Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Bài 16: Thực hành đọc lược đồ khí hậu và Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa (trang 162-163)

Chào mừng các em học sinh đến với phần giải chi tiết Sách Giáo Khoa Lịch sử và Địa lí lớp 6 bộ sách Cánh diều, Phần Địa lí Bài 16 (Thực hành): “Đọc lược đồ khí hậu và Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa”. Bài học thực hành này sẽ giúp các em rèn luyện các kĩ năng quan trọng trong việc phân tích thông tin về nhiệt độ và lượng mưa từ các lược đồ và biểu đồ khí hậu. Đây là cơ sở để các em hiểu sâu hơn về đặc điểm khí hậu của các vùng miền trên Trái Đất. Hy vọng tài liệu này sẽ hỗ trợ các em nắm vững bài học và áp dụng hiệu quả.

Để tìm hiểu thêm các lời giải bài tập và tài liệu học tập lớp 6, các em có thể tham khảo tại các liên kết dưới đây:

• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều
• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Bài 14: Nhiệt độ và mưa – Thời tiết và khí hậu (Trang 155-159)
• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Địa lí Chương 4 Bài 13: Khí quyển của Trái Đất – Các khối khí – Khí áp và gió (Trang 150-154)

Giải Bài 15 (Thực hành): Đọc lược đồ khí hậu và Biểu đồ nhiệt độ lượng mưa

Học xong bài này, em sẽ:

• Đọc và trình bày được đặc điểm nhiệt độ và lượng mưa trên lược đồ khí hậu.
• Đọc và trình bày được đặc điểm nhiệt độ và lượng mưa thể hiện trên biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa.

1. Đọc lược đồ khí hậu (Trang 161)

Dựa vào hình 15.3, em hãy cho biết:

Câu hỏi 1:

a) Nhiệt độ trung bình năm ở Hà Nội (Việt Nam) và Tô-ky-ô (Nhật Bản) khoảng bao nhiêu?

b) Khu vực nào có lượng mưa trên 2 000 mm/năm?

c) Khu vực nào có nhiệt độ trung bình năm dưới 0°C?

Lời giải:

Dựa vào hình 15.3 (Lược đồ khí hậu thế giới) và chú giải, ta xác định được các thông tin sau:

a) Để xác định nhiệt độ trung bình năm, ta nhìn vào màu sắc của khu vực đó trên bản đồ và đối chiếu với thang màu nhiệt độ ở chú giải (biểu tượng nhiệt kế).

• **Hà Nội (Việt Nam):** Nằm trong vùng có màu **cam đậm**, tương ứng với nhiệt độ trung bình năm khoảng **20°C – 30°C**.
• **Tô-ky-ô (Nhật Bản):** Nằm trong vùng có màu **vàng nhạt**, tương ứng với nhiệt độ trung bình năm khoảng **10°C – 20°C**.

b) Để xác định khu vực có lượng mưa trên 2 000 mm/năm, ta nhìn vào các khu vực có màu **xanh đậm nhất** trên bản đồ và đối chiếu với thang màu lượng mưa ở chú giải (biểu tượng đám mây và hạt mưa).

• Các khu vực có lượng mưa trên 2 000 mm/năm là:
  • **Khu vực Xích đạo:** Phần lớn lưu vực sông A-ma-dôn (Nam Mĩ), một phần của Trung Phi, phần lớn các đảo ở Đông Nam Á (như In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin) và bán đảo Đông Dương (trong đó có Việt Nam).
  • Một số khu vực ven biển hoặc sườn núi đón gió ở nhiệt đới và cận nhiệt đới (ví dụ: ven biển phía đông Ô-xtrây-li-a, một phần bờ biển phía đông Bắc Mĩ).

c) Để xác định khu vực có nhiệt độ trung bình năm dưới 0°C, ta nhìn vào các khu vực có màu **xanh lam đậm** (hoặc tím) trên bản đồ và đối chiếu với thang màu nhiệt độ.

• Các khu vực có nhiệt độ trung bình năm dưới 0°C là:
  • **Các vùng cực:** Phần lớn khu vực Bắc Cực (đảo Grönland, Bắc Canada, Bắc Nga) và toàn bộ châu Nam Cực.
  • Một số đỉnh núi cao thuộc các dãy núi lớn như Hi-ma-lay-a.

2. Đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa (Trang 162)

Dựa vào hình 15.4, em hãy:

Câu hỏi 1: Nêu nhiệt độ trung bình tháng cao nhất và nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất của TP. Hồ Chí Minh. Biên độ nhiệt là bao nhiêu?

Lời giải 1:

Dựa vào hình 15.4 (Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của TP. Hồ Chí Minh):

• **Nhiệt độ trung bình tháng cao nhất:** Nhìn vào đường biểu diễn nhiệt độ (đường màu đỏ), điểm cao nhất là vào tháng **4**, với nhiệt độ khoảng **29°C**.
• **Nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất:** Nhìn vào đường biểu diễn nhiệt độ, điểm thấp nhất là vào tháng **12** và tháng **1**, với nhiệt độ khoảng **26°C**.
• **Biên độ nhiệt năm:** Là sự chênh lệch giữa nhiệt độ trung bình tháng cao nhất và thấp nhất.

  Biên độ nhiệt = Nhiệt độ cao nhất – Nhiệt độ thấp nhất

  Biên độ nhiệt = 29°C – 26°C = **3°C**.

  *(Điều này cho thấy TP. Hồ Chí Minh có biên độ nhiệt nhỏ, khí hậu nóng quanh năm, điển hình của vùng nhiệt đới).*

Câu hỏi 2:

a) Tổng lượng mưa trung bình năm là bao nhiêu?

b) Các tháng mưa nhiều là những tháng nào? Lượng mưa trung bình tháng cao nhất là bao nhiêu?

Lời giải 2:

a) Để tính tổng lượng mưa trung bình năm, ta cộng tổng lượng mưa của 12 cột tháng trên biểu đồ.

Ước lượng lượng mưa từng tháng:

• Tháng 1: Khoảng 10 mm
• Tháng 2: Khoảng 10 mm
• Tháng 3: Khoảng 20 mm
• Tháng 4: Khoảng 50 mm
• Tháng 5: Khoảng 200 mm
• Tháng 6: Khoảng 300 mm
• Tháng 7: Khoảng 320 mm
• Tháng 8: Khoảng 280 mm
• Tháng 9: Khoảng 320 mm
• Tháng 10: Khoảng 270 mm
• Tháng 11: Khoảng 120 mm
• Tháng 12: Khoảng 50 mm

Tổng lượng mưa trung bình năm ≈ 10 + 10 + 20 + 50 + 200 + 300 + 320 + 280 + 320 + 270 + 120 + 50 = **khoảng 1950 mm**.

*(Lưu ý: Giá trị này có thể dao động tùy theo cách ước lượng trên biểu đồ, nhưng sẽ gần với con số thực tế của TP.HCM thường trên 1900 mm).*

b)

• **Các tháng mưa nhiều:** Các tháng có cột lượng mưa cao hơn hẳn các tháng khác, đó là các tháng từ **tháng 5 đến tháng 11**. (Đặc biệt là các tháng 6, 7, 8, 9, 10).
• **Lượng mưa trung bình tháng cao nhất:** Nhìn vào cột lượng mưa cao nhất trên biểu đồ, đó là tháng **9** (hoặc tháng 7), với lượng mưa khoảng **320 mm**.

Câu hỏi 3:

a) TP. Hồ Chí Minh nằm trong đới khí hậu nào?

b) Dựa vào đặc điểm nhiệt độ và lượng mưa đã phân tích, nhận xét về khí hậu TP. Hồ Chí Minh.

Lời giải 3:

a) TP. Hồ Chí Minh nằm ở gần Xích đạo, trong khu vực vĩ độ thấp. Dựa vào lược đồ khí hậu thế giới (Hình 15.3) và vị trí địa lí, TP. Hồ Chí Minh nằm trong đới khí hậu **Nhiệt đới (Nhiệt đới gió mùa)**.

b) Dựa vào đặc điểm nhiệt độ và lượng mưa đã phân tích từ biểu đồ, ta có thể nhận xét về khí hậu TP. Hồ Chí Minh như sau:

• **Về nhiệt độ:**
  • Nhiệt độ trung bình năm cao (khoảng 27-28°C), tháng thấp nhất cũng khoảng 26°C, tháng cao nhất khoảng 29°C.
  • Biên độ nhiệt năm nhỏ (chỉ 3°C).
  • Điều này cho thấy TP. Hồ Chí Minh có khí hậu **nóng quanh năm**.
• **Về lượng mưa:**
  • Tổng lượng mưa trung bình năm lớn (khoảng 1950 mm), thuộc loại mưa nhiều.
  • Lượng mưa phân bố không đều trong năm, có sự phân hóa rõ rệt thành **hai mùa**:
    • **Mùa mưa:** Từ khoảng tháng 5 đến tháng 11 (mưa rất nhiều, chiếm phần lớn tổng lượng mưa năm).
    • **Mùa khô:** Từ khoảng tháng 12 đến tháng 4 năm sau (lượng mưa rất ít, trời nắng nóng).

Tổng hợp lại, khí hậu TP. Hồ Chí Minh mang đặc trưng của **khí hậu nhiệt đới gió mùa**, với nhiệt độ cao quanh năm và có hai mùa mưa – khô rõ rệt.