Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Bài 15: Biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu (trang 160-161)

Chào mừng các em học sinh đến với phần giải chi tiết Sách Giáo Khoa Lịch sử và Địa lí lớp 6 bộ sách Cánh diều, Phần Địa lí Chương 4 Bài 15: “Biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu”. Bài học này sẽ giúp các em hiểu rõ về một trong những vấn đề môi trường toàn cầu cấp bách nhất hiện nay: biến đổi khí hậu. Các em sẽ tìm hiểu về biểu hiện, nguyên nhân và những giải pháp ứng phó với hiện tượng này. Hy vọng tài liệu này sẽ hỗ trợ các em nắm vững bài học và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Để tìm hiểu thêm các lời giải bài tập và tài liệu học tập lớp 6, các em có thể tham khảo tại các liên kết dưới đây:

• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều
• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Chương 4 Bài 13: Khí quyển của Trái Đất – Các khối khí – Khí áp và gió (Trang 150-154)
• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Bài 14: Nhiệt độ và mưa – Thời tiết và khí hậu (Trang 155-159)

Giải Bài 15: Biến đổi khí hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu

Học xong bài này, em sẽ:

• Nêu được khái niệm, biểu hiện và nguyên nhân của biến đổi khí hậu.
• Trình bày được một số biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu.
• Kể tên một số hoạt động của bản thân và cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu.

1. Biến đổi khí hậu (Trang 160)

Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài và các hình 15.1, 15.2, em hãy:

• Nêu khái niệm và biểu hiện của biến đổi khí hậu.
• Trình bày nguyên nhân của biến đổi khí hậu.

Lời giải:

a. Khái niệm và biểu hiện của biến đổi khí hậu:

• **Khái niệm biến đổi khí hậu:**
  • **Biến đổi khí hậu** là sự thay đổi lớn và kéo dài của khí hậu toàn cầu hoặc khu vực, bao gồm những thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa, gió… so với các điều kiện khí hậu bình thường trong hàng thập kỷ hoặc hàng thế kỷ.
  • Đây là một vấn đề môi trường toàn cầu, ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống tự nhiên và con người.
• **Biểu hiện của biến đổi khí hậu:**
  • **Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng lên (nóng lên toàn cầu):** Đây là biểu hiện rõ rệt nhất. Các năm gần đây liên tục ghi nhận nhiệt độ cao kỉ lục. (Ví dụ: Hình 15.1 cho thấy sự tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu).
  • **Mực nước biển dâng cao:** Do băng tan ở hai cực và sự giãn nở của nước biển khi nhiệt độ tăng. Điều này đe dọa các vùng đất thấp và ven biển.
  • **Thay đổi các hiện tượng thời tiết cực đoan:**
    • Tần suất và cường độ của bão, lũ lụt, hạn hán, sóng nhiệt, cháy rừng tăng lên.
    • Mưa lớn bất thường ở nhiều nơi.
    • Tuyệt đối, rét đậm, rét hại ở những nơi chưa từng có.
  • **Ảnh hưởng đến hệ sinh thái:** Suy giảm đa dạng sinh học, thay đổi mùa vụ, dịch bệnh phát triển.
  • **Ảnh hưởng đến nguồn nước, nông nghiệp, sức khỏe con người.**

b. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu:

• Biến đổi khí hậu có cả nguyên nhân tự nhiên và nguyên nhân do con người, nhưng nguyên nhân chính và đáng lo ngại nhất hiện nay là do **hoạt động của con người**:
  • **Phát thải khí nhà kính:** Đây là nguyên nhân hàng đầu. Các hoạt động của con người thải ra một lượng lớn khí các-bô-níc (CO2), mê-tan (CH4), ni-tơ oxit (N2O)… vào khí quyển. Các khí này tạo thành một lớp “chăn” giữ nhiệt, làm cho Trái Đất nóng lên.
    • **Đốt nhiên liệu hóa thạch:** (dầu mỏ, than đá, khí đốt) trong công nghiệp, giao thông vận tải, sản xuất điện, sinh hoạt là nguồn phát thải CO2 lớn nhất. (Ví dụ: Hình 15.2 thể hiện khí thải công nghiệp).
    • **Phá rừng:** Rừng có vai trò hấp thụ CO2. Việc chặt phá rừng bừa bãi làm giảm khả năng hấp thụ CO2 và giải phóng CO2 lưu trữ trong cây.
    • **Hoạt động nông nghiệp:** Chăn nuôi gia súc (sinh ra mê-tan), sử dụng phân bón hóa học (sinh ra ni-tơ oxit).
    • **Hoạt động công nghiệp khác:** Sản xuất xi măng, thép…
  • **Các yếu tố tự nhiên (không phải nguyên nhân chính của biến đổi khí hậu hiện tại):**
    • Sự thay đổi quỹ đạo Trái Đất quanh Mặt Trời.
    • Hoạt động của núi lửa.
    • Thay đổi cường độ bức xạ Mặt Trời.

2. Ứng phó với biến đổi khí hậu (Trang 161)

Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, em hãy nêu một số biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu.

Lời giải:

Ứng phó với biến đổi khí hậu cần sự chung tay của cả cộng đồng, từ chính phủ, doanh nghiệp đến mỗi cá nhân. Các biện pháp chính bao gồm:

• **a. Giảm phát thải khí nhà kính (Thích ứng):**
  • **Sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo:** Thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, địa nhiệt…
  • **Tiết kiệm năng lượng:** Tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, tận dụng ánh sáng tự nhiên, sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện.
  • **Phát triển giao thông công cộng và các phương tiện thân thiện với môi trường:** Ưu tiên đi bộ, đi xe đạp, sử dụng xe điện để giảm khí thải từ phương tiện cá nhân.
  • **Trồng cây gây rừng và bảo vệ rừng:** Rừng là “lá phổi xanh” giúp hấp thụ CO2 và giữ cân bằng sinh thái.
  • **Tái chế và tái sử dụng:** Giảm lượng rác thải, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng trong sản xuất.
  • **Áp dụng sản xuất sạch hơn trong công nghiệp và nông nghiệp:** Giảm thiểu khí thải và chất thải.
• **b. Thích nghi với biến đổi khí hậu (Chủ động đối phó với những thay đổi đã và đang diễn ra):**
  • **Xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu:** Nâng cấp đê điều, hệ thống thoát nước, xây dựng nhà chống lũ, bão.
  • **Thay đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi:** Lựa chọn giống cây, con chịu hạn, chịu mặn, chịu ngập úng phù hợp với điều kiện khí hậu mới.
  • **Phát triển hệ thống cảnh báo sớm:** Về thiên tai (bão, lũ, hạn hán…) để giảm thiểu thiệt hại.
  • **Nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ:** Phát triển các giải pháp mới để thích ứng và giảm thiểu tác động.
  • **Nâng cao nhận thức cộng đồng:** Về biến đổi khí hậu và tầm quan trọng của việc ứng phó.

Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và liên tục để giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu và xây dựng một tương lai bền vững.

Luyện tập và Vận dụng (Trang 161)

1. Kể tên một số hoạt động của bản thân và cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu. (Trang 161)

Lời giải:

Mỗi cá nhân và cộng đồng đều có thể đóng góp vào việc bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua nhiều hoạt động thiết thực:

• **Hoạt động của bản thân:**
  • **Tiết kiệm điện:** Tắt đèn, quạt, máy lạnh khi không sử dụng; rút phích cắm các thiết bị điện tử khi không dùng; tận dụng ánh sáng tự nhiên.
  • **Tiết kiệm nước:** Khóa vòi nước khi không dùng, không để nước chảy lãng phí.
  • **Hạn chế sử dụng túi ni-lông và đồ nhựa dùng một lần:** Thay bằng túi vải, bình nước cá nhân, hộp đựng thức ăn tái sử dụng.
  • **Phân loại rác thải tại nguồn:** Giúp việc tái chế hiệu quả hơn.
  • **Ưu tiên đi bộ, đi xe đạp hoặc sử dụng phương tiện giao thông công cộng:** Thay vì đi xe máy, ô tô cá nhân khi có thể.
  • **Trồng và chăm sóc cây xanh:** Tại nhà, trường học, khu dân cư.
  • **Hạn chế ăn thịt đỏ (đặc biệt là thịt bò):** Góp phần giảm phát thải mê-tan từ chăn nuôi.
  • **Nâng cao ý thức và tuyên truyền:** Chia sẻ kiến thức về biến đổi khí hậu với gia đình, bạn bè.
• **Hoạt động của cộng đồng:**
  • **Tổ chức các chiến dịch bảo vệ môi trường:** Ngày Trái Đất, Giờ Trái Đất, ra quân dọn rác, trồng cây.
  • **Xây dựng và duy trì các công viên, cây xanh đô thị:** Tạo không gian xanh, hấp thụ CO2.
  • **Khuyến khích và hỗ trợ sử dụng năng lượng tái tạo:** Lắp đặt điện mặt trời trên mái nhà, phát triển trạm sạc xe điện.
  • **Phát triển hệ thống giao thông công cộng hiện đại, thân thiện môi trường.**
  • **Áp dụng các biện pháp quản lí chất thải hiệu quả:** Xây dựng nhà máy xử lí rác thải, tái chế.
  • **Tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn:** Nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu cho người dân.
  • **Thực hiện các chính sách khuyến khích sản xuất và tiêu dùng bền vững.**
  • **Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển:** Các công nghệ xanh, giải pháp chống chịu với biến đổi khí hậu.

Mỗi hành động nhỏ đều có ý nghĩa, góp phần tạo nên thay đổi lớn trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.