Chào mừng các em học sinh và quý phụ huynh đến với chuyên mục giải bài tập SGK Khoa học lớp 5 sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Bài viết này sẽ hướng dẫn các em giải chi tiết Chủ đề 1 Bài 4: Đặc điểm của chất ở trạng thái rắn, lỏng, khí – Sự biến đổi của trạng thái chất, từ trang 17 đến trang 20.
Để tìm hiểu thêm các bài giải khác của bộ sách này, các em có thể truy cập:
- Giải SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức
- Giải SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức – Bài 3
- Giải SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức – Bài 2
- Giải SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức – Bài 1

1. Đặc điểm của chất ở trạng thái rắn, lỏng, khí
Giải câu hỏi 1 trang 17 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Trong truyện Ngụ ngôn Ê-dốp, để uống được nước, một con quạ cố gắng gắp từng viên sỏi thả vào chiếc bình chứa nước. Theo em, con quạ có thể uống được nước không? Vì sao?

Hình 1: Ngụ ngôn Ê-dốp
Trả lời:
Theo em, con quạ có thể uống được nước.
Giải thích: Khi con quạ thả sỏi vào bình, sỏi sẽ chiếm chỗ trong bình, làm cho mực nước trong bình dâng lên cao, vừa đủ để con quạ có thể uống được. Điều này cho thấy chất rắn (sỏi) có hình dạng xác định và chiếm không gian nhất định.
Giải câu hỏi 1 trang 17 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức (Bảng): Sắp xếp các chất: muối ăn, hơi nước, nhôm, ni-tơ, nước uống, dầu ăn, giấm ăn, ô-xi, thuỷ tinh (ở nhiệt độ bình thường) vào vị trí thích hợp theo bảng gợi ý dưới đây.

Hình 2: Sắp xếp các chất
Trả lời:
| Trạng thái rắn | Trạng thái lỏng | Trạng thái khí |
|---|---|---|
| Muối ăn | Nước uống | Hơi nước |
| Nhôm | Dầu ăn | Ni-tơ |
| Thủy tinh | Giấm ăn | Ô-xi |
Hình ảnh trang 18 SGK Khoa học lớp 5 – Bài 4 Đặc điểm của chất ở trạng thái rắn, lỏng, khí
Giải câu hỏi 2 trang 18 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Bơm cùng lượng khí vào hai quả bóng bay khác nhau (hình 2). Quan sát hình và cho biết chất ở trạng thái khí có hình dạng của vật chứa nó?

Hình 2: Bơm khí vào bóng bay
Trả lời:
Quan sát hình, ta thấy khi bơm khí vào hai quả bóng bay có hình dạng khác nhau, khí sẽ chiếm toàn bộ không gian và có hình dạng của vật chứa nó (quả bóng bay).
Điều này chứng tỏ chất ở trạng thái khí không có hình dạng xác định và chiếm toàn bộ không gian của vật chứa.
Giải câu hỏi 3 trang 18 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Quan sát hình 3 và nhận xét vị trí của ruột bơm tiêm có định hình hay thay đổi khi bơm tiêm chứa cùng một lượng không khí. Từ đó rút ra kết luận: chất ở trạng thái khí chiếm khoảng không gian xác định hay không xác định.

Hình 3: Bơm tiêm khí
Trả lời:
Quan sát hình 3, khi bơm tiêm chứa cùng một lượng không khí, vị trí của ruột bơm tiêm thay đổi khi ta nén hoặc kéo.
Từ đó rút ra kết luận: chất ở trạng thái khí không chiếm khoảng không gian xác định. Nó có thể bị nén hoặc giãn nở để chiếm không gian khác nhau.
Giải câu hỏi 4 trang 18 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Quan sát hình 4 và 5 và cho biết viên đá có hình dạng xác định hay có hình dạng của vật chứa nó?

Hình 4 và 5: a) Rót nước vào ống đong; b) Viên đá; c) Viên đá trên đĩa
Trả lời:
Quan sát hình 4 và 5, ta thấy viên đá (chất rắn) có hình dạng xác định, dù đặt trong ống đong hay trên đĩa, hình dạng của nó không thay đổi.
Giải câu hỏi 5 trang 18 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Thả lần lượt viên đá vào cốc ở hình 6a và cốc ở hình 6b. Quan sát hình 6.

Hình 6: Thả đá vào cốc
– Nhận xét mực nước trước và sau khi thả viên đá. Giải thích.
– Từ đó rút ra kết luận: chất ở trạng thái rắn chiếm khoảng không gian xác định hay không xác định.
Trả lời:
– Nhận xét: Mực nước trong cốc dâng lên sau khi thả viên đá vào.
– Giải thích: Viên đá chiếm một thể tích nhất định, đẩy nước lên cao.
– Kết luận: Chất ở trạng thái rắn chiếm khoảng không gian xác định.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Hình ảnh trang 19 SGK Khoa học lớp 5 – Bài 4 Sự biến đổi trạng thái của chất
2. Sự biến đổi trạng thái của chất
Thí nghiệm tìm hiểu sự biến đổi trạng thái (sự chuyển thể) của nến.
Giải câu hỏi 1 trang 19 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Cho một ít nến vụn vào bát sứ và đặt bát lên kiềng sắt có lưới tản nhiệt (hình 8a).

Hình 8: Thí nghiệm nến
– Đốt nến và đun nóng bát sứ đến khi nến trong bát chảy lỏng (hình 8b).
– Tắt nến, để nguội bát sứ và dùng đũa thuỷ tinh đẩy nhẹ lớp nến trong bát (hình 8c).
Quan sát và nhận xét sự biến đổi trạng thái của nến vụn tác dụng của nhiệt.
Trả lời:
Khi đun nóng, nến vụn từ trạng thái rắn sẽ chuyển sang trạng thái lỏng (nến chảy).
Khi tắt nến và để nguội, nến lỏng sẽ chuyển trở lại trạng thái rắn.
Điều này cho thấy nến có thể biến đổi trạng thái dưới tác dụng của nhiệt độ.
Giải câu hỏi 2 trang 19 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Đọc thông tin và mô tả sự biến đổi trạng thái của cồn trong quá trình sử dụng.
Trả lời:
Cồn là chất lỏng, dễ bay hơi ở nhiệt độ phòng.
Trong quá trình sử dụng, cồn từ trạng thái lỏng sẽ dần chuyển thành hơi (khí) và bay vào không khí.
Giải câu hỏi 3 trang 19 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Nêu ví dụ mà em biết về sự biến đổi trạng thái của chất trong đời sống hằng ngày.
Trả lời:
- Nước đá tan chảy thành nước lỏng khi nhiệt độ tăng. [tự suy luận]
- Nước lỏng sôi và bay hơi thành hơi nước khi đun nóng. [tự suy luận]
- Sương mù ngưng tụ thành giọt nước vào buổi sáng sớm. [tự suy luận]
- Kem tan chảy khi để ngoài không khí nóng. [tự suy luận]
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Hình ảnh trang 20 SGK Khoa học lớp 5 – Bài 4 Nhiệt độ trung bình của Trái Đất
Giải câu hỏi 1 trang 20 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Giải thích vì sao người ta sử dụng cồn là thành phần chính trong nước rửa tay khô.
Trả lời:
Người ta sử dụng cồn là thành phần chính trong nước rửa tay khô vì cồn có khả năng bay hơi nhanh ở nhiệt độ thường, giúp làm khô tay mà không cần rửa lại bằng nước.
Ngoài ra, cồn còn có tính chất sát trùng, diệt khuẩn hiệu quả, giúp làm sạch tay.
Giải câu hỏi 2 trang 20 SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức: Đọc thông tin và giải thích vì sao tương lai gấu Bắc Cực có thể không còn nơi để sinh sống.

Hình 10: Gấu Bắc Cực
Trả lời:
Trong tương lai, gấu Bắc Cực có thể không còn nơi để sinh sống vì nhiệt độ trung bình của Trái Đất đang tăng lên do tình trạng ô nhiễm khí thải.
Sự thay đổi nhiệt độ này khiến khiên băng ở Bắc Cực tan ra. Quá trình này tiếp diễn trong thời gian dài sẽ làm mất đi môi trường sống tự nhiên của gấu Bắc Cực, vì chúng sống và săn mồi trên băng.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Bài tập tương tự để học sinh luyện tập
Bài tập 1: Phân loại trạng thái chất
Phân loại các chất sau vào nhóm trạng thái phù hợp (Rắn, Lỏng, Khí):
Sắt, sữa, khói, đá viên, nước biển, khí quyển.
Đáp án:
- Rắn: Sắt, đá viên.
- Lỏng: Sữa, nước biển.
- Khí: Khói, khí quyển.
Bài tập 2: Đặc điểm của các trạng thái chất
Nêu đặc điểm về hình dạng và thể tích của nước đá, nước lỏng và hơi nước.
Đáp án:
- Nước đá (rắn): Có hình dạng và thể tích xác định.
- Nước lỏng (lỏng): Có thể tích xác định nhưng không có hình dạng xác định (có hình dạng của vật chứa).
- Hơi nước (khí): Không có hình dạng và thể tích xác định (chiếm toàn bộ không gian của vật chứa).
Bài tập 3: Giải thích hiện tượng
Vì sao khi đun nước, nước trong ấm lại cạn dần?
Đáp án:
Khi đun nước, nước trong ấm nhận nhiệt độ và nóng lên. Đến nhiệt độ sôi, nước sẽ chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái hơi (khí) và bay vào không khí. Quá trình này gọi là sự bay hơi. Do nước liên tục bay hơi nên lượng nước trong ấm sẽ cạn dần.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in


