Giải SGK Khoa học lớp 5 Kết nối tri thức Chủ đề 3 Bài 14 Sự phát triển của cây con (trang 52-56)

• Hạt đậu gồm những bộ phận: vỏ hạt, phôi và chất dinh dưỡng dự trữ.
• Bộ phận của hạt sẽ mọc thành cây là phôi. Chất dinh dưỡng dự trữ giúp phôi phát triển trong giai đoạn đầu.

a) Các giai đoạn phát triển chính của cây đậu con mọc lên từ hạt:

• Nảy mầm: Rễ mầm mọc và đâm xuống đất, chồi mầm vươn lên cao.
• Cây con: Cây con phát triển ra nhiều lá, rễ mới.
• Cây trưởng thành: Cây ra hoa, tạo quả.

b) Sự lớn lên của cây đậu con mọc lên từ hạt:

Khi hạt đậu gặp điều kiện thuận lợi (đủ nước, nhiệt độ và không khí), hạt sẽ nảy mầm. Đầu tiên, rễ mầm sẽ mọc ra và cắm sâu xuống đất để hút nước và chất dinh dưỡng. Tiếp theo, chồi mầm sẽ vươn lên khỏi mặt đất, mang theo hai lá mầm. Sau đó, các lá thật sẽ phát triển, cây con lớn dần, ra thêm nhiều rễ mới. Khi cây con lớn lên thành cây trưởng thành, cây sẽ ra hoa, rồi đậu quả và trong quả có hạt để tiếp tục chu trình sống.

Một số cây mọc lên từ hạt mà em biết là:

• Cây lúa
• Cây ngô (bắp)
• Cây đậu (đậu xanh, đậu đen, đậu nành…)
• Cây cà chua
• Cây ổi
• Cây cam
• Cây dưa hấu
• Cây bí ngô
• Cây hoa hướng dương

Dựa vào hình 4, ta thấy các cây con mọc lên từ các bộ phận khác nhau của cây mẹ:

• a) Khoai lang: Cây con mọc lên từ rễ (rễ củ).
• b) Lá bỏng (sống đời): Cây con mọc lên từ lá.
• c) Cây lan bạch chỉ: Cây con mọc lên từ thân (thân bò/thân ngầm).

a) Các giai đoạn phát triển chính của cây dâu tây mọc lên từ thân cây mẹ:

• Nảy chồi: Chồi, rễ mới mọc ra từ thân bò của cây mẹ.
• Cây con: Cây con phát triển ra nhiều lá, rễ mới.
• Cây trưởng thành: Cây ra hoa, tạo quả.

b) Trình bày sự phát triển của cây dâu tây con:

Cây dâu tây có khả năng sinh sản vô tính bằng thân bò. Từ thân bò của cây mẹ, ở các đốt thân sẽ hình thành các chồi non, từ đó mọc ra rễ và lá mới. Chồi non này sẽ phát triển thành một cây dâu tây con độc lập. Cây dâu tây con tiếp tục lớn lên, ra thêm nhiều lá và rễ, sau đó sẽ ra hoa và kết quả dâu tây.

Dựa vào hình 7, cây khoai tây mọc lên từ thân củ (một dạng thân ngầm tích trữ chất dinh dưỡng) của cây mẹ.

Mô tả một số đặc điểm ở mỗi giai đoạn phát triển của cây khoai tây:

• Giai đoạn a (Nảy mầm): Từ mắt của củ khoai tây đã được trồng xuống đất, các chồi non bắt đầu mọc ra và phát triển thành thân, lá non. Các rễ con cũng bắt đầu hình thành.
• Giai đoạn b (Cây con): Cây phát triển mạnh mẽ hơn, thân vươn cao, lá xanh tốt và các rễ phát triển nhiều hơn để hút chất dinh dưỡng từ đất. Các củ khoai tây non bắt đầu hình thành dưới lòng đất.
• Giai đoạn c (Cây trưởng thành): Cây đạt đến kích thước lớn nhất, ra hoa. Dưới lòng đất, các củ khoai tây phát triển to hơn, tích trữ nhiều chất dinh dưỡng hơn. Đây là giai đoạn thu hoạch.

Đây là một hoạt động mở, học sinh có thể chọn cây khác nhau. Dưới đây là ví dụ về cây mía mọc lên từ thân:

Tên cây: Cây mía

Sơ đồ và các giai đoạn phát triển chính của cây mía mọc từ thân:

(Giáo viên/học sinh có thể tự vẽ sơ đồ đơn giản: Cành mía có mắt -> Nảy mầm (rễ và chồi) -> Cây con -> Cây mía trưởng thành)

• Giai đoạn 1: Trồng hom mía (thân mía): Người ta cắt thân mía thành từng đoạn (gọi là hom mía), mỗi hom có ít nhất 2-3 mắt. Hom mía được đặt nằm ngang hoặc xiên xuống đất.
• Giai đoạn 2: Nảy mầm: Từ các mắt của hom mía, các chồi non và rễ non bắt đầu mọc ra. Rễ cắm xuống đất để hút nước và chất dinh dưỡng, chồi non vươn lên khỏi mặt đất.
• Giai đoạn 3: Cây con: Chồi non phát triển thành cây mía con với thân và lá xanh. Cây con dần dần đẻ thêm các nhánh con (tức là đẻ nhánh).
• Giai đoạn 4: Cây trưởng thành: Các thân mía con lớn lên, phát triển thành các thân mía trưởng thành cao lớn, tích trữ đường trong thân. Đây là giai đoạn sẵn sàng cho thu hoạch.

Mô tả một số đặc điểm của cây ở từng giai đoạn:

• Hom mía: Đoạn thân mía có màu xanh hoặc vàng tùy giống, có các mắt lồi ra.
• Giai đoạn nảy mầm: Chồi non màu xanh nhạt hoặc trắng, rễ non màu trắng.
• Cây con: Thân mía còn nhỏ, lá xanh non, mọc thẳng đứng.
• Cây trưởng thành: Thân mía to, cao, màu xanh đậm hoặc tím, lá dài và rộng. Thân mía chứa nhiều nước và đường, là phần chính được thu hoạch.