Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 1: Viết bài văn kể lại một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích (trang 28-30)

Soạn Bài 1: Viết bài văn kể lại một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích (Trang 28-30) – Phát huy năng khiếu kể chuyện của bạn!

Các em học sinh lớp 6 thân mến,

Sau khi đã đọc hiểu và cảm thụ vẻ đẹp của những câu chuyện truyền thuyết và cổ tích như Thánh Gióng hay Thạch Sanh, chúng ta sẽ bước sang một phần vô cùng thú vị và bổ ích: **Viết bài văn kể lại một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích** trong sách Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1, từ trang 28 đến 30. Đây là cơ hội để các em không chỉ thể hiện khả năng nắm vững nội dung truyện mà còn phát huy sự sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ của riêng mình để làm cho câu chuyện trở nên sống động và hấp dẫn hơn.

Kể lại một câu chuyện không chỉ là việc chép lại nguyên văn. Đó là cả một quá trình các em tái hiện lại câu chuyện bằng cảm nhận, bằng sự tưởng tượng của mình, thêm vào những chi tiết miêu tả, biểu cảm để câu chuyện có “hồn” hơn. Đặc biệt, việc kể lại truyện truyền thuyết hay cổ tích còn giúp các em hiểu sâu hơn về ý nghĩa lịch sử, nhân văn mà những câu chuyện này mang lại, đồng thời rèn luyện kỹ năng viết văn kể chuyện – một trong những kỹ năng cốt lõi của môn Ngữ văn.

Để giúp các em tự tin thực hiện bài viết này một cách tốt nhất, Sĩ Tử đã biên soạn hướng dẫn **soạn bài Viết bài văn kể lại truyện truyền thuyết hoặc cổ tích Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1** một cách chi tiết, từng bước, từ khâu chuẩn bị, tìm ý, lập dàn ý cho đến khi hoàn thành bài viết và chỉnh sửa. Bộ tài liệu này không chỉ cung cấp gợi ý trả lời cho các câu hỏi trong sách giáo khoa mà còn giúp các em:

• **Nắm vững cấu trúc bài văn kể chuyện:** Hiểu rõ cách triển khai một bài văn gồm Mở bài, Thân bài, Kết bài.
• **Biết cách tìm ý và lập dàn ý:** Sắp xếp các sự kiện chính theo trình tự hợp lí, đảm bảo logic của câu chuyện.
• **Phát huy khả năng miêu tả và biểu cảm:** Hướng dẫn cách thêm các chi tiết miêu tả ngoại hình, hành động, cảm xúc nhân vật và cảnh vật để bài văn thêm sinh động.
• **Sử dụng ngôn ngữ cá nhân:** Khuyến khích các em kể lại bằng lời văn của mình, tránh sao chép máy móc.
• **Biết cách kiểm tra và chỉnh sửa bài viết:** Phát hiện và khắc phục các lỗi về ngữ pháp, dùng từ, đặt câu, cũng như điều chỉnh nội dung để bài văn hoàn thiện hơn.

Với sự hướng dẫn chi tiết từ Sĩ Tử, việc viết bài văn kể lại truyện truyền thuyết hoặc cổ tích sẽ trở nên dễ dàng và thú vị hơn bao giờ hết. Các em sẽ tự tin hơn khi thể hiện khả năng viết của mình và tạo ra những bài văn độc đáo.

—

Hướng dẫn Soạn bài chi tiết Bài 1: Viết bài văn kể lại một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích (Trang 28-30)

Dưới đây là phần hướng dẫn chi tiết từng bước để các em có thể hoàn thành bài văn kể lại truyền thuyết “Thánh Gióng” hoặc một truyện truyền thuyết/cổ tích khác một cách hiệu quả:

2. Thực hành Bài tập: Kể lại truyền thuyết “Thánh Gióng”.

a) Chuẩn bị

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất để có một bài viết tốt. Việc chuẩn bị kĩ lưỡng giúp các em nắm chắc nội dung và có định hướng rõ ràng cho bài viết của mình.

• Đọc lại truyền thuyết Thánh Gióng: Các em cần đọc lại truyện nhiều lần để nắm vững toàn bộcốt truyện, các sự kiện chính, trình tự diễn biến, và các nhân vật. Hãy cố gắng nhớ các chi tiết quan trọng, đặc biệt là những chi tiết kì ảo, độc đáo.
• Ghi lại những sự kiện chính: Lập một danh sách các sự kiện theo trình tự thời gian. Ví dụ:
  1. Hoàn cảnh đất nước: Giặc Ân xâm lược.
  2. Sự ra đời kì lạ của Gióng: Bà mẹ ướm chân, mang thai 12 tháng, sinh con khôi ngô nhưng ba tuổi vẫn không biết nói, biết cười, cứ nằm im.
  3. Tiếng nói đầu tiên của Gióng: Nghe tin sứ giả tìm người tài cứu nước, Gióng bỗng cất tiếng nói xin đi đánh giặc.
  4. Sự chuẩn bị của Gióng và nhân dân: Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt, nón sắt. Dân làng, bà con góp gạo nuôi Gióng.
  5. Gióng lớn nhanh như thổi: Gióng ăn khỏe, lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ.
  6. Gióng ra trận: Gióng vung roi đánh giặc, roi gãy, nhổ tre bên đường tiếp tục đánh.
  7. Giặc tan, Gióng bay về trời: Đánh tan giặc, Gióng cởi bỏ áo giáp, phi ngựa lên đỉnh núi Sóc Sơn rồi bay về trời.
  8. Dấu tích của Gióng: Vua phong Gióng là Phù Đổng Thiên Vương, lập đền thờ. Nhiều dấu tích như ao hồ, gò đống, tre ngà cháy xém còn lại đến ngày nay.
• Tưởng tượng về nhân vật Thánh Gióng:
  • • Hãy hình dung Gióng khi còn là một em bé nằm im, không nói, không cười.
    • Tưởng tượng khoảnh khắc Gióng cất tiếng nói đầu tiên, sự ngạc nhiên của cha mẹ.
  • Hình dung Gióng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ.
  • Mô tả Gióng khi ra trận: dáng vẻ, khí thế, sự dũng mãnh khi chiến đấu.
  • Hãy tưởng tượng khoảnh khắc Gióng bay về trời: vẻ mặt, hành động, sự thanh thản, tự tại.
• Suy nghĩ về những chi tiết, hình ảnh, từ ngữ biểu cảm có thể thêm vào:
  • Chi tiết miêu tả:
    • Miêu tả cảnh giặc Ân hoành hành: tiếng reo hò, khói lửa, sự hoảng loạn của dân chúng.
    • Miêu tả ngoại hình Gióng khi vươn vai: thân hình vạm vỡ, ánh mắt rực lửa, giọng nói hùng tráng.
    • Miêu tả cảnh chiến trường: bụi tung mù mịt, tiếng gươm đao, tiếng ngựa hí, sự tháo chạy của quân giặc.
  • Từ ngữ biểu cảm: Sử dụng các từ ngữ thể hiện cảm xúc của người kể hoặc của nhân vật:
    • Sự vui mừng, hạnh phúc của ông bà khi Gióng ra đời.
    • Sự ngạc nhiên, sung sướng khi Gióng cất tiếng nói.
    • Niềm tự hào, sự ngưỡng mộ khi Gióng đánh giặc.
    • Sự tiếc nuối, biết ơn khi Gióng bay về trời.
  • Cách kết thúc truyện: Ngoài việc nêu các dấu tích, các em có thể thêm cảm nghĩ của mình về sự bất tử của Thánh Gióng trong lòng dân tộc, về ý nghĩa của truyền thuyết đối với thế hệ ngày nay. Ví dụ: “…Mãi mãi là biểu tượng của lòng yêu nước và ý chí quật cường chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.”

b) Tìm ý và lập dàn ý

Bước này giúp các em tổ chức các ý đã tìm được thành một cấu trúc bài văn hoàn chỉnh, logic.

• Tìm ý bằng cách đặt ra và trả lời các câu hỏi:
  • **Truyền thuyết Thánh Gióng kể lại chuyện gì?** Kể lại sự ra đời, quá trình lớn lên kì lạ và chiến công đánh đuổi giặc Ân của người anh hùng Thánh Gióng.
  • **Truyện có những sự kiện và nhân vật chính nào?**
    • Sự kiện: Giặc Ân xâm lược; Gióng ra đời kì lạ; Gióng cất tiếng nói; Gióng lớn nhanh như thổi; Gióng ra trận đánh giặc; Gióng bay về trời; Vua ghi công và dấu tích còn lại.
    • Nhân vật chính: Thánh Gióng, mẹ của Gióng, sứ giả, nhân dân (đóng góp nuôi Gióng), vua Hùng.
  • **Diễn biến của câu chuyện (mở đầu, phát triển, kết thúc) ra sao?**
    • Mở đầu: Hoàn cảnh giặc Ân xâm lược, sự ra đời kì lạ của Gióng.
    • Phát triển: Gióng cất tiếng nói đòi đi đánh giặc, Gióng được nuôi lớn nhanh như thổi, Gióng ra trận và chiến đấu dũng mãnh, giặc tan.
    • Kết thúc: Gióng bay về trời, vua ghi nhớ công ơn và những dấu tích còn lại.
  • **Có thể thêm, bớt những chi tiết, hình ảnh…. của truyện này như thế nào?**
    • Thêm miêu tả chi tiết về nỗi lo lắng của dân làng khi giặc đến.
    • Thêm cảm xúc của người mẹ khi thấy con mình kì lạ.
    • Tả cảnh nhân dân nô nức góp gạo nuôi Gióng.
    • Miêu tả sâu hơn về cảnh Gióng vươn vai hoặc phi ngựa ra trận.
    • Có thể lược bớt một số chi tiết phụ không quá quan trọng để tập trung vào các sự kiện chính.
  • **Truyện gợi cho em những suy nghĩ, cảm xúc gì?** Cảm phục tinh thần yêu nước, tự hào về người anh hùng dân tộc, biết ơn công lao của cha ông, suy nghĩ về truyền thống đoàn kết chống giặc ngoại xâm.
• Lập dàn ý bằng cách dựa vào các ý đã tìm được, sắp xếp lại theo ba phần lớn của bài văn:
  • Mở bài:
    • Giới thiệu khái quát về truyền thuyết Thánh Gióng (tên truyện, thể loại, ý nghĩa khái quát).
    • Nêu lí do em muốn kể lại câu chuyện này (vì đây là câu chuyện hay, ý nghĩa, tự hào về người anh hùng…).
  • Thân bài: Kể lại các sự kiện chính của truyện Thánh Gióng theo trình tự thời gian, sử dụng lời văn của em. Chú ý lồng ghép miêu tả và biểu cảm.
    • Hoàn cảnh ra đời khác thường của Gióng: Kể về ông bà già phúc đức, vết chân lạ, bà mẹ mang thai và sinh Gióng, Gióng lên ba tuổi vẫn nằm im.
    • Gióng xin đi đánh giặc và lớn nhanh như thổi: Giặc Ân hoành hành, tiếng rao của sứ giả, Gióng cất tiếng nói xin đi đánh giặc, yêu cầu sắm sửa vũ khí, dân làng góp gạo nuôi Gióng, Gióng lớn nhanh như thổi, vươn vai thành tráng sĩ.
    • Gióng ra trận đánh giặc: Dáng vẻ oai hùng khi ra trận, cảnh chiến đấu ác liệt, Gióng vung roi, roi gãy, nhổ tre đánh giặc, giặc tan.
    • Giặc tan, Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt bay về trời: Gióng cởi bỏ áo giáp, phi ngựa lên núi Sóc Sơn rồi bay về trời.
    • Vua ghi nhớ công ơn Thánh Gióng và dấu tích còn lại: Vua phong Gióng là Phù Đổng Thiên Vương, lập đền thờ. Kể về các dấu tích còn lại như làng Cháy, ao hồ, gò đống.
  • Kết bài:
    • Nêu cảm nghĩ của em về truyện Thánh Gióng hoặc nhân vật Thánh Gióng.
    • Khẳng định ý nghĩa của truyện đối với dân tộc Việt Nam (biểu tượng của lòng yêu nước, sức mạnh chống giặc ngoại xâm, khát vọng hòa bình…).

c) Viết

Dựa vào dàn ý đã lập, các em hãy viết thành bài văn hoàn chỉnh. Hãy tham khảo đoạn văn mẫu và phát triển các sự kiện tiếp theo bằng lời văn của riêng mình. Chú ý sử dụng các từ nối để câu chuyện mạch lạc.

Gợi ý phát triển các sự kiện còn lại từ ví dụ trong sách:

Sự việc chính: Gióng xin đi đánh giặc và lớn nhanh như thổi

Lời văn của em: “M Câu chuyện ấy xảy ra từ đời Hùng Vương thứ sáu. Ở làng Gióng có hai ông bà già nổi tiếng là sống phúc đức. Hai ông bà rất mong có một đứa con. Thế rồi, một hôm, bà ra đồng trông thấy một vết chân rất to, liền đặt bàn chân mình lên ướm thử. Không ngờ về nhà bà mang thai. Điều kì lạ là mãi 12 tháng sau bà mới sinh được một cậu bé mặt mũi rất khôi ngô. Hai vợ chồng mừng rỡ vô cùng. Nhưng kì lạ hơn nữa là đứa trẻ đã lên ba tuổi mà vẫn không biết nói, biết cười, cứ nằm im một chỗ. Ông bà hết sức buồn rầu và lo lắng cho con mình. Đứa bé cứ thế lớn lên trong sự câm lặng của cả nhà và sự hiếu kì của bà con hàng xóm.

Khi ấy, đất nước ta đang lâm nguy. Giặc Ân từ phương Bắc tràn sang, chúng hung hãn tàn phá làng mạc, cướp bóc của cải, khiến trăm họ lầm than, oán hờn. Vua Hùng lo sợ, bèn sai sứ giả đi khắp nơi rao tìm người tài giỏi cứu nước. Tiếng rao của sứ giả vang vọng khắp thôn xóm, đến cả làng Gióng nơi cậu bé ba tuổi kia đang nằm im. Bỗng, từ trong nhà, cậu bé bỗng cất tiếng nói trầm hùng, dõng dạc: “Mẹ ra mời sứ giả vào đây!”. Ông bà Gióng và mọi người xung quanh đều kinh ngạc tột độ. Sứ giả bước vào, cậu bé nhỏ bé ấy lại nói tiếp: “Về tâu với nhà vua, đúc cho ta một con ngựa sắt, một cái roi sắt, một cái áo giáp sắt và một cái nón sắt, ta sẽ đánh tan lũ giặc này!”. Nghe xong, sứ giả mừng rỡ tột độ, vội vàng phi ngựa về kinh đô tâu lại với nhà vua.

Từ ngày nhận lời đánh giặc, Gióng lớn nhanh như thổi, ăn bao nhiêu cũng không no, mặc bao nhiêu cũng không vừa. Ruộng vườn, kho lúa của ông bà Gióng không đủ nuôi Gióng. Lo lắng, ông bà đành phải đi cầu xin bà con hàng xóm giúp đỡ. Cả làng, cả tổng, rồi cả nước, ai ai cũng tự nguyện góp gạo, góp khoai, góp quần áo để nuôi Gióng. Tình làng nghĩa xóm, lòng yêu nước của nhân dân ta cứ thế tuôn chảy, bồi đắp cho Gióng lớn lên từng ngày. Chẳng mấy chốc, Gióng đã thành một chàng trai cao lớn, vạm vỡ, thân hình lực lưỡng, ánh mắt quắc thước như một vị thần. Tiếng reo hò của dân chúng vang vọng khắp nơi, niềm tin chiến thắng dâng trào trong lòng mọi người.”

Sự việc chính: Gióng ra trận đánh giặc

Lời văn của em: “Vừa lúc ấy, quân Ân đã kéo đến chân núi Trâu. Khắp nơi vang lên tiếng trống giục giã, tiếng quân reo hò rợn người, khói lửa ngút trời. Trong túp lều, Gióng vươn vai một cái, thân mình bỗng trở nên cao lớn lạ thường, cao hơn cả cây tre, tiếng nói sang sảng như chuông đồng. Chàng mặc giáp sắt, đội nón sắt, nhảy phắt lên lưng ngựa sắt. Con ngựa cũng hí vang, phun lửa, khạc khói mù mịt. Một tay Gióng cầm roi sắt, tay kia giữ chặt cương, thúc ngựa phi như bay về phía giặc. Tiếng ngựa sắt dậm chân, tiếng roi sắt vút gió, tiếng áo giáp va chạm vang dội cả đất trời. Gióng xông vào giữa đội hình quân giặc, vung roi quật ngang, quật dọc. Quân Ân bị đánh cho tan tác, chúng reo hò rồi lại la hét hoảng loạn, xác giặc ngổn ngang khắp chiến trường.

Đánh mãi, đánh mãi, roi sắt của Gióng bỗng nhiên bị gãy. Tưởng chừng như đã hết vũ khí, nhưng Gióng không hề nao núng. Chàng nhanh trí nhổ từng bụi tre ngà bên đường, quật tới tấp vào quân giặc. Những bụi tre rắn chắc, sắc nhọn bỗng biến thành vũ khí lợi hại trong tay người anh hùng. Quân giặc càng đánh càng yếu, chúng không thể chống cự nổi trước sức mạnh phi thường của Gióng và sự quyết tâm của người dân đất Việt. Cuối cùng, đội quân xâm lược hùng mạnh kia đã bị đánh cho tan tác, chúng hoảng loạn bỏ chạy, để lại phía sau một bãi chiến trường ngổn ngang xác giặc.”

Sự việc chính: Giặc tan, Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt bay về trời

Lời văn của em: “Giặc tan rồi! Tiếng reo hò chiến thắng vang dội khắp nơi. Gióng đã hoàn thành sứ mệnh cứu nước cao cả. Nhưng thay vì quay về nhận thưởng hay sống cuộc sống vinh hoa, Gióng lại làm một hành động khiến muôn đời sau phải kính phục. Chàng ung dung cởi bỏ áo giáp sắt nặng nề, để lộ thân hình tráng kiện, rồi phi ngựa lên đỉnh núi Sóc Sơn. Ở đó, Gióng ngẩng mặt lên trời, nhẹ nhàng bay lên không trung, khuất dần vào trong mây trắng. Chàng không ở lại hưởng thụ vinh quang, mà trở về với cõi tiên, để lại trong lòng người dân Việt Nam niềm kính trọng và sự biết ơn vô bờ bến. Một lần nữa, chàng đã chứng minh mình không phải là người phàm, mà là một vị thần được trời phái xuống để giúp dân, giúp nước.”

Sự việc chính: Vua ghi nhớ công ơn Thánh Gióng

Lời văn của em: “Sau khi Thánh Gióng bay về trời, vua Hùng nhận ra công lao to lớn của người anh hùng đối với đất nước. Nhà vua vô cùng cảm kích và trân trọng. Để ghi nhớ công ơn trời bể của Thánh Gióng, vua Hùng đã xuống chiếu phong ông là **Phù Đổng Thiên Vương**. Đồng thời, nhà vua cũng ra lệnh cho xây dựng một đền thờ to lớn ngay tại quê nhà của Gióng ở làng Phù Đổng, để muôn đời con cháu có nơi tưởng nhớ và thờ phụng vị anh hùng vĩ đại này. Hàng năm, tại làng Gióng, nhân dân ta vẫn tổ chức hội Gióng rất long trọng, tái hiện lại những trận đánh oai hùng của Thánh Gióng, không chỉ để tưởng nhớ công lao mà còn để giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ mai sau.”

Sự việc chính: Gióng còn để lại nhiều dấu tích

Lời văn của em: “Dù Thánh Gióng đã bay về trời, nhưng những dấu tích về cuộc đời và chiến công của ông vẫn còn mãi trên đất nước ta, như một minh chứng sống động cho sự hiện diện của người anh hùng. Những ao hồ liên tiếp nhau ở làng Phù Đổng, nơi xưa kia Gióng nằm ngửa, chính là những dấu chân khổng lồ của Gióng. Rồi những đồi, những gò đất cao thấp rải rác khắp nơi, người dân nói rằng đó là những tảng đất Gióng đã nhổ lên để ném vào giặc. Đặc biệt, cả một vùng tre ngà bị cháy xém màu vàng óng, chính là nơi Gióng đã bẻ tre để làm vũ khí khi roi sắt bị gãy. Những dấu tích ấy không chỉ là những chứng cứ hữu hình mà còn là lời nhắc nhở không ngừng về một thời kì lịch sử oai hùng, về sức mạnh và lòng dũng cảm của người dân Việt Nam.”

d) Kiểm tra và chỉnh sửa

Sau khi hoàn thành bài viết, các em đừng quên bước kiểm tra và chỉnh sửa để bài văn được hoàn thiện nhất:

• **Kiểm tra lại dàn ý và bài văn đã làm:**
  • Bài viết đã thể hiện đúng nội dung truyện Thánh Gióng chưa? Có kể thiếu sự kiện chính nào không?
  • Có điểm gì thay đổi trong nội dung và cách kể lại câu chuyện? (Chẳng hạn: thay đổi từ ngữ, cách đặt câu; thêm một vài chi tiết; thêm các yếu tố miêu tả, biểu cảm hoặc nêu ra một kết thúc khác theo hình dung, tưởng tượng của người viết,…) Điều này rất quan trọng để bài văn có dấu ấn cá nhân.
• **Xác định các lỗi cần chỉnh sửa trong dàn ý và bài viết:**
  • Lỗi về nội dung: Kể sai trình tự, bỏ sót sự kiện quan trọng, hoặc thêm chi tiết không hợp lí.
  • Lỗi về diễn đạt: Câu văn lủng củng, dùng từ không chính xác, lặp từ, lỗi chính tả.
  • Lỗi về ngữ pháp: Thiếu chủ ngữ, vị ngữ, dùng sai dấu câu.
  • Lỗi về liên kết: Các đoạn văn chưa được liên kết chặt chẽ, mạch lạc.
  • Kiểm tra xem các yếu tố miêu tả, biểu cảm đã được thêm vào hợp lí và có tác dụng làm câu chuyện sinh động hơn chưa.

Với các bước hướng dẫn chi tiết từ Sĩ Tử, các em sẽ tự tin hoàn thành bài viết kể lại truyện truyền thuyết hoặc cổ tích của mình một cách xuất sắc. Hãy nhớ rằng, mỗi bài viết là một dấu ấn cá nhân, hãy để cảm xúc và sự sáng tạo của mình được thể hiện qua từng câu chữ nhé!

Để hỗ trợ các em một cách toàn diện nhất trong năm học mới, Sĩ Tử còn cung cấp rất nhiều tài liệu hữu ích khác. Các em có thể tham khảo:

• Soạn bài Thực hành đọc hiểu Sự tích Hồ Gươm: Tiếp tục rèn luyện kỹ năng đọc hiểu với bài soạn chi tiết về truyền thuyết Sự tích Hồ Gươm (Trang 25-28).
• Soạn bài Thực hành Tiếng Việt Bài 1: Củng cố ngữ pháp và từ vựng với hướng dẫn soạn chi tiết bài Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Thực hành Tiếng Việt (Trang 24-25).
• Tổng hợp lời giải bộ sách lớp 6 Cánh diều: Mọi lời giải và hướng dẫn học tập cho tất cả các môn trong bộ sách Cánh diều đều có tại: Lời giải bộ sách lớp 6 Cánh diều.
• Tổng hợp soạn Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1: Toàn bộ các bài soạn chi tiết cho cả tập 1 đều có tại: Soạn Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1.

Hãy để Sĩ Tử đồng hành cùng các em trên chặng đường học tập sắp tới. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các em chắc chắn sẽ gặt hái được những thành tích xuất sắc và có một năm học thật ý nghĩa.

Chúc các em học tốt và luôn tìm thấy niềm vui trong mỗi trang sách!