Giải SGK Tiếng Việt lớp 5 tập 1 Kết nối tri thức Ôn tập cuối Học kì I Tiết 1-5 (Trang 158-162)

4 chủ điểm đã học ở học kì I và hiểu biết về cuộc sống mà mỗi chủ điểm mang lại:

1. Việt Nam đất nước chúng em: Giúp em hiểu về vẻ đẹp của thiên nhiên, con người và những truyền thống văn hóa tốt đẹp của đất nước Việt Nam.
2. Sắc màu quê hương: Giúp em khám phá sự đa dạng, phong phú của các vùng miền, dân tộc trên đất nước, từ đó thêm yêu và tự hào về quê hương.
3. Chân trời tri thức: Giúp em nhận ra tầm quan trọng của việc học hỏi, khám phá những điều mới lạ, mở rộng kiến thức và phát triển bản thân.
4. Nghệ thuật quanh em: Giúp em tìm hiểu về các loại hình nghệ thuật phong phú như phim hoạt hình, múa ba lê, múa rối nước,… từ đó biết cách thưởng thức và trân trọng các giá trị nghệ thuật.

Bài đọc “Hương” thuộc chủ điểm **Chân trời tri thức**. Tác giả là **Xuân Quỳnh**.

Nội dung chính của bài đọc là kể về việc bé Hương đã tìm thấy niềm vui và sự sẻ chia trong việc viết thư cho cô giáo, giúp em vượt qua nỗi buồn và sợ hãi khi bố mẹ vắng nhà.

Gợi ý: Em có thể ấn tượng với sự thay đổi của bé Hương từ một cô bé buồn chán, sợ hãi thành một cô bé vui vẻ, thích thú khi tìm được cách trò chuyện, tâm sự.

Ví dụ: Em ấn tượng nhất với chi tiết “Bây giờ thì Hương đã có người để mà trò chuyện rồi.” Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc có một người để chia sẻ, tâm sự, giúp con người vượt qua nỗi cô đơn và tìm thấy niềm vui trong cuộc sống.

Và từ sau hôm đó, Hương bắt đầu viết thư **cho** cô Thu. Một việc thật là mới mẻ **và** thích thú. Hương không còn thấy buồn chán **hay** sợ hãi khi bố mẹ đi vắng. Mọi khi thì Hương nói chuyện **với** con mèo. Nó nái mãi cũng chán! **Vì** nó chẳng biết nói chuyện lại **với** Hương mà chỉ biết meo meo thôi. Bây giờ thì Hương đã có người để mà trò chuyện rồi.

Từ ngữ xưng hô: **chúng ta**.

Từ này chỉ: **Đàn chuột** (bao gồm cả chú chuột đang nói và các chuột khác).

Gợi ý: Em có thể chọn một trong các bài đọc đã học để nói lên cảm nghĩ của mình. Dưới đây là ví dụ về cảm nghĩ khi đọc bài “Một ngôi chùa độc đáo”:

Bài đọc “Một ngôi chùa độc đáo” đã giúp em hiểu rõ hơn về chùa Một Cột ở Hà Nội. Em rất ấn tượng với kiến trúc độc đáo của ngôi chùa, đặc biệt là việc chùa được xây dựng trên một cột đá duy nhất. Bài đọc còn cho em biết chùa có tên gọi Liên Hoa Đài vì kiến trúc hình đài sen, tượng trưng cho sự thanh khiết. Em cảm thấy tự hào về trí tuệ và sự sáng tạo của người Việt Nam xưa đã xây dựng nên một công trình kiến trúc tuyệt vời như vậy. Chùa Một Cột không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là biểu tượng văn hóa của thủ đô, nhắc nhở chúng em về vẻ đẹp và giá trị của di sản dân tộc.

Từ ngữ xuất hiện ở hàng dọc màu hồng là: **TUYỆT VỜI**.

Các điệp từ, điệp ngữ được sử dụng trong đoạn trích:

• **”không phải là”** (điệp ngữ)
• **”cả một”** (điệp ngữ)
• **”đến”** (điệp từ)

Việc sử dụng các điệp từ, điệp ngữ trên có tác dụng:

• **Nhấn mạnh vẻ đẹp rực rỡ và số lượng lớn của hoa phượng:** Điệp ngữ “không phải là” và “cả một” giúp nhấn mạnh rằng hoa phượng không chỉ là một vài bông hoa hay cành mà là cả một không gian rộng lớn, rực rỡ.
• **Tạo nhịp điệu cho câu văn:** Giúp đoạn văn trở nên sinh động, có vần điệu, dễ đọc và dễ nhớ.
• **Gây ấn tượng mạnh mẽ cho người đọc:** Khiến hình ảnh hoa phượng hiện lên rõ nét, sống động hơn trong tâm trí người đọc.

Gợi ý:

Em thường ngắm nhìn hàng cây bằng lăng tím trước cổng trường em vào mỗi buổi sáng. Khi nắng lên, những chùm hoa bằng lăng nở rộ, tím biếc cả một khoảng trời. Từng cánh hoa mỏng manh, mềm mại, đung đưa trong gió nhẹ như những chiếc bướm tím đang nhảy múa. Lá cây xanh non mơn mởn, tôn thêm vẻ đẹp quyến rũ của sắc tím. Cảnh tượng ấy khiến em cảm thấy lòng mình thật bình yên và yêu đời hơn.

Ví dụ về các câu có thể đặt:

• Nhóm “nếu… thì…”:
  • Nếu bạn chăm chỉ học bài, thì bạn sẽ đạt điểm cao.
  • Nếu trời mưa, thì chúng ta sẽ ở nhà đọc sách.
  • Nếu bạn đến sớm, thì chúng ta có thể xem phim trước.
• Nhóm “vì… nên…”:
  • Vì bạn Lan học giỏi, nên bạn ấy luôn được cô giáo khen.
  • Vì trời đổ mưa to, nên buổi dã ngoại bị hoãn lại.
  • Vì em đã giúp đỡ bạn, nên bạn rất cảm ơn em.

Gợi ý trao đổi:

Hôm nay, mình muốn chia sẻ với các bạn về một cuốn sách mà mình rất thích, đó là cuốn “100 Gương Hiếu Học Của Các Danh Nhân Nổi Tiếng”.

Cuốn sách này viết về những tấm gương hiếu học nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam và thế giới, như Nguyễn Hiền, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn, Einstein, Marie Curie,… Mỗi câu chuyện là một tấm gương về ý chí, nghị lực vượt khó để học tập và thành công. Ví dụ, câu chuyện về Nguyễn Hiền, cậu bé chăn trâu thông minh đã tự học và đỗ Trạng nguyên khi còn rất nhỏ, hay Mạc Đĩnh Chi, người dù nghèo khó vẫn thắp đèn đom đóm để học bài.

Mình cảm thấy rất ngưỡng mộ những nhân vật trong sách. Họ đã truyền cho mình rất nhiều cảm hứng và động lực. Mình học được rằng, dù trong hoàn cảnh nào, chỉ cần có ý chí, sự kiên trì và niềm đam mê học hỏi thì chắc chắn sẽ gặt hái được thành công. Cuốn sách giúp mình hiểu rằng, học tập không chỉ là tiếp thu kiến thức mà còn là rèn luyện phẩm chất, ý chí để trở thành người có ích cho xã hội.

Gợi ý đoạn văn mẫu:

Trong cuốn sách “100 Gương Hiếu Học Của Các Danh Nhân Nổi Tiếng” mà em vừa đọc, nhân vật Lê Quý Đôn đã để lại ấn tượng sâu sắc trong em. Ông là một nhà bác học vĩ đại của Việt Nam, được mệnh danh là “túi khôn của thời đại”. Tài năng của Lê Quý Đôn thể hiện ở sự uyên bác trên nhiều lĩnh vực: từ lịch sử, địa lý, văn học đến toán học, thiên văn học. Ông không chỉ học rộng mà còn có khả năng ghi nhớ phi thường và tư duy logic sắc bén. Em đặc biệt ấn tượng với việc ông đã để lại hàng trăm bộ sách quý giá, trong đó có “Đại Việt thông sử”, “Phủ biên tạp lục”,… là những công trình nghiên cứu có giá trị to lớn cho hậu thế. Cuốn sách đã giúp em hiểu rõ hơn về một nhân tài xuất chúng của dân tộc, khiến em càng thêm ngưỡng mộ và tự hào về truyền thống hiếu học của Việt Nam. Đồng thời, em cũng nhận ra rằng, để đạt được những thành tựu vĩ đại như vậy, cần phải có sự nỗ lực không ngừng và niềm đam mê học hỏi mãnh liệt.

Sau khi viết đoạn văn, em hãy trao đổi với bạn bè để nhận được những góp ý. Các bạn có thể góp ý về các điểm sau:

• Nội dung đã đủ chưa? Có cần bổ sung thông tin gì về nhân vật hoặc cuốn sách không?
• Cách diễn đạt có rõ ràng, mạch lạc không? Có sử dụng từ ngữ hay, hình ảnh sinh động không?
• Bài viết có mắc lỗi chính tả, ngữ pháp không?
• Cảm nghĩ của em đã được thể hiện rõ ràng và thuyết phục chưa?

Dựa trên những góp ý đó, em hãy chỉnh sửa bài viết của mình để hoàn thiện hơn.

Đoạn văn trên giới thiệu về **Nguyễn Trãi**.

Ông có những tài năng nổi bật: là **nhà thơ, nhà chính trị lỗi lạc**, **có tài về văn chương**, và là **vị quân sư tài ba** giúp Lê Lợi đánh đuổi giặc Minh.

3 từ đồng nghĩa với từ “tài năng”: **tài giỏi, giỏi giang, xuất chúng.**

Cây đa, cây đa cổ thụ sừng sững giữa sân đình.