Giải SGK Tin học lớp 6 Cánh diều Chủ đề D Bài 1: Mặt trái của internet (trang 49-51)

Lời giải:

Một vài ví dụ về thông tin không tin cậy trên Internet:

• Tin giả (Fake News): Các bài viết, thông báo bịa đặt, sai sự thật về một sự kiện, nhân vật, hoặc vấn đề nào đó, nhằm mục đích gây hoang mang, hiểu lầm hoặc trục lợi. Ví dụ: “Ăn chanh và muối có thể chữa khỏi bệnh ung thư.”
• Quảng cáo sai sự thật/thổi phồng: Các quảng cáo về sản phẩm, dịch vụ với những lời hứa hẹn quá mức, không có căn cứ khoa học hoặc không thể kiểm chứng. Ví dụ: “Thuốc giảm cân thần tốc, giảm 10kg trong 1 tuần mà không cần ăn kiêng.”
• Thông tin cá nhân sai lệch: Các tài khoản mạng xã hội mạo danh, thông tin cá nhân bị giả mạo hoặc thông tin sai về tiểu sử, thành tích của một người.
• Lừa đảo trực tuyến: Các email, tin nhắn hoặc website giả mạo ngân hàng, tổ chức lớn để lừa đảo thông tin tài khoản, mật khẩu hoặc tiền. Ví dụ: “Bạn đã trúng thưởng 1 tỷ đồng, vui lòng chuyển khoản phí để nhận thưởng.”
• Báo cáo khoa học chưa được kiểm chứng: Các bài viết trình bày kết quả nghiên cứu khoa học nhưng chưa qua thẩm định của giới chuyên môn hoặc không có bằng chứng rõ ràng.
• Thông tin mang tính chất chủ quan, định kiến: Các ý kiến cá nhân, bình luận trên các diễn đàn, mạng xã hội mà không dựa trên sự thật khách quan, có thể gây hiểu lầm hoặc tranh cãi.

Lời giải:

Thông tin tin cậy trên Internet thường là những thông tin có các đặc điểm sau:

• Nguồn gốc rõ ràng và uy tín:
  • Từ các website tham khảo của chính phủ, bộ ban ngành (có đuôi .gov.vn, .edu.vn). Ví dụ: trang web của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế.
  • Từ các trang báo điện tử lớn, có giấy phép hoạt động báo chí (ví dụ: VnExpress, Dân trí, Tuổi trẻ, Vietnamnet).
  • Từ các tổ chức giáo dục, nghiên cứu uy tín (các trường đại học, viện nghiên cứu).
  • Từ các chuyên gia có kiến thức và kinh nghiệm trong lĩnh vực đó (đã được công nhận).
• Thông tin được kiểm chứng: Nội dung được xác nhận bởi nhiều nguồn độc lập, có bằng chứng cụ thể (số liệu, nghiên cứu, hình ảnh/video xác thực).
• Tính khách quan: Thông tin được trình bày một cách trung lập, không mang tính cảm xúc, định kiến hoặc thiên vị quá mức.
• Ngày cập nhật gần đây: Thông tin còn giá trị, không bị lỗi thời.
• Không có lỗi chính tả, ngữ pháp nghiêm trọng: Thể hiện sự chuyên nghiệp và cẩn trọng của người tạo nội dung.

Lời giải:

Chúng ta không nên chia sẻ thông tin cá nhân (họ tên, địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu tài khoản mạng xã hội,…) cho người lạ trên Internet vì những lí do sau:

• Nguy cơ lừa đảo, mạo danh: Kẻ xấu có thể dùng thông tin của em để tạo tài khoản giả mạo, lừa tiền từ người thân, bạn bè của em hoặc thực hiện các hành vi phạm pháp dưới danh nghĩa của em.
• Bị quấy rối, bắt nạt trực tuyến: Người lạ có thể sử dụng thông tin của em để nhắn tin quấy rối, đe dọa, hoặc tung tin đồn thất thiệt, gây ảnh hưởng đến tâm lí và cuộc sống của em.
• Bị theo dõi, đe dọa ngoài đời thực: Nếu biết địa chỉ nhà, trường học, số điện thoại, kẻ xấu có thể theo dõi em, gây nguy hiểm cho sự an toàn của bản thân em và gia đình.
• Mất tài khoản, dữ liệu cá nhân: Chia sẻ mật khẩu có thể khiến tài khoản mạng xã hội, email của em bị chiếm đoạt, dẫn đến mất dữ liệu, bị lộ thông tin riêng tư, hoặc bị lợi dụng vào mục đích xấu.
• Ảnh hưởng đến quyền riêng tư: Một khi thông tin cá nhân đã bị phát tán trên Internet, rất khó để xóa bỏ hoàn toàn, gây ảnh hưởng lâu dài đến quyền riêng tư của em.

Do đó, cần hết sức cảnh giác và chỉ chia sẻ thông tin cá nhân cho những người thân thiết, đáng tin cậy và trên các nền tảng an toàn, có mã hóa.

Lời giải:

Ngoài thông tin không tin cậy và rủi ro lừa đảo, một vài ví dụ khác về mặt trái của Internet là:

• Nghiện Internet/game/mạng xã hội: Dành quá nhiều thời gian cho việc sử dụng Internet, chơi game hoặc lướt mạng xã hội có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe (mắt, cột sống), kết quả học tập, và các mối quan hệ xã hội trong đời thực.
• Tiếp xúc với nội dung không lành mạnh/độc hại: Internet chứa nhiều thông tin không phù hợp với lứa tuổi như bạo lực, khiêu dâm, mê tín dị đoan, cổ súy các hành vi tiêu cực… Nếu không được kiểm soát, học sinh có thể vô tình tiếp xúc với những nội dung này.
• Bắt nạt trực tuyến (Cyberbullying): Các hành vi quấy rối, sỉ nhục, đe dọa, tung tin đồn thất thiệt về người khác qua Internet (mạng xã hội, tin nhắn) gây tổn thương nghiêm trọng cho nạn nhân.
• Lộ thông tin cá nhân do sơ suất: Ví dụ, đăng ảnh có vị trí nhà, trường học, thông tin trên căn cước công dân mà không che chắn, hoặc vô tình chia sẻ màn hình chứa thông tin nhạy cảm.
• Virus và phần mềm độc hại: Tải về các tệp tin từ nguồn không tin cậy có thể làm máy tính bị nhiễm virus, mã độc, gây mất dữ liệu hoặc hỏng hóc hệ thống.
• Tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần: Ngồi lâu trước màn hình gây hại mắt, đau mỏi vai gáy. Áp lực từ mạng xã hội (so sánh bản thân, sợ bỏ lỡ) có thể dẫn đến căng thẳng, lo âu, trầm cảm.