Giải SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức Chủ đề 1 Bài 1 Thành phần và vai trò của đất đối với cây trồng (trang 5-8)

Trả lời:

Trong đất có các thành phần như: chất khoáng, mùn, nước, không khí để giúp cây trồng có thể phát triển.

Trả lời:

Dự đoán: Khi thả đất vào cốc nước, sẽ có bọt khí nổi lên và đất sẽ lắng xuống đáy.

Hiện tượng quan sát: Khi thả đất vào cốc nước, ta sẽ thấy có bọt khí sủi lên từ đất. Sau một thời gian, đất sẽ lắng xuống đáy cốc, nước có thể bị đục và trên bề mặt nước có thể có một lớp vật chất nổi lên.

Kết luận: Hiện tượng bọt khí sủi lên chứng tỏ trong đất có không khí. Lớp vật chất nổi lên trên mặt nước có thể là mùn, lá cây, cành cây nhỏ,… còn phần lắng xuống dưới là chất khoáng. Điều này cho thấy đất có các thành phần như chất khoáng, mùn, không khí và nước.

Trả lời:

• Ống nghiệm a (chứa đất): Đất khô ráo.
• Ống nghiệm b (đun đất trên ngọn lửa đèn cồn): Khi đun nóng đất, ta sẽ thấy có hơi nước bốc lên từ đất, ngưng tụ lại thành những giọt nước nhỏ ở thành ống nghiệm phía trên. Sau đó, nếu tiếp tục đun, có thể ngửi thấy mùi khét hoặc khói, và đất sẽ chuyển sang màu đen hơn.
• Ống nghiệm c (đất sau khi đun): Đất khô hơn, có thể chuyển sang màu sẫm hơn hoặc có mùi khét.

Từ hiện tượng này, ta biết trong đất có nước (hơi nước bốc lên) và chất hữu cơ (mùn) (mùi khét, màu đen hơn khi cháy).

Trả lời:

Quan sát Hình 4, các thành phần của đất bao gồm: Chất khoáng, Mùn và một số thành phần khác, Nước, Không khí.

Trong đó, Chất khoáng là thành phần chiếm tỉ lệ nhiều nhất (45%).

Trả lời:

Quan sát Hình 5, ta thấy các loại đất khác nhau có màu sắc và kích thước hạt khác nhau:

• Đất cát: Có màu vàng nhạt, hạt to và rời rạc.
• Đất thịt: Có màu sẫm hơn, hạt nhỏ hơn đất cát, có độ ẩm nhất định.
• Đất sét: Có màu nâu đỏ, hạt rất mịn và có vẻ kết dính chặt chẽ.

Điều này cho thấy thành phần của đất khác nhau sẽ tạo ra các loại đất với đặc điểm khác nhau.

Trả lời:

• Rễ cây lấy chất khoáng, mùn, nước và không khí từ đất để nuôi dưỡng cây.
• Cây có thể đứng vững, không bị đổ là nhờ bộ rễ bám sâu và chắc vào đất, giữ chặt cây.

Trả lời:

Đất có vai trò quan trọng trong việc cung cấp môi trường sống và dinh dưỡng cho các loại cây trồng phù hợp với từng vùng miền:

• Đất bazan ở Tây Nguyên (Hình 7): Phù hợp để trồng các loại cây công nghiệp như cao su, cà phê, hồ tiêu,…
• Đất phù sa ở đồng bằng sông Hồng (Hình 8): Nơi có các con sông lớn chảy qua như sông Hồng, sông Đáy, sông Đuống,… phù hợp để trồng cây nông nghiệp như lúa, ngô, khoai,…

Điều này cho thấy đất cung cấp môi trường sống và dinh dưỡng phù hợp cho từng loại cây trồng, giúp cây phát triển tốt ở mỗi vùng miền khác nhau.

Trả lời:

• Hình 9a (Làm tơi đất):
  • Hoạt động này làm tăng lượng không khí trong đất và giúp đất tơi xốp hơn.
  • Tác dụng: Giúp rễ cây dễ dàng hô hấp và hấp thụ nước, chất dinh dưỡng; tạo điều kiện cho vi sinh vật có lợi phát triển.
• Hình 9b (Bón phân hữu cơ cho đất):
  • Hoạt động này làm tăng lượng mùn và chất khoáng trong đất.
  • Tác dụng: Cung cấp thêm dinh dưỡng cho đất, giúp đất màu mỡ hơn, từ đó cây trồng phát triển tốt hơn.