàn giao thông, an toàn khi ở nhà một mình, cách ứng xử với người lạ.

Lời giải tham khảo:

Kế hoạch ứng phó với tình huống nguy hiểm: “Bị người lạ tiếp cận và dụ dỗ trên đường đi học về”

1. Nhận diện tình huống nguy hiểm:

• Khi một người lạ mặt chủ động bắt chuyện, hỏi han thông tin cá nhân.
• Khi người lạ mặt dụ dỗ bằng đồ ăn, đồ chơi, hoặc đề nghị chở đi đâu đó.
• Khi người lạ mặt giả danh là người quen của bố mẹ hoặc người thân.
• Khi người lạ cố tình đi theo hoặc có hành vi khả nghi.

2. Cách ứng phó cụ thể:

• **Bước 1: Giữ bình tĩnh và cảnh giác.** Không hoảng sợ, nhưng tuyệt đối không tin lời người lạ.
• **Bước 2: Không tiếp xúc trực tiếp.**
  • Không dừng lại nói chuyện hoặc nhận bất cứ thứ gì từ người lạ.
  • Nếu người lạ hỏi đường, có thể chỉ hướng một cách nhanh chóng nhưng không đến gần hoặc đi theo họ.
• **Bước 3: Nhanh chóng rời khỏi nơi nguy hiểm.**
  • Đi nhanh hơn hoặc chạy về phía có đông người (như quán ăn, cửa hàng, nhà dân có người).
  • Nếu bị giữ lại hoặc lôi kéo, hãy vùng vẫy mạnh, cắn, la hét thật to: “Cháu không quen người này!”, “Cứu cháu với!”, “Bắt cóc!” để thu hút sự chú ý.
  • Tấn công vào những điểm yếu của kẻ xấu (mắt, mũi, tai, hạ bộ) để thoát khỏi vòng kìm kẹp.
• **Bước 4: Tìm kiếm sự giúp đỡ.**
  • Vào ngay một cửa hàng, nhà dân gần nhất và kể lại sự việc.
  • Tìm đến đồn công an hoặc các chú bảo vệ ở trường, khu phố.
  • Gọi điện thoại ngay cho bố mẹ hoặc người thân đáng tin cậy để kể lại sự việc và nhờ giúp đỡ.
  • Ghi nhớ đặc điểm nhận dạng của kẻ xấu (quần áo, hình dáng, phương tiện đi lại,…) nếu an toàn để báo lại.

3. Chuẩn bị sẵn sàng:

• Luôn mang theo điện thoại có đủ pin và số điện thoại của bố mẹ, người thân trong danh bạ.
• Nắm rõ các địa điểm an toàn trên đường đi học về (cửa hàng, nhà người quen, đồn công an, nhà văn hóa…).
• Luôn đi cùng bạn bè nếu có thể, tránh đi một mình.
• Thường xuyên nhắc nhở bản thân về các quy tắc an toàn.