Giải SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức Bài 24: Tinh thần học tập của nhà Phi-lít (Trang 117-120)

Ở đoạn mở đầu của câu chuyện, Phi-lít được giới thiệu là một cậu bé sinh ra và lớn lên trong một thị trấn nhỏ cùng với bố mẹ và anh trai. Cậu bé này rất ham học hỏi. Cậu luôn say nghiền ngẫm mọi cuốn sách hay tờ báo mình có được. Cậu luôn tập trung lắng nghe mọi người trong thị trấn trò chuyện để biết được thế giới bên ngoài. Phi-lít được như vậy là nhờ cách giáo dục của cha.

Các thông tin cần thiết: Nơi sinh sống (thị trấn nhỏ), Sở thích (ham học hỏi, say nghiền ngẫm sách báo, lắng nghe mọi người nói chuyện để biết thế giới bên ngoài).

Cha Phi-lít yêu cầu cả gia đình ông phải học được kiến thức mới, rồi trao đổi với nhau sau bữa tối. Điều này là để giữ gìn và phát huy tinh thần học tập cho cả gia đình.

Nhận xét về việc cả gia đình Phi-lít xúm lại xem bản đồ thế giới:

• Việc này cho thấy cả gia đình rất hòa thuận, gắn bó và cùng nhau chia sẻ niềm vui trong học tập.
• Đây là một cách học tập rất thú vị và hiệu quả, giúp mọi người cùng khám phá, tìm hiểu kiến thức một cách hứng thú, không bị áp lực.
• Hành động này thể hiện một không khí gia đình rất tích cực, đề cao việc học và khám phá tri thức.

G: Cả gia đình cùng học rất vui.

Phương pháp học tập của gia đình mang lại lợi ích rất lớn cho Phi-lít:

• Giúp Phi-lít chưa từng được học ở trường lớp nhưng lại có kiến thức sâu rộng, uyên bác.
• Điều này là nhờ những kiến thức mà gia đình, đặc biệt là người cha, đã truyền dạy một cách thú vị và thiết thực.
• Nhờ cách giáo dục đó mà Phi-lít đã phát triển lớn hơn nhiều so với những người chỉ học theo phương pháp truyền thống.

(Học sinh tự trả lời theo cảm nhận cá nhân. Dưới đây là một ví dụ)

Sau khi đọc câu chuyện “Tinh thần học tập của nhà Phi-lít”, em muốn điều chỉnh một số điều về cách học của mình:

• Em sẽ cố gắng tự tìm tòi và khám phá kiến thức nhiều hơn, không chỉ dựa vào những gì thầy cô dạy ở lớp.
• Em sẽ chủ động đặt câu hỏi và tìm cách giải đáp những thắc mắc của mình, giống như cách Phi-lít tìm hiểu về thế giới.
• Em cũng muốn chia sẻ những kiến thức mình học được với người thân, bạn bè để việc học trở nên vui vẻ và hiệu quả hơn, giống như gia đình Phi-lít đã làm.

“Phi-lít! – Cha nói. – Con mang bản đồ thế giới ra đây, chúng ta cùng xem vị trí địa lí của Nê-pan nhé!

Mẹ cậu cười, hỏi lại:

– Nê-pan ư? Nó ở đâu nhỉ?

– Phi-lít! – Cha nói. – Con mang bản đồ thế giới ra đây, chúng ta cùng xem vị trí địa lí của Nê-pan nhé!”

• Con: Dùng để chỉ Phi-lít (lời của cha Phi-lít nói với Phi-lít).
• Chúng ta: Dùng để chỉ cha Phi-lít và Phi-lít (lời của cha Phi-lít nói với Phi-lít, bao gồm cả người nói và người nghe).
• Nó: Dùng để chỉ Nê-pan (lời của mẹ Phi-lít hỏi).

• a. Kiến thức là người chuyển làm việc trí óc và tri thức chuyên môn. (Kiến thức)
• b. Tri thức là những hiểu biết do tìm hiểu, học tập mà có được. (Tri thức)
• c. Trí nhớ là khả năng giữ lại và tái hiện ra trong trí óc những điều đã biết, đã trải qua. (Trí nhớ)

Học sinh lắng nghe nhận xét chung của thầy cô và ghi nhớ những điểm cần phát huy hoặc khắc phục khi viết đoạn văn.

Học sinh tự đọc lại bài viết của mình, so sánh với các tiêu chí và nhận xét của thầy cô để tự đánh giá ưu điểm và hạn chế:

• Những điều yêu thích ở câu chuyện: Em đã trình bày rõ ràng những chi tiết, nhân vật, hay ý nghĩa mà em yêu thích trong câu chuyện chưa?
• Cách thể hiện tình cảm, cảm xúc: Em đã sử dụng từ ngữ, câu văn biểu cảm để thể hiện tình cảm, cảm xúc của mình một cách chân thật và sâu sắc chưa?

Học sinh trao đổi bài viết với bạn bè, tập trung vào:

• Bài viết mạch lạc: Cách sắp xếp ý, chuyển đoạn, dùng từ ngữ nối các ý có hợp lí không?
• Tình cảm, cảm xúc sâu sắc, chân thành: Cảm xúc thể hiện có tự nhiên, gây xúc động không?
• Câu văn hay, gây xúc động: Có những câu văn, hình ảnh nào đặc sắc, gợi cảm xúc mạnh mẽ không?

Ví dụ tham khảo từ bài “Dế Mèn phiêu lưu kí” (Giang Bách):

Câu chuyện Dế Mèn phiêu lưu kí mang đến cho tôi nhiều điều cảm xúc khó quên. Tôi đã lo lắng, đã hồi hộp, đã khóc, cười theo từng bước chân của chú dế. Gấp trang sách lại, tôi vẫn hình dung ra hình ảnh một chú Dế Mèn kiêu căng, thiếu chín chắn đã dần trưởng thành mỗi ngày.

(Học sinh tự viết lại các câu văn trong bài của mình cho hay hơn, sử dụng các từ ngữ giàu cảm xúc, hình ảnh gợi tả, và cấu trúc câu đa dạng hơn.)

Yêu cầu: Thảo luận “Việc tự học đem đến cho chúng ta những lợi ích gì?”.

• Trả lời câu hỏi: Thế nào là tự học?→ Tự học là quá trình tự tìm kiếm các kiến thức cần thiết cho mình, không có sự hướng dẫn trực tiếp của người khác.
• Tìm hiểu những tấm gương tự học và thành công nhờ tự học (Mạc Đĩnh Chi, Lương Thế Vinh, Tạ Quang Bửu,…).
• Ghi chép những ý kiến dự định phát biểu.

• a. Nêu cách hiểu về tự học.→ Tự học là quá trình tự mình tìm kiếm, khám phá kiến thức mà không cần sự hướng dẫn trực tiếp của người khác, hoặc chỉ với sự gợi mở, định hướng ban đầu.
• b. Trình bày lợi ích của tự học.→ Giúp có thêm nhiều kiến thức mới mẻ, bổ ích.

  → Rèn được phẩm chất chăm chỉ, sáng tạo.

  → Phát triển tư duy độc lập, khả năng giải quyết vấn đề.

  → Giúp nhớ lâu hơn và hiểu sâu hơn về kiến thức.

• c. Lấy ví dụ về những tấm gương tự học (Mạc Đĩnh Chi, Lương Thế Vinh, Tạ Quang Bửu,…).→ Mạc Đĩnh Chi: Nhà nghèo nhưng rất ham học, phải dùng vỏ trứng, lá cây làm giấy viết, đèn đom đóm để học bài. Nhờ tự học mà ông trở thành trạng nguyên và làm quan lớn.

  → Lương Thế Vinh: Được mệnh danh là “Trạng Lường”, ông rất thông minh và tự học hỏi từ nhiều nguồn, kể cả những người bình dân, để có kiến thức sâu rộng về toán học, thiên văn.

• d. Chia sẻ cách tự học hiệu quả.→ Tự tìm kiếm tài liệu học tập qua sách vở, in-tơ-mét,…

  → Tự tìm hiểu bài trước khi đến lớp.

  → Đặt mục tiêu học tập rõ ràng.

  → Tập trung cao độ khi học.

  → Thường xuyên ôn tập và thực hành.

Học sinh và giáo viên cùng đánh giá kết quả thảo luận, những ý kiến hay nhất, và mức độ tích cực của các thành viên tham gia.

• Kết quả thảo luận tích cực.
• Người thảo luận tích cực.
• Ý kiến hay nhất.

(Học sinh tự chia sẻ với người thân. Ví dụ:)

Bố mẹ ơi, hôm nay con học bài về lợi ích của việc tự học. Con thấy rất đúng với con. Ngoài việc học ở lớp, con thường tự tìm đọc thêm sách báo, xem các video khoa học trên mạng để mở rộng kiến thức. Ví dụ, khi học về không gian, con đã tìm xem các phim tài liệu về vũ trụ. Hay khi làm bài tập khó, con thường tự mày mò tìm cách giải trước khi hỏi thầy cô hoặc bạn bè. Nhờ tự học mà con hiểu bài sâu hơn và cũng thấy việc học thú vị hơn rất nhiều.