Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Lịch sử Bài 8: Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII (Trang 36-41)

Chào mừng các em học sinh đến với phần giải chi tiết Sách Giáo Khoa Lịch sử và Địa lí lớp 6 bộ sách Cánh diều, Phần Lịch sử Chương 3 Bài 8: “Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII”. Bài học này sẽ giúp các em tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, quá trình hình thành các triều đại phong kiến đầu tiên, và những thành tựu văn hóa tiêu biểu của một trong những nền văn minh lớn và lâu đời nhất thế giới. Hy vọng tài liệu này sẽ hỗ trợ các em nắm vững bài học và đạt kết quả tốt trong môn học.

Để tìm hiểu thêm các lời giải bài tập và tài liệu học tập lớp 6, các em có thể tham khảo tại các liên kết dưới đây:

• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều
• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Lịch sử Bài 7: Ấn Độ cổ đại (Trang 31-35)
• Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Phần Lịch sử Chương 3 Bài 6: Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại (Trang 26-30)

Giải Bài 8: Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII

Học xong bài này, em sẽ:

• Nêu được điều kiện tự nhiên, quá trình hình thành các quốc gia đầu tiên ở Trung Quốc.
• Kể được tên các triều đại phong kiến lớn, những nét chính về tổ chức xã hội Trung Quốc cổ đại.
• Mô tả được những thành tựu tiêu biểu của văn minh Trung Quốc cổ đại.

1. Điều kiện tự nhiên và quá trình hình thành các quốc gia cổ đại (Trang 37)

Câu hỏi: Quan sát hình 8.1 và đọc thông tin trong bài, em hãy nêu điều kiện tự nhiên và quá trình hình thành các quốc gia cổ đại ở Trung Quốc.

Lời giải:

a. Điều kiện tự nhiên:

• Trung Quốc là một quốc gia rộng lớn ở Đông Bắc châu Á.
• Phía Đông là Thái Bình Dương, phía Bắc là hoang mạc Gô-bi, phía Tây là các dãy núi cao và cao nguyên.
• Phần lớn diện tích là đồng bằng rộng lớn, được bồi đắp bởi hai con sông lớn: sông Hoàng Hà (phía Bắc) và sông Trường Giang (phía Nam). Các con sông này cung cấp nguồn nước và phù sa màu mỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp từ rất sớm.

b. Quá trình hình thành các quốc gia cổ đại:

• Khoảng thiên niên kỉ III TCN, cư dân đã sinh sống và phát triển nông nghiệp ở lưu vực sông Hoàng Hà.
• Nhu cầu trị thủy, đắp đê, đào kênh để kiểm soát lũ lụt và tưới tiêu của sông Hoàng Hà đòi hỏi sự hợp tác quy mô lớn. Điều này thúc đẩy sự hợp nhất các thị tộc, bộ lạc, dẫn đến sự ra đời của các nhà nước đầu tiên.
• Truyền thuyết về các vua Nghiêu, Thuấn, Vũ cho thấy dấu hiệu của nhà nước sơ khai.
• Nhà nước đầu tiên được xác định là nhà Hạ (khoảng thế kỉ XXI – XVI TCN).
• Tiếp theo là các triều đại phong kiến đầu tiên như nhà Thương (thế kỉ XVI – XI TCN), nhà Chu (thế kỉ XI – III TCN), nhà Tần (221 – 206 TCN), nhà Hán (206 TCN – 220 SCN), và các triều đại sau đó cho đến thế kỉ VII.

2. Những nét chính về xã hội Trung Quốc cổ đại (Trang 38)

Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong bài, em hãy nêu những nét chính về xã hội Trung Quốc cổ đại.

Lời giải:

Xã hội Trung Quốc cổ đại là một xã hội phong kiến điển hình, có những đặc điểm chính sau:

• **Các tầng lớp cơ bản:**
  • **Địa chủ (quý tộc, quan lại):** Là giai cấp thống trị, sở hữu phần lớn ruộng đất và nắm giữ quyền lực. Họ sống sung túc, có nhiều đặc quyền.
  • **Nông dân (tá điền):** Là tầng lớp đông đảo nhất trong xã hội, trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Họ nhận ruộng đất của địa chủ để cày cấy và nộp tô thuế, chịu nhiều áp bức bóc lột.
  • **Thợ thủ công, thương nhân:** Là các tầng lớp làm nghề thủ công, buôn bán. Địa vị xã hội của họ thấp hơn địa chủ nhưng cao hơn nông dân trong một số giai đoạn.
  • **Nô lệ:** Là tầng lớp thấp kém nhất, không có quyền gì, bị xem là tài sản của chủ. Số lượng nô lệ ở Trung Quốc cổ đại ít hơn so với một số nền văn minh khác (như Hi Lạp, La Mã).
• **Chế độ phong kiến tập quyền:** Quyền lực tập trung cao độ trong tay Hoàng đế. Hoàng đế là “Thiên tử” (con Trời), có quyền lực tuyệt đối, đứng đầu nhà nước và cả xã hội.
• **Chế độ gia đình phụ hệ:** Vai trò của người đàn ông được đề cao trong gia đình và xã hội.

Tổ chức xã hội chặt chẽ này đã duy trì sự ổn định và phát triển của Trung Quốc qua nhiều thế kỉ.

3. Những thành tựu tiêu biểu của văn minh Trung Quốc cổ đại (Trang 39)

Câu hỏi: Quan sát hình 8.2, 8.3, 8.4, 8.5 và đọc thông tin trong bài, em hãy mô tả những thành tựu tiêu biểu của văn minh Trung Quốc cổ đại.

Lời giải:

Văn minh Trung Quốc cổ đại đã đạt được nhiều thành tựu vĩ đại trên nhiều lĩnh vực:

• **Tư tưởng:**
  • **Nho giáo:** Do Khổng Tử sáng lập, đề cao đạo đức, lễ nghĩa, trật tự xã hội. Ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống chính trị, xã hội, giáo dục của Trung Quốc và các nước Đông Á.
  • **Đạo giáo:** Do Lão Tử và Trang Tử sáng lập, chủ trương sống thuận theo tự nhiên, vô vi.
  • **Pháp gia:** Chủ trương dùng pháp luật nghiêm khắc để cai trị.
• **Chữ viết:** Sáng tạo ra chữ Hán (chữ tượng hình và biểu ý). Là một trong những hệ thống chữ viết cổ nhất còn được sử dụng đến ngày nay, có ảnh hưởng lớn đến chữ viết của các nước lân cận (Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản).
• **Văn học:** Nổi bật với các tác phẩm kinh điển như Kinh Thi (tập thơ ca cổ), Sở Từ.
• **Sử học:** Có truyền thống biên soạn sử sách rất sớm và liên tục, tiêu biểu là bộ “Sử kí” của Tư Mã Thiên.
• **Kiến trúc:**
  • **Vạn Lí Trường Thành:** Công trình phòng thủ vĩ đại, được xây dựng từ thời Tần Thủy Hoàng và tiếp tục qua các triều đại.
  • Các cung điện, lăng tẩm (lăng Tần Thủy Hoàng với đội quân đất nung).
• **Kĩ thuật:**
  • **Bốn phát minh lớn:** Giấy, kĩ thuật in, thuốc súng, la bàn – những phát minh có ý nghĩa cách mạng đối với nhân loại.
  • Nghề làm gốm sứ, dệt lụa phát triển cao.
  • Kĩ thuật luyện kim, đúc tiền, chế tạo vũ khí.
• **Toán học và Thiên văn học:**
  • Giỏi về số học, biết sử dụng bàn tính.
  • Lập lịch, biết về nhật thực, nguyệt thực.
• **Y học:** Nổi tiếng với Đông y, các phương pháp chữa bệnh bằng thuốc bắc, châm cứu.

Luyện tập và Vận dụng (Trang 41)

1. Hoàn thành bảng thống kê các thành tựu văn hóa tiêu biểu của Trung Quốc cổ đại theo mẫu dưới đây. (Trang 41)

Lời giải:

2. Vì sao nói Tứ đại phát minh có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của loài người? (Trang 41)

Lời giải:

Tứ đại phát minh của Trung Quốc (giấy, kĩ thuật in, thuốc súng, la bàn) có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của loài người vì:

• **Giấy:** Thay thế các vật liệu viết thô sơ, nặng nề, giúp việc ghi chép, lưu trữ và truyền bá tri thức trở nên dễ dàng, thuận tiện và rẻ hơn rất nhiều. Đây là tiền đề cho sự phát triển của giáo dục và văn hóa.
• **Kĩ thuật in:** Giúp sao chép sách vở, tài liệu một cách nhanh chóng và hàng loạt, làm cho tri thức được phổ biến rộng rãi hơn bao giờ hết. Điều này thúc đẩy sự phát triển của khoa học, kĩ thuật và tư tưởng.
• **Thuốc súng:** Ban đầu được dùng trong y học và pháo hoa, sau này được ứng dụng vào quân sự, làm thay đổi hoàn toàn cục diện chiến tranh, mở ra một kỉ nguyên mới trong công nghệ quân sự.
• **La bàn:** Giúp xác định phương hướng chính xác trên biển, tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc hải trình dài, khám phá ra các vùng đất mới, thúc đẩy thương mại và giao lưu văn hóa giữa các châu lục.

Tóm lại, Tứ đại phát minh đã tạo ra những bước nhảy vọt về thông tin, tri thức, quân sự và giao thương, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ quá trình phát triển của văn minh nhân loại trên toàn thế giới.

Lời kết

Hy vọng phần giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 6 Cánh diều Chương 3 Bài 8: “Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII” này đã giúp các em hiểu rõ hơn về nền văn minh Trung Quốc cổ đại và những đóng góp vĩ đại của nó cho nhân loại. Chúc các em luôn học tốt và đạt được những thành tích cao!