Giải SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức Bài 10 Năng lượng chất đốt (trang 38-41)

Trả lời:

Dựa vào hình 1, các loại chất đốt được dùng trong đời sống hằng ngày và trong sản xuất bao gồm:

• Củi (gỗ): Dùng để đun nấu, sưởi ấm trong đời sống hằng ngày, đặc biệt ở nông thôn.
• Than đá: Dùng để đun nấu, sưởi ấm, và là chất đốt quan trọng trong sản xuất công nghiệp (nhà máy nhiệt điện, luyện thép…).
• Dầu hỏa: Dùng làm chất đốt cho đèn dầu, bếp dầu, và một số loại động cơ nhỏ.
• Khí thiên nhiên (khí ga): Dùng để đun nấu (bếp ga), sưởi ấm, và là nhiên liệu cho một số phương tiện giao thông, nhà máy điện.
• Ngoài ra còn có xăng, dầu diesel, trấu, rơm rạ,…

Trả lời:

Chất đốt đóng vai trò rất quan trọng đối với cuộc sống và sản xuất, cụ thể là:

• Trong đời sống:
  • Cung cấp nhiệt để đun nấu thức ăn hàng ngày.
  • Dùng để sưởi ấm trong mùa đông.
  • Một số loại dùng để thắp sáng (dầu hỏa).
  • Là nhiên liệu cho các phương tiện giao thông cá nhân (xăng, dầu diesel).
• Trong sản xuất:
  • Cung cấp nhiệt lượng lớn cho các nhà máy nhiệt điện để sản xuất điện.
  • Làm nhiên liệu cho các lò nung, lò luyện kim trong ngành công nghiệp.
  • Là nhiên liệu cho các loại máy móc, phương tiện giao thông vận tải (ô tô, tàu hỏa, máy bay, tàu thủy).
  • Dùng trong các ngành sản xuất hóa chất, vật liệu xây dựng…

Tóm lại, chất đốt là nguồn năng lượng chính tạo ra nhiệt và động lực, thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

Trả lời:

Khi đốt cháy các loại chất đốt, ngoài nhiệt và ánh sáng (nếu có), còn tạo ra các sản phẩm khác nhau:

• Khi đốt củi (hình 2a): Tạo ra khói, tro, và khí các-bô-níc (carbon dioxide).
• Khi đốt than (hình 2b): Tạo ra khói, tro, và các khí độc (như khí các-bô-níc, lưu huỳnh đi-ô-xít…).
• Khi đốt khí ga (hình 2c): Tạo ra khí các-bô-níc và hơi nước. Lượng khói và tro rất ít hoặc không có nếu cháy hoàn toàn.

Nhìn chung, việc đốt cháy chất đốt sẽ sinh ra khí các-bô-níc, là một trong những nguyên nhân gây hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu.

Trả lời:

Việc sử dụng chất đốt mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn nhiều tác hại:

• Tác hại:
  • Gây ô nhiễm không khí: Khi cháy, chất đốt tạo ra khói, bụi, và các khí độc như CO2, SO2, CO… gây hại cho sức khỏe con người (gây bệnh về hô hấp) và làm nóng Trái Đất (hiệu ứng nhà kính).
  • Gây cháy nổ: Chất đốt rất dễ cháy, đặc biệt là xăng, dầu, khí ga. Nếu không cẩn thận hoặc rò rỉ, chúng có thể gây cháy nổ nghiêm trọng, gây thiệt hại về người và của.
  • Gây cạn kiệt tài nguyên: Các chất đốt như than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên là tài nguyên không tái tạo, phải mất hàng triệu năm để hình thành. Việc sử dụng quá mức sẽ làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên này.
• Cách phòng tránh tác hại:
  • Sử dụng các loại chất đốt tiết kiệm, hiệu quả.
  • Khuyến khích sử dụng các nguồn năng lượng sạch, năng lượng tái tạo (mặt trời, gió, nước) thay thế chất đốt.
  • Lắp đặt các thiết bị cảnh báo rò rỉ khí ga trong nhà.
  • Sử dụng chất đốt ở nơi thông thoáng để khói và khí độc thoát ra ngoài.
  • Không để các chất dễ cháy gần nguồn nhiệt hoặc chất đốt.
  • Kiểm tra định kì các đường ống dẫn ga, bình ga, dây điện.
  • Trang bị bình chữa cháy trong gia đình.
  • Nâng cao ý thức cộng đồng về an toàn PCCC và bảo vệ môi trường.

Trả lời:

Để sử dụng năng lượng chất đốt tiết kiệm và hiệu quả, em có thể làm những việc sau:

• Khi nấu ăn (hình 4a):
  • Đậy vung nồi khi đun nấu để thức ăn nhanh chín, tiết kiệm ga/củi.
  • Điều chỉnh ngọn lửa phù hợp với kích thước đáy nồi và lượng thức ăn, không để lửa trùm ra ngoài đáy nồi.
  • Ngâm đậu, ngâm gạo trước khi nấu để giảm thời gian đun.
  • Tắt bếp trước khi thức ăn chín hẳn vì nhiệt độ còn lại đủ làm chín thức ăn.
  • Sử dụng nồi, chảo có đáy phẳng để hấp thụ nhiệt tốt hơn.
• Khi đi lại (hình 4b):
  • Đi bộ, đi xe đạp cho những quãng đường gần.
  • Sử dụng phương tiện giao thông công cộng (xe buýt) để giảm lượng xăng, dầu tiêu thụ.
  • Hạn chế sử dụng ô tô, xe máy cá nhân khi không thực sự cần thiết.
• Trong sinh hoạt khác:
  • Sử dụng bình nóng lạnh năng lượng mặt trời thay vì bình nóng lạnh điện/ga.
  • Giữ ấm cơ thể bằng quần áo thay vì sưởi ấm bằng lò sưởi dùng chất đốt.