Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 3: Thực hành viết & Nói và nghe: Kể về một kỉ niệm của bản thân (trang 64-68)

Soạn Bài 3: Thực hành viết & Nói và nghe: Kể về một kỷ niệm của bản thân (Trang 64-68) – Lưu giữ những ký ức đẹp

Các em học sinh lớp 6 thân mến,

Sau những giờ học về hồi kí và du kí, chúng ta sẽ cùng nhau thực hành kỹ năng quan trọng: **kể về một kỷ niệm của bản thân**. Bài học này, nằm trong phần **Thực hành viết & Nói và nghe** của Bài 3, Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1 (từ trang 64 đến 68), sẽ giúp các em biết cách kể lại một cách hấp dẫn và đầy cảm xúc những ký ức đẹp đẽ về thầy cô, bạn bè trong quãng đời học tiểu học.

Việc kể lại kỷ niệm không chỉ giúp các em ôn lại những khoảnh khắc đáng nhớ mà còn rèn luyện khả năng sắp xếp ý tưởng, sử dụng ngôn ngữ linh hoạt và biểu đạt cảm xúc. Các em sẽ được hướng dẫn từng bước: từ việc chọn kỷ niệm, lập dàn ý, viết thành bài văn hoàn chỉnh, cho đến kỹ năng trình bày câu chuyện trước lớp.

Bài học này sẽ giúp các em:

• **Hồi tưởng và chọn lựa kỷ niệm:** Biết cách chọn một kỷ niệm ý nghĩa, sâu sắc để kể.
• **Tìm ý và lập dàn ý:** Rèn luyện tư duy logic, sắp xếp các sự việc theo trình tự hợp lý.
• **Viết bài văn kể chuyện:** Nâng cao khả năng diễn đạt bằng lời văn, sử dụng từ ngữ gợi cảm, giàu hình ảnh.
• **Thực hành nói và nghe:** Tự tin trình bày câu chuyện của mình, đồng thời biết lắng nghe và góp ý cho bạn bè.
• **Ghi nhớ những giá trị của tình bạn, tình thầy trò:** Củng cố tình cảm yêu m mến trường lớp, thầy cô, bạn bè.

Với sự đồng hành của Sĩ Tử, việc kể chuyện sẽ trở nên dễ dàng và thú vị hơn bao giờ hết. Hãy cùng Sĩ Tử bắt đầu hành trình tìm về những ký ức đẹp!

Để chuẩn bị tốt nhất cho các bài học sắp tới, các em có thể tham khảo thêm các bài soạn và lời giải khác:

• Tổng hợp soạn Ngữ văn lớp 6 Cánh diều tập 1
• Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 3: Thực hành đọc hiểu: Thời thơ ấu của Hon-đa (Trang 61-64)
• Soạn Ngữ văn 6 Cánh diều tập 1 Bài 3: Thực hành Tiếng Việt (Trang 59-61)

—

A. Chuẩn bị (Trang 64)

Để kể lại một kỷ niệm sâu sắc của em với thầy cô, bạn bè khi học ở trường tiểu học, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng:

• **Nhớ lại và xác định một kỷ niệm sâu sắc:**
  • **Kỷ niệm gì?** (Ví dụ: một lần được cô giáo động viên, một lần cùng bạn bè vượt qua khó khăn trong học tập, một trò chơi đáng nhớ, một buổi dã ngoại đặc biệt…).
  • **Với ai?** (Thầy/cô giáo nào, một người bạn cụ thể hay một nhóm bạn…).
  • **Khi nào?** (Lớp mấy, vào năm học nào, thời điểm cụ thể trong năm học hay một dịp đặc biệt…).
  • **Ở đâu?** (Trong lớp học, sân trường, trên đường đi học, tại một địa điểm dã ngoại…).
• **Xem lại cách viết về một kỷ niệm:** Bạn nên đọc lại phần “Định hướng” trong sách giáo khoa để nắm vững yêu cầu về nội dung và bố cục của một bài văn kể chuyện. Cần đảm bảo câu chuyện có mở đầu, diễn biến và kết thúc rõ ràng, thể hiện được cảm xúc và ý nghĩa của kỷ niệm.

B. Tìm ý và lập dàn ý (Trang 65)

Sau khi đã chọn được kỷ niệm, bạn cần tìm ý và sắp xếp chúng thành dàn ý để câu chuyện được mạch lạc và hấp dẫn.

1. Tìm ý

Dựa vào kỷ niệm đã chọn, hãy đặt và trả lời các câu hỏi sau để tìm ra những ý chính:

• **Em nhớ và định kể lại kỷ niệm gì?** (Nêu ngắn gọn nội dung cốt lõi của kỷ niệm).
• **Câu chuyện xảy ra như thế nào?**
  • Bối cảnh: Kỷ niệm đó diễn ra vào thời gian, địa điểm nào?
  • Các nhân vật liên quan là ai? (Giới thiệu ngắn gọn về họ).
  • Diễn biến câu chuyện: Kể lại các sự việc chính từ khi bắt đầu đến khi kết thúc, theo trình tự thời gian.
    • Sự việc nào mở đầu?
    • Các sự việc tiếp theo diễn ra ra sao? (Chú ý các tình huống, hành động, lời nói của nhân vật, suy nghĩ, cảm xúc của em).
    • Cao trào (nếu có): Khoảnh khắc đáng nhớ nhất, mang tính bước ngoặt.
    • Kết thúc câu chuyện: Mọi việc diễn ra như thế nào sau đó?
• **Vì sao kỷ niệm ấy sâu sắc, đáng nhớ?** (Nêu ý nghĩa, bài học hoặc cảm xúc đặc biệt mà kỷ niệm mang lại cho em).

2. Lập dàn ý

Sắp xếp các ý đã tìm được vào ba phần chính của bài văn:

a) Mở bài:

• Nêu khái quát về kỷ niệm em định kể. Có thể giới thiệu thời gian, địa điểm, nhân vật và bản chất của kỷ niệm đó.
• Ví dụ:
  • “Trong suốt sáu năm học tiểu học, em có rất nhiều kỷ niệm đẹp, nhưng có lẽ kỷ niệm sâu sắc nhất là lần cô giáo chủ nhiệm đã giúp em vượt qua một khó khăn lớn vào năm em học lớp 4.”
  • “Kỷ niệm đáng nhớ nhất của em khi còn học tiểu học là lần em đã vô tình làm mất chiếc bút chì của bạn cùng bàn và cảm thấy ân hận vô cùng.”

b) Thân bài:

• **Nêu địa điểm và thời gian** xảy ra câu chuyện, các **nhân vật** liên quan một cách cụ thể, chi tiết.
• **Kể lại diễn biến câu chuyện** từ bắt đầu đến kết thúc:
  • Mở đầu câu chuyện: Hoàn cảnh dẫn đến sự việc.
  • Phát triển câu chuyện: Các sự việc, tình huống diễn ra theo trình tự thời gian.
    • Chú ý miêu tả **hành động, ngôn ngữ, cử chỉ, nét mặt** của nhân vật (thầy cô, bạn bè) và của chính bản thân em.
    • Lồng ghép **cảm xúc, suy nghĩ** của em tại các thời điểm quan trọng trong câu chuyện (vui, buồn, lo lắng, hối hận, biết ơn…).
  • Đỉnh điểm (nếu có): Chi tiết/sự việc quan trọng nhất, tạo nên điểm nhấn cho câu chuyện.
• **Nêu điều làm em nhớ hay vui buồn, xúc động** nhất trong kỷ niệm đó, điều gì khiến nó trở nên đặc biệt.

c) Kết bài:

• **Nêu cảm nghĩ** của em về kỷ niệm hoặc **bài học** rút ra từ kỷ niệm ấy.
• **Nói lên mong ước** từ kỷ niệm ấy (ví dụ: mong muốn tình bạn/tình thầy trò sẽ mãi bền chặt, mong muốn được gặp lại người bạn/thầy cô…).

—

C. Viết (Trang 65-66)

Từ dàn ý đã lập, bạn hãy viết thành bài văn hoàn chỉnh. Lưu ý:

• Mở bài, thân bài, kết bài cần có sự liên kết chặt chẽ.
• Kể theo ngôi thứ nhất (xưng “em” hoặc “tôi”).
• Sử dụng từ ngữ miêu tả, biểu cảm phong phú để câu chuyện thêm sinh động.
• Diễn đạt trôi chảy, mạch lạc.

Bài văn mẫu tham khảo:

Bài mẫu 1: Kỷ niệm về lần được cô giáo giúp đỡ (Phong cách chân thành, xúc động)

Trong suốt những năm học tiểu học, em đã có rất nhiều kỷ niệm đẹp, nhưng có lẽ kỷ niệm sâu sắc nhất là vào năm em học lớp 4, khi cô giáo chủ nhiệm đã giúp em vượt qua nỗi sợ hãi mang tên “Toán học”.

Lúc đó, em là một học sinh khá giỏi các môn, nhưng môn Toán lại là nỗi ám ảnh của em. Đặc biệt là những bài toán giải có lời văn, em thường xuyên bị lúng túng và làm sai. Cô giáo chủ nhiệm của em là cô Hoa, một cô giáo rất hiền và tâm lý. Cô nhận ra em đang gặp khó khăn. Một buổi chiều nọ, sau giờ tan học, khi các bạn đã về hết, cô gọi em lại. Cô không trách mắng mà nhẹ nhàng hỏi han, tìm hiểu nguyên nhân vì sao em lại sợ môn Toán. Em rụt rè kể cho cô nghe về việc em cảm thấy các con số và phép tính thật khô khan, khó hiểu. Cô mỉm cười dịu dàng, rồi lấy ra một chồng sách truyện nhỏ. Cô bắt đầu kể cho em nghe những câu chuyện về các con số, về cách Toán học hiện diện trong cuộc sống hàng ngày, từ việc tính toán chi tiêu đến việc xây dựng nhà cửa. Cô còn dùng que tính, viên sỏi để minh họa cho từng bài toán giải, giúp em hình dung rõ ràng hơn. Cô kiên nhẫn hướng dẫn em từng bước một, không vội vàng, không thúc ép. Em cảm thấy một sự ấm áp lan tỏa trong lòng, dần dần, những con số không còn đáng sợ nữa.

Nhờ sự kiên trì và tấm lòng tận tâm của cô Hoa, em dần dần tìm thấy niềm vui trong môn Toán. Từ một học sinh sợ Toán, em đã trở nên tự tin hơn, không còn sợ hãi những bài toán khó nữa. Kỷ niệm về buổi chiều hôm ấy, về sự kiên nhẫn và tình yêu thương mà cô Hoa dành cho em, đã khắc sâu trong tâm trí em. Nó không chỉ là bài học về Toán học mà còn là bài học về sự sẻ chia, về lòng kiên nhẫn và về sức mạnh của tình yêu thương. Em sẽ mãi biết ơn cô Hoa, người đã thắp sáng niềm tin trong em, giúp em vượt qua nỗi sợ hãi và yêu thêm những con số.

Bài mẫu 2: Kỷ niệm về tình bạn (Phong cách tươi vui, hồn nhiên)

Thời tiểu học của em thật nhiều tiếng cười và những trò nghịch ngợm, nhưng có một kỷ niệm về tình bạn đã khiến em hiểu hơn về sự chân thành và tha thứ. Đó là vào năm em học lớp 3, giữa em và cậu bạn thân tên Tùng.

Tùng là bạn cùng bàn và cũng là “cạ cứng” của em trong mọi trò chơi. Hôm đó, cả lớp đang học bài Tiếng Việt. Cô giáo có yêu cầu chúng em tự giác làm bài tập vào vở. Em và Tùng có một trò là hay khoe điểm với nhau xem ai cao hơn. Hôm ấy, em làm bài xong trước và nghĩ mình làm đúng hết. Tùng thì còn đang suy nghĩ, có vẻ hơi bí. Không hiểu sao lúc ấy, em lại nảy ra ý muốn “chơi khăm” Tùng một chút. Khi cô giáo đi xuống cuối lớp, em nhanh tay gạch bớt một câu trong bài của mình rồi vờ như không biết, thản nhiên ngồi chờ. Lúc cô chấm bài, em bị gạch một câu và điểm không cao như dự kiến. Tùng thấy vậy, vừa buồn cười vừa thương em. Đến khi ra chơi, Tùng mới nhẹ nhàng hỏi: “Sao cậu lại gạch bài đi thế?”. Em giật mình, mặt nóng bừng. Em không ngờ Tùng lại tinh ý đến vậy. Em lí nhí nhận lỗi, giải thích rằng mình chỉ muốn Tùng không bị “áp lực” khi thấy em điểm cao quá. Tùng chỉ cười hiền, vỗ vai em và bảo: “Không sao đâu, lần sau đừng làm thế nữa nhé!”.

Hành động và lời nói của Tùng lúc đó khiến em vô cùng cảm động và có chút xấu hổ. Em nhận ra mình đã làm một việc không đúng, nhưng Tùng không hề giận hay trách móc, mà còn thấu hiểu và tha thứ. Kỷ niệm ấy đã dạy em một bài học quý giá về sự trung thực và về giá trị của một tình bạn chân thành. Từ đó, em và Tùng càng thân thiết hơn, và em luôn cố gắng sống thật với bản thân và với bạn bè. Em luôn mong rằng tình bạn giữa em và Tùng sẽ mãi bền chặt như vậy.

Bài mẫu 3: Kỷ niệm về một sự kiện đáng nhớ (Phong cách miêu tả, kể chuyện)

Trong số bao nhiêu kỷ niệm về trường tiểu học thân yêu, kỷ niệm về buổi biểu diễn văn nghệ chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam 20-11 năm em học lớp 5 vẫn in đậm trong tâm trí em.

Đó là lần đầu tiên em được tham gia vào đội văn nghệ của trường để biểu diễn một tiết mục múa. Suốt gần một tháng trước đó, cả đội chúng em đã miệt mài tập luyện dưới sự hướng dẫn của cô giáo dạy Nhạc. Mỗi buổi chiều, sau giờ học, chúng em lại ở lại trường, cùng nhau tập điệu múa, chỉnh sửa từng động tác, từng nụ cười. Có những lúc em thấy mệt mỏi, chân tay đau nhức, nhưng nhìn thấy nụ cười động viên của cô và sự hăng say của các bạn, em lại có thêm động lực. Buổi biểu diễn tham khảo diễn ra vào một chiều cuối tháng 11, không khí sân trường tưng bừng, rộn rã. Cả đội chúng em mặc trang phục lấp lánh, đứng sau cánh gà, ai nấy đều hồi hộp xen lẫn phấn khích. Khi tiếng nhạc nổi lên và chúng em bước ra sân khấu, ánh đèn chiếu rọi, những tràng pháo tay vang dội khiến tim em đập thình thịch. Ban đầu, em còn hơi khớp, nhưng khi nhìn thấy cô giáo mỉm cười cổ vũ ở dưới và các bạn cùng đội tự tin biểu diễn, em đã nhanh chóng hòa mình vào điệu nhạc.

Tiết mục của chúng em nhận được những tràng pháo tay nồng nhiệt. Cảm giác lúc đó thật khó tả, vừa vui sướng, vừa tự hào. Đó không chỉ là niềm vui khi hoàn thành tốt một tiết mục mà còn là sự tự hào về tinh thần đoàn kết, về những giọt mồ hôi và công sức mà cả đội đã bỏ ra. Kỷ niệm về buổi biểu diễn văn nghệ năm ấy đã dạy em rằng, khi chúng ta cùng nhau cố gắng vì một mục tiêu chung, mọi khó khăn đều có thể vượt qua và thành quả đạt được sẽ thật ngọt ngào. Em sẽ mãi trân trọng những khoảnh khắc ấy và những người bạn, người cô đã cùng em tạo nên một kỷ niệm khó quên.

—

D. Kiểm tra và chỉnh sửa (Trang 67)

Sau khi đã viết xong bài văn, bạn cần kiểm tra và chỉnh sửa để bài viết được hoàn thiện nhất:

• **Kiểm tra dàn ý và nội dung:**
  • Bài văn đã kể đầy đủ các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài chưa?
  • Các sự việc đã được kể theo trình tự thời gian hợp lý chưa?
  • Đã làm rõ được kỷ niệm là gì, xảy ra với ai, khi nào, ở đâu chưa?
  • Đã lồng ghép được cảm xúc và ý nghĩa của kỷ niệm chưa?
  • Nội dung có làm nổi bật được vì sao kỷ niệm đó sâu sắc, đáng nhớ không?
• **Kiểm tra lỗi về viết:**
  • **Dùng từ:** Từ ngữ đã chính xác, phù hợp với ngữ cảnh chưa? Có từ nào lặp lại nhiều lần gây nhàm chán không?
  • **Chính tả:** Có lỗi chính tả nào không? (Ví dụ: “kỉ niệm” thay vì “ki niệm”, “tiểu học” thay vì “tiều học”…)
  • **Ngữ pháp:** Câu văn có bị lủng củng, sai cấu trúc không? Chủ ngữ, vị ngữ đã rõ ràng chưa?
  • **Trình bày:** Bài viết đã trình bày sạch sẽ, rõ ràng, có phân đoạn hợp lý chưa?

—

Nói và nghe (Trang 67-68)

Ngoài việc viết, kỹ năng kể chuyện (nói) cũng rất quan trọng. Bạn cần chuẩn bị để có thể trình bày câu chuyện của mình một cách hấp dẫn.

a) Chuẩn bị

• **Xem lại bài viết:** Đọc lại bài văn đã viết để nắm chắc nội dung, các chi tiết và cảm xúc cần truyền tải.
• **Dự kiến các phương tiện hỗ trợ (nếu có):** Nếu có thể, bạn có thể chuẩn bị tranh, ảnh, hoặc một vật dụng nhỏ liên quan đến kỷ niệm để minh họa, giúp câu chuyện thêm sinh động và gợi cảm xúc cho người nghe.

b) Tìm ý và lập dàn ý

• Dựa vào dàn ý đã làm ở phần Viết, bạn có thể bổ sung hoặc thêm, bớt cho nội dung kể về kỷ niệm của bản thân sao cho phù hợp với việc nói (ngắn gọn, dễ hiểu, có điểm nhấn).

c) Nói và nghe

• **Dựa vào dàn ý để kể lại kỷ niệm của bản thân.** Hãy cố gắng kể một cách tự nhiên, chân thật.
• **Lưu ý:**
  • **Kể lại kỷ niệm theo trình tự thời gian:** Giúp người nghe dễ dàng theo dõi diễn biến câu chuyện.
  • **Tập trung vào sự việc quan trọng:** Không cần kể quá chi tiết mọi thứ, chỉ tập trung vào những chi tiết đắt giá, làm nổi bật kỷ niệm.
  • **Sử dụng điệu bộ, cử chỉ và các phương tiện hỗ trợ phù hợp:** Điều này sẽ giúp câu chuyện của bạn thêm sinh động, hấp dẫn và thu hút người nghe. Giữ thái độ tự tin, nhìn vào người nghe.
  • **Giọng điệu:** Điều chỉnh giọng điệu phù hợp với cảm xúc của câu chuyện (vui, buồn, hồi hộp, xúc động…).

d) Kiểm tra và chỉnh sửa

Sau khi kể xong, hãy tự rút kinh nghiệm hoặc lắng nghe ý kiến của thầy cô, bạn bè để cải thiện kỹ năng kể chuyện:

• **Người nói (tự đánh giá):**
  • Nội dung bài nói đã đầy đủ chưa? Có còn thiếu chi tiết quan trọng nào không?
  • Cách kể có mạch lạc, dễ hiểu không?
  • Có mắc các lỗi về cách kể (ngập ngừng, lặp từ, giọng điệu không phù hợp) không?
  • Đã thể hiện được cảm xúc và ý nghĩa của kỷ niệm chưa?
• **Người nghe (đánh giá lẫn nhau):**
  • Nắm được nội dung chính của kỷ niệm mà người kể đã trình bày.
  • Đưa ra nhận xét, góp ý mang tính xây dựng về cả nội dung và cách thức kể chuyện của bạn (ưu điểm, nhược điểm, cách cải thiện).
  • Tránh mắc các lỗi khi nghe (lơ đãng, không tập trung, ngắt lời bạn).

Việc thực hành kể chuyện và lắng nghe tích cực sẽ giúp các em không chỉ cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn phát triển khả năng giao tiếp và tương tác xã hội.

Chúc các em học tốt và luôn tìm thấy niềm vui trong mỗi trang sách và trong những câu chuyện của chính mình!