Giải SGK Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều Phần 2: Chủ đề 3: Bài 5: Sự đa dạng của chất

Giới thiệu bài học: Bài 5 – Sự đa dạng của chất

Các em học sinh lớp 6 thân mến,

Bài học “Sự đa dạng của chất” sẽ đưa các em đi sâu vào tìm hiểu thế giới vật chất xung quanh chúng ta. Các em sẽ biết được vật thể là gì, chất là gì, và các thể cơ bản của chất (rắn, lỏng, khí) có những đặc điểm như thế nào.

Việc hiểu rõ về sự đa dạng của chất sẽ giúp các em có cái nhìn khoa học hơn về mọi vật dụng, hiện tượng trong đời sống và là nền tảng quan trọng cho các bài học Hóa học sau này.

Sĩ Tử sẽ cùng các em giải đáp chi tiết từng câu hỏi, giúp các em dễ dàng tiếp thu bài và áp dụng vào thực tiễn.

Để hỗ trợ các em trong quá trình học tập, Sĩ Tử cung cấp các tài liệu giải bài tập và lời giải chi tiết cho bộ sách Cánh diều:

• Tổng hợp giải SGK Khoa học tự nhiên lớp 6 Cánh diều
• Tổng hợp lời giải bộ sách lớp 6 Cánh diều

I. Chất và vật thể (trang 31)

Sắp xếp những vật thể trong hình 5.1 theo nhóm: vật thể tự nhiên, vật thể nhân tạo, vật không sống, vật sống.

Hình 5.1. Một số vật thể trong tự nhiên và nhân tạo

Trả lời:

Dựa vào hình 5.1, ta có thể sắp xếp các vật thể như sau:

• **Vật thể tự nhiên:** Con gà con, cây lúa, cây cỏ, nước trong hồ.
• **Vật thể nhân tạo:** Cốc nước, đinh sắt.
• **Vật sống:** Con gà con, cây lúa, cây cỏ.
• **Vật không sống:** Cốc nước, đinh sắt, nước trong hồ (là môi trường cho sự sống, nhưng bản thân nước không phải vật sống).

II. Sự đa dạng của chất (trang 32)

1. Hãy kể tên một số chất có trong:

• **Nước biển**
• **Bắp ngô**
• **Bình chứa khí oxygen**

Trả lời:

• **Nước biển:** Có các chất như nước (chủ yếu), muối (natri clorua), magiê clorua, canxi clorua, khí oxygen hòa tan, nitơ hòa tan…
• **Bắp ngô:** Có các chất như tinh bột, protein, chất béo, nước, vitamin, khoáng chất…
• **Bình chứa khí oxygen:** Chứa khí oxygen (O2) là chủ yếu, có thể lẫn một lượng nhỏ các khí khác như nitơ, argon… (tùy độ tinh khiết).

2. Hãy kể tên các vật thể chứa một trong những chất sau:

• **Sắt**
• **Tinh bột**
• **Đường**

Trả lời:

• **Sắt:** Vật thể chứa sắt bao gồm: dao, kéo, khung xe đạp, cầu, cột điện, hàng rào, đinh vít, nồi, chảo…
• **Tinh bột:** Vật thể chứa tinh bột bao gồm: gạo, ngô, khoai, sắn, bánh mì, mì tôm…
• **Đường:** Vật thể chứa đường bao gồm: kẹo, bánh ngọt, nước giải khát, trái cây chín…

Trong các câu sau, từ (cụm từ) in nghiêng nào chỉ vật thể tự nhiên, vật thể nhân tạo, vật sống, vật không sống, chất?

1. Dây dẫn điện làm bằng *đồng* hoặc *nhôm*, được bọc trong *chất dẻo (nhựa)*.

2. *Chiếc ấm* được làm bằng *nhôm*.

3. *Giấm ăn (giấm gạo)* có thành phần chủ yếu là *acetic acid* và *nước*.

4. *Thân cây bạch đàn* có nhiều *cellulose*, dùng để sản xuất *giấy*.

Trả lời:

1. Dây dẫn điện làm bằng **đồng** (chất) hoặc **nhôm** (chất), được bọc trong **chất dẻo (nhựa)** (chất). Dây dẫn điện là vật thể nhân tạo.

2. **Chiếc ấm** (vật thể nhân tạo) được làm bằng **nhôm** (chất).

3. **Giấm ăn (giấm gạo)** (vật thể nhân tạo) có thành phần chủ yếu là **acetic acid** (chất) và **nước** (chất).

4. **Thân cây bạch đàn** (vật thể tự nhiên, vật sống) có nhiều **cellulose** (chất), dùng để sản xuất **giấy** (chất).

III. Ba thể của chất và đặc điểm của chúng (trang 32-34)

1. Chất rắn

Kể tên một số chất rắn, chất lỏng, chất khí mà em biết.

Trả lời:

• **Chất rắn:** Bàn, ghế, sách, đá, sắt, gỗ, đường, muối, băng…
• **Chất lỏng:** Nước, dầu ăn, xăng, cồn, sữa, mực…
• **Chất khí:** Không khí, oxygen, nitơ, carbon dioxide, hơi nước…

Em hãy kể tên một số chất rắn được dùng làm vật liệu trong xây dựng nhà cửa, cầu, đường.

Trả lời:

Một số chất rắn được dùng làm vật liệu trong xây dựng nhà cửa, cầu, đường là: sắt, thép, xi măng, cát, đá, gạch, gỗ, nhựa (PVC), kính, bê tông…

2. Chất lỏng

Dựa vào đặc điểm nào của chất lỏng mà ta có thể bơm được xăng vào các bình chứa có hình dạng khác nhau?

Trả lời:

Dựa vào đặc điểm của chất lỏng là **có thể tích xác định nhưng không có hình dạng xác định, mà có hình dạng của phần bình chứa nó**. Nhờ đặc điểm này mà xăng (chất lỏng) có thể dễ dàng chảy và thích nghi với hình dạng của mọi loại bình chứa, cho phép chúng ta bơm xăng vào các bình có hình dạng khác nhau.

3. Chất khí

Vì sao phải giữ chất khí trong bình kín?

Trả lời:

Phải giữ chất khí trong bình kín vì chất khí **không có hình dạng và thể tích xác định**. Chất khí chiếm toàn bộ thể tích bình chứa và dễ dàng khuếch tán ra môi trường bên ngoài nếu không được giữ kín, dẫn đến việc thất thoát chất khí hoặc gây nguy hiểm (đối với các khí độc hại, dễ cháy, nổ).

Tìm hiểu thêm: Chất rắn có thể bị cắt thành những phần nhỏ hơn. Chất lỏng không dễ nén. Chất khí dễ nén. Ngoài ra, chất rắn, chất lỏng, chất khí còn có những đặc điểm nào khác?

Trả lời:

Ngoài những đặc điểm đã nêu, ba thể của chất còn có những đặc điểm khác:

• **Chất rắn:**
  • Các hạt liên kết chặt chẽ với nhau ở những vị trí cố định, tạo thành cấu trúc mạng tinh thể (đối với chất rắn kết tinh).
  • Có lực liên kết giữa các hạt rất mạnh.
  • Khó bị nén hoặc kéo dãn.
  • Có hình dạng và thể tích xác định.
• **Chất lỏng:**
  • Các hạt ở gần nhau nhưng không ở vị trí cố định, có thể trượt lên nhau.
  • Có lực liên kết giữa các hạt yếu hơn chất rắn nhưng vẫn đáng kể.
  • Khó bị nén (không dễ nén).
  • Có thể tích xác định nhưng không có hình dạng xác định, chiếm hình dạng của bình chứa.
  • Dễ chảy, dễ rót.
• **Chất khí:**
  • Các hạt ở rất xa nhau, chuyển động hỗn loạn không ngừng.
  • Lực liên kết giữa các hạt rất yếu, gần như không đáng kể.
  • Dễ nén (thể tích có thể thay đổi đáng kể khi chịu áp suất).
  • Không có hình dạng và thể tích xác định, chiếm toàn bộ thể tích bình chứa.
  • Dễ khuếch tán.

Tìm hiểu những chất quanh em để hoàn thành bảng theo gợi ý sau:

Bảng 5.1. Đặc điểm nhận biết của ba thể chất