Giải SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức Bài 16: Xin chào Xa-ha-ra (Trang 76-79)

Trả lời:

• Trên con đường dẫn đến sa mạc Xa-ha-ra: “Những rặng đá xám bóng xỉn màu rồi ngả sang đen rậm hoặc đỏ quạch. Bốn bề giống như sao Hoả.”
• Ở sa mạc Xa-ha-ra: “dưới cái nắng như rải lửa khiến tóc của mọi người trở nên giòn tan”, “hoang vu nhất địa cầu”.

Trả lời:

Nhân vật “tôi” có cảm xúc phấn khích, vui sướng và bất ngờ khi được đến Xa-ha-ra. Cảm xúc đó được thể hiện qua các chi tiết: “Nhưng tôi đã quên mất nắng nóng.”, “Chúng tôi phấn khích nhảy nhót. Giấc mơ này là có thật. Chúng tôi đang ở đây”.

Trả lời:

Những điều đặc biệt ở Xa-ha-ra được miêu tả:

• Cát: “Cát của nó lồm cộm dưới đế giày. Cát sa mạc mịn như bột và mỏng manh như gió bụi, không to như cát Phan Thiết hay ẩm ướt như cát Sầm Sơn.”
• Lạc đà: “Chúng tôi trèo lên yên lạc đà. Chúng đứng dậy, cao lửng lửng. Những người dắt lạc đà phải ghìm để chúng không chạy. Chạy trên cát lún thì lạc đà là vô địch.”
• Ngoài ra, còn có sự khắc nghiệt của thời tiết: “dưới cái nắng như rải lửa”, “hoang vu nhất địa cầu”.

Trả lời:

Chi tiết đoàn khách du lịch muốn nằm trải trên cát để ngắm sao cho thấy cảm xúc của họ là sự kinh ngạc, mê mẩn trước vẻ đẹp kì vĩ và huyền ảo của sa mạc về đêm. Họ muốn tận hưởng trọn vẹn khoảnh khắc độc đáo này, bất chấp sự khắc nghiệt của địa hình.

Trả lời:

Theo em, câu cuối bài đọc (“Phải rồi, việc mang quốc tịch gì đâu có quan trọng, khi mà ở giữa hoang mạc, ai cũng trở nên nhỏ bé như một hạt cát.”) cho biết ý C là phù hợp nhất. Thiên nhiên khắc nghiệt và rộng lớn của Xa-ha-ra đã khiến mọi người cảm thấy mình bé nhỏ, từ đó xóa nhòa mọi khác biệt, khoảng cách về quốc tịch, địa vị, khiến họ trở nên bình đẳng và gần gũi hơn trong khoảnh khắc đó.

Trả lời:

• Đặc điểm của sa mạc: hoang vu, khô hạn, nóng bức, khắc nghiệt, rải lửa, lồm cộm, mịn, mỏng manh, lún, bao la, mênh mông, xa xôi.
• Từ ngữ có nghĩa trái ngược: sầm uất, ẩm ướt, mát mẻ, ôn hòa, trù phú, phồn thịnh, đông đúc, gần gũi.

Gợi ý bài nói mẫu về Vịnh Hạ Long:

Chào thầy cô và các bạn! Hôm nay, em muốn giới thiệu về một kỳ quan thiên nhiên nổi tiếng của Việt Nam, đó chính là Vịnh Hạ Long.

Vịnh Hạ Long tọa lạc ở tỉnh Quảng Ninh, là một di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận. Nơi đây nổi tiếng với hàng nghìn hòn đảo đá vôi lớn nhỏ, muôn hình vạn trạng, nhấp nhô trên mặt nước xanh biếc. Mỗi hòn đảo đều mang một vẻ đẹp riêng, có những tên gọi gợi hình như hòn Trống Mái, hòn Lư Hương, hay đảo Ti Tốp.

Điều làm nên sự độc đáo của Vịnh Hạ Long không chỉ là những hòn đảo mà còn là hệ thống hang động kỳ vĩ ẩn chứa bên trong. Những hang động như Thiên Cung, Đầu Gỗ, Sửng Sốt với những khối nhũ đá, măng đá lấp lánh, tạo nên một khung cảnh huyền ảo, lung linh như lạc vào chốn thần tiên.

Đến Vịnh Hạ Long, du khách có thể ngồi thuyền khám phá các đảo, chèo kayak len lỏi qua các hang động nhỏ, hoặc tắm biển trên những bãi cát trắng mịn. Đặc biệt, cảnh bình minh hay hoàng hôn trên vịnh là một bức tranh tuyệt đẹp, khiến lòng người say đắm.

Vịnh Hạ Long thực sự là một kiệt tác của thiên nhiên, mang vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa thơ mộng. Em tin rằng bất cứ ai đến đây cũng sẽ bị cuốn hút bởi sự kì diệu của tạo hóa. Em rất mong các bạn bè quốc tế sẽ có dịp ghé thăm Vịnh Hạ Long, để cùng chiêm ngưỡng vẻ đẹp tuyệt vời này của đất nước Việt Nam chúng ta!

Gợi ý chỉnh sửa và hoàn thiện bài văn:

Học sinh tự đọc lại bài văn của mình, đối chiếu với các tiêu chí đã nêu để tự đánh giá và chỉnh sửa. Dưới đây là một số gợi ý để các em có thể làm bài tốt hơn:

• Về cấu trúc: Đảm bảo bài văn có đủ 3 phần: Mở bài (giới thiệu chung về cảnh vật), Thân bài (miêu tả chi tiết cảnh vật theo trình tự hợp lí, ví dụ: từ xa đến gần, từ bao quát đến chi tiết, hoặc theo trình tự thời gian), và Kết bài (nêu cảm nghĩ về cảnh vật).
• Về nội dung miêu tả:
  • Sử dụng các giác quan để miêu tả (thị giác: màu sắc, hình dáng; thính giác: âm thanh; khứu giác: mùi hương; xúc giác: cảm giác khi chạm vào).
  • Tập trung vào những đặc điểm nổi bật nhất của cảnh vật.
  • Áp dụng các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa để cảnh vật trở nên sống động, có hồn hơn. Ví dụ: “Dòng sông uốn lượn như dải lụa mềm mại”, “Những hàng cây đứng thẳng tắp như những người lính gác”.
• Về cảm xúc: Lồng ghép cảm xúc, suy nghĩ của bản thân vào bài viết một cách tự nhiên. Có thể là niềm yêu thích, sự ngạc nhiên, cảm phục, hoặc mong muốn được bảo vệ cảnh đẹp đó.
• Về ngôn ngữ: Chọn lọc từ ngữ giàu sức gợi tả, hình ảnh. Tránh lặp từ. Diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, câu văn có sự liên kết.
• Về chính tả và ngữ pháp: Kiểm tra kỹ lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu để đảm bảo bài viết hoàn chỉnh nhất.

Ví dụ về một đoạn văn đã chỉnh sửa (Dựa trên ví dụ về Vịnh Hạ Long):

“Sáng sớm, Vịnh Hạ Long khoác lên mình chiếc áo sương mờ huyền ảo, như một bức tranh thủy mặc khổng lồ. Hàng nghìn hòn đảo đá vôi sừng sững vươn mình từ mặt nước xanh ngọc bích, mỗi hòn một dáng vẻ, một thần thái riêng biệt. Có hòn như con rồng đang vờn nước, có hòn lại tựa chiếc thuyền buồm căng gió, tất cả đều tạo nên một vẻ đẹp hùng vĩ nhưng cũng đầy thơ mộng. Khi ánh nắng ban mai rải những tia vàng óng ả, mặt vịnh lấp lánh như dát bạc, và những cánh buồm trắng thấp thoáng xa xa càng làm tăng thêm vẻ đẹp diệu kỳ của nơi đây.”

Đáp án Bài tập 1:

1. Đoạn văn tả cảnh biển vào buổi sáng.

2. Những chi tiết cho thấy vẻ đẹp của biển vào buổi sáng: “Mặt biển trải rộng ra vô tận, xanh biếc một màu”, “Những con sóng nhỏ lăn tăn xô vào bờ, tạo ra âm thanh rì rào êm ái”, “Những chiếc thuyền đánh cá như những chấm nhỏ li ti”, “Gió biển thổi nhẹ, mang theo hơi mặn của biển cả”.

3. Cảm xúc của tác giả khi ngắm biển là sự thư thái, sảng khoái và yêu mến vẻ đẹp của biển.

Đáp án Bài tập 2:

Bình minh trên núi thật thơ mộng. Ánh nắng ban mai lấp lánh chiếu qua từng kẽ lá. Tiếng suối chảy rì rào hòa cùng tiếng chim hót trong trẻo tạo nên một bản giao hưởng của thiên nhiên.

Đáp án Bài tập 3 (Gợi ý):

Cây bàng trước sân trường em đã gắn bó với biết bao kỉ niệm tuổi học trò. Cây cao lớn, thân cây sần sùi với lớp vỏ bạc phếch. Đến mùa hè, cây khoác lên mình chiếc áo xanh mướt với những tán lá rộng xòe như chiếc ô khổng lồ che mát cả một góc sân. Dưới gốc bàng, chúng em thường tụ tập đọc sách, chơi trò chơi. Mỗi khi gió thổi qua, những chiếc lá bàng lại khẽ rì rào như đang kể chuyện, khiến em càng thêm yêu mến và gắn bó với cây.