Giải SGK Tin học lớp 6 Cánh diều Chủ đề F Bài 1: Khái niệm thuật toán (trang 80-82)

Lời giải:

Quan sát Hình 1 (Bài toán: Rót đầy 4 lít nước vào bình 5 lít, dùng bình 3 lít và bình 5 lít), cách giải bài toán được mô tả bằng một chuỗi các bước rõ ràng và cụ thể. Các đặc điểm của cách giải này bao gồm:

• Tính xác định (Determinate): Mỗi bước đều được mô tả rõ ràng, không gây nhầm lẫn hay mơ hồ. Ví dụ: “Rót đầy nước vào bình 3 lít”, “Đổ nước từ bình 3 lít sang bình 5 lít”. Người thực hiện chỉ cần làm theo đúng hướng dẫn.
• Tính tuần tự (Sequential): Các bước được thực hiện theo một trình tự nhất định, từ bước 1 đến bước 5. Thứ tự này là quan trọng và không thể thay đổi tùy tiện.
• Tính dừng (Finite): Sau một số hữu hạn bước (cụ thể là 5 bước), bài toán sẽ kết thúc và đạt được mục tiêu là có 4 lít nước trong bình 5 lít. Không có bước lặp vô hạn.
• Tính đúng đắn (Correctness): Nếu thực hiện đúng theo các bước, bài toán chắc chắn sẽ đạt được kết quả mong muốn.

Cách giải bài toán này chính là một ví dụ về thuật toán.

Lời giải:

Để tìm vị trí của một cuốn sách trên giá sách, chúng ta có thể thực hiện theo thuật toán sau:

1. Xác định cuốn sách cần tìm: Ghi nhớ tên hoặc đặc điểm của cuốn sách (ví dụ: bìa màu xanh, tên sách “Lập trình Scratch”,…).
2. Chọn một ngăn sách bất kì trên giá.
3. Bắt đầu kiểm tra từng cuốn sách trong ngăn đó, từ trái sang phải (hoặc từ phải sang trái):
   • Nếu tìm thấy cuốn sách cần tìm, dừng lại và thông báo “Đã tìm thấy sách”.
   • Nếu chưa tìm thấy cuốn sách và đã kiểm tra hết tất cả các cuốn trong ngăn đó:
     • Nếu còn ngăn sách khác chưa kiểm tra, chuyển sang ngăn sách kế tiếp và quay lại bước 3.
     • Nếu đã kiểm tra hết tất cả các ngăn sách mà vẫn không tìm thấy: thông báo “Không tìm thấy sách”.

Đây là một thuật toán tìm kiếm tuần tự (linear search) áp dụng vào việc tìm sách.

Lời giải:

Thuật toán để thực hiện các công việc buổi sáng theo yêu cầu có thể mô tả như sau:

Bài toán: Ăn sáng và đến trường khi hết tiền.

Đầu vào: Em ở nhà, không có tiền, muốn ăn sáng bằng bánh mì, cần đến trường.

Đầu ra: Em đã ăn sáng và đến trường.

Các bước thực hiện (Thuật toán):

1. Chuẩn bị ra khỏi nhà: Mặc quần áo, đeo cặp sách, kiểm tra các vật dụng cần thiết.
2. Đi đến cây ATM:
   • Di chuyển từ nhà đến cây ATM gần nhất.
   • Thực hiện các thao tác rút tiền tại cây ATM.
   • Kiểm tra xem đã có tiền chưa.
3. Đi mua bánh mì:
   • Di chuyển từ cây ATM đến cửa hàng bánh mì.
   • Chọn và mua bánh mì.
4. Ăn sáng:
   • Tìm một chỗ phù hợp để ăn bánh mì đã mua.
   • Ăn sáng xong.
5. Đi đến trường:
   • Di chuyển từ địa điểm ăn sáng đến trường học.
6. Kết thúc: Em đã đến trường (và đã ăn sáng).

Thuật toán này đảm bảo tất cả các điều kiện được thực hiện đúng trình tự để đạt được mục tiêu cuối cùng.