Giải SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức Bài 17: Thư gửi các học sinh (Trang 89-93)

Trả lời:

Câu trong thư của Bác Hồ cho thấy ngày khai trường 9 năm 1945 rất đặc biệt là: “Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu tiên ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.” Câu này nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử to lớn của ngày khai giảng đó, là ngày đầu tiên của nền giáo dục độc lập, tự chủ sau khi đất nước giành được độc lập.

Trả lời:

Chi tiết trong thư cho thấy Bác vui cùng niềm vui của học sinh nhân ngày khai trường là: “Tôi đã tưởng tượng thấy trước mắt cái cảnh nhộn nhịp tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi. Các em hết thảy đều vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học, sau bao nhiêu cuộc chuyên biến khác thường, các em lại được gặp thầy gặp bạn. Nhưng sung sướng hơn nữa, từ giờ phút này giở đi, các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam.”

Trả lời:

Trong giờ phút hạnh phúc của ngày tựu trường, Bác nhắc học sinh nhớ đến: “sự hi sinh của biết bao nhiêu đồng bào các em.” Đây là lời nhắc nhở về công lao, xương máu của những thế hệ cha ông đã hy sinh để đất nước giành được độc lập, để các em có được ngày khai trường trong hòa bình và được học hành.

Trả lời:

Bác khuyên các em học sinh phải cố gắng, siêng năng học tập,… trong những năm học tới vì: “Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.”

Bác Hồ nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc học tập đối với tương lai của đất nước, các em chính là những người sẽ gánh vác trách nhiệm xây dựng và phát triển đất nước, sánh vai cùng các cường quốc khác.

Trả lời:

Sau khi đọc thư Bác Hồ gửi các học sinh, em cảm thấy rất xúc động và tự hào. Lá thư không chỉ là lời dặn dò, mà còn là niềm tin lớn lao mà Bác dành cho thế hệ trẻ. Bác đã chỉ ra trách nhiệm của học sinh đối với tương lai của đất nước, khiến em nhận thức sâu sắc hơn về ý nghĩa của việc học tập. Em tự hứa sẽ cố gắng học thật giỏi, rèn luyện đạo đức để xứng đáng với sự kì vọng của Bác và góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp.

Trả lời:

Trình tự đúng để tra cứu nghĩa của từ trong từ điển là:

c. Chọn từ điển phù hợp.

b. Tìm mục từ bắt đầu bằng chữ Đ.

a. Tìm từ đọc.

e. Đọc nghĩa của từ đọc.

d. Đọc ví dụ để hiểu thêm ý nghĩa và cách dùng từ đọc.

Trả lời:

a. Từ “đọc” là **động từ** (viết tắt là “đgt” – động từ gốc).

b. Nghĩa gốc của từ “đọc” là: **”Phát thành lời những điều đã được viết ra theo đúng trình tự.”** (Nghĩa số 1).

c. Từ “đọc” có **3 nghĩa chuyển** (nghĩa số 2, 3, 4).

d. Nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ “đọc” được sắp xếp **theo thứ tự từ nghĩa gốc (1) đến các nghĩa chuyển (2, 3, 4).**

Trả lời: (Học sinh sử dụng từ điển để tra cứu)

Gợi ý nghĩa tra cứu:

• học tập: (đgt) tiếp thu kiến thức, rèn luyện kĩ năng do học và tập. *Ví dụ: Chúng em chăm chỉ học tập.*
• tập trung: (đgt) dồn mọi cố gắng, chú ý vào một việc, một điểm nào đó. *Ví dụ: Cần tập trung lắng nghe bài giảng.*
• trôi chảy: (tt) diễn ra liên tục, nhịp nhàng, không bị ngắc ngứ, vướng mắc. *Ví dụ: Anh ấy nói tiếng Anh rất trôi chảy.*

Trả lời:

Học sinh tự đặt câu, ví dụ:

• học tập: (nghĩa chuyển: học hỏi theo tấm gương) Chúng em luôn **học tập** tinh thần yêu nước của Bác Hồ.
• tập trung: (nghĩa chuyển: tụ họp lại một chỗ) Mọi người **tập trung** tại quảng trường để tham gia lễ hội.
• trôi chảy: (nghĩa chuyển: công việc diễn ra thuận lợi, suôn sẻ) Nhờ sự chuẩn bị kĩ lưỡng, công việc đã diễn ra rất **trôi chảy**.

Trả lời câu hỏi (do câu hỏi bị cắt):

Nội dung chính của đoạn văn: Đoạn văn giới thiệu về cuốn sách “Truyện kể hằng đêm dành cho các cô bé cá tính” và đặc biệt tập trung giới thiệu về nhân vật Mi-lô – một nữ nghệ sĩ trống nổi tiếng.

Các chi tiết về nhân vật Mi-lô:

• Là nữ nghệ sĩ trống nổi tiếng của Cu-ba.
• Ngay từ nhỏ đã bộc lộ rõ ràng khiếu âm nhạc của mình.
• Có thể chơi được nhiều loại trống: tim-pan-ni, công-ga, bòng-gô,…

Trả lời:

Đáp án đúng là: **B. Giới thiệu về nhân vật Mi-lô trong cuốn sách Truyện kể hằng đêm dành cho các cô bé cá tính.**

Trả lời:

• Phần mở đầu: “Truyện kể hằng đêm dành cho các cô bé cá tính của tác giả Ê-lê-na Pha-vi-li và Phran-xét-ca Ca-va-lô là cuốn sách thú vị kể về 100 phụ nữ nổi tiếng toàn cầu.”
  • Thông tin: Giới thiệu tên cuốn sách, tác giả và nội dung khái quát của cuốn sách.
• Phần kết thúc: (Đoạn văn bị cắt ở đây, nhưng theo cấu trúc bài giới thiệu nhân vật, phần kết thúc sẽ là lời nhận xét hoặc cảm nghĩ về nhân vật).
  • Thông tin: Thường nêu nhận xét, cảm nghĩ của người viết về nhân vật và ý nghĩa của nhân vật đó. (Trong đoạn văn mẫu này, phần kết thúc chưa rõ ràng, cần thêm nội dung để hoàn chỉnh.)

Trả lời:

Phần triển khai nói về đặc điểm và dẫn chứng của nhân vật Mi-lô:

• Đặc điểm 1: Có năng khiếu âm nhạc (từ nhỏ).
  • Dẫn chứng 1: “ngay từ nhỏ, Mi-lô đã bộc lộ rõ ràng khiếu âm nhạc của mình.”
• Đặc điểm 2: Chơi được mọi loại trống.
  • Dẫn chứng 1: “Trong tim-pan-ni, công-ga, bòng-gô,…, loại nào cô cũng chơi được.”

Trả lời:

Đây là một dự án thực hành, học sinh tự thực hiện theo hướng dẫn. Dưới đây là gợi ý về cách thực hiện:

Bước 1: Tập hợp từ ngữ

• Xem lại các bài đọc đã học từ đầu năm đến nay (ví dụ: “Thanh âm của gió”, “Bài ca về mặt trời”, “Xin chào Xa-ha-ra”, “Cánh đồng vàng”, “Thư gửi các học sinh”,…).
• Ghi lại những từ khó, từ mới, hoặc từ có nhiều nghĩa mà em muốn tìm hiểu (ví dụ: *bàng hoàng, hanh hao, rục, huyền ảo, lượm, khúc khuỷu, ngoạn mục, phiêu lưu, kì vĩ, sầm uất, trầm mặc, chói lọi, siêng năng, kiệt tác, tinh tươm, dẻo dai*…).

Bước 2: Tra cứu nghĩa và thông tin

• Sử dụng từ điển Tiếng Việt (sách hoặc online) để tra cứu nghĩa của từng từ.
• Ghi lại nghĩa (nghĩa gốc, nghĩa chuyển nếu có), loại từ (danh từ, động từ, tính từ…), và ví dụ minh họa cách dùng từ.

Bước 3: Sắp xếp và trình bày

• Sắp xếp các từ theo thứ tự bảng chữ cái (ABC).
• Thiết kế sổ tay sao cho mỗi trang hoặc mỗi mục là một từ, trình bày rõ ràng, sạch đẹp như một cuốn từ điển nhỏ. Có thể vẽ thêm hình minh họa nếu muốn.

Ví dụ minh họa một mục trong sổ tay:

KÌ VĨ (tt)

• Nghĩa: có quy mô, vẻ đẹp hoặc sức mạnh rất lớn, gây ấn tượng mạnh mẽ, thường mang tính chất phi thường, lạ thường.
• Ví dụ: “Vịnh Hạ Long là một cảnh đẹp **kì vĩ** của thiên nhiên.”

SẦM UẤT (tt)

• Nghĩa: (nơi ở, phố xá) đông đúc, nhộn nhịp người và xe cộ qua lại, kinh doanh phát triển.
• Ví dụ: “Trung tâm thành phố rất **sầm uất** vào ban đêm.”

Trả lời:

Học sinh tự tìm đọc các câu chuyện về nhà trường, thầy cô, học sinh. Một số gợi ý:

• “Người thầy đầu tiên” (Ai-ma-tốp)
• “Tấm lòng của cô giáo”
• “Những tấm gương sáng” (kể về các bạn học sinh giỏi, nghị lực)
• “Tấm huy chương”
• Các câu chuyện trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4, 5 (ví dụ: “Trung thu độc lập”, “Ông Trạng thả diều”, “Buổi học cuối cùng”,…).

Đáp án Bài tập 1:

1. Đoạn văn muốn nói về người mẹ.

2. Tác giả cảm nhận được tình yêu thương, sự dạy dỗ, quan tâm, an ủi, động viên và chỉ bảo tận tình từ mẹ.

3. Theo em, tình yêu thương của mẹ là động lực lớn nhất giúp tác giả cố gắng.

Đáp án Bài tập 2:

Trường học: (danh từ) Tổ chức, cơ sở có chức năng giáo dục, dạy học và đào tạo học sinh, sinh viên theo các cấp độ khác nhau. Là nơi diễn ra các hoạt động giảng dạy và học tập.

Đặt câu: **Trường học** là ngôi nhà thứ hai của em, nơi em được học hỏi nhiều điều hay và kết bạn.

Đáp án Bài tập 3 (Gợi ý):

Trong lớp em, bạn Lan là người bạn mà em quý mến nhất. Lan có mái tóc đen óng ả và nụ cười luôn tươi tắn. Điều em thích nhất ở Lan là sự **hiền lành** và luôn sẵn lòng giúp đỡ bạn bè. Mỗi khi có bài tập khó, Lan luôn kiên nhẫn hướng dẫn em. Bạn ấy còn rất chăm học và luôn đạt thành tích tốt trong các môn. Em rất tự hào khi có một người bạn tuyệt vời như Lan.