Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức Chủ đề 5 Bài 22 Các châu lục và đại dương trên thế giới (trang 93-97)

Thành ngữ “Năm châu bốn biển” dùng để chỉ sự rộng lớn và đa dạng của thế giới mà chúng ta đang sống.

Một số châu lục và đại dương mà em biết là:

• Châu lục: Châu Á, Châu Âu, Châu Phi, Châu Mỹ, Châu Đại Dương, Châu Nam Cực.
• Đại dương: Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương, Bắc Băng Dương, Nam Đại Dương.

a) Các châu lục trên thế giới:

Trên thế giới có 6 châu lục. Dựa vào Hình 1 và Bảng 1, ta có:

• Châu Á: Nằm ở phía đông của bán cầu Bắc và một phần ở bán cầu Nam. Là châu lục lớn nhất, diện tích 44,4 triệu km².
• Châu Phi: Nằm ở cả hai bán cầu Bắc và Nam, chủ yếu ở bán cầu Đông. Diện tích 30,3 triệu km².
• Châu Mĩ: Trải dài từ cực Bắc đến gần cực Nam, nằm ở bán cầu Tây. Diện tích 42 triệu km².
• Châu Âu: Nằm ở phía tây của châu Á, chủ yếu ở bán cầu Bắc. Diện tích 10,3 triệu km².
• Châu Đại Dương: Nằm ở trung tâm Thái Bình Dương, chủ yếu ở bán cầu Nam. Diện tích 8,5 triệu km².
• Châu Nam Cực: Nằm ở cực Nam của Trái Đất. Diện tích 14 triệu km².

So sánh diện tích:

Châu Á (44,4 triệu km²) > Châu Mĩ (42 triệu km²) > Châu Phi (30,3 triệu km²) > Châu Nam Cực (14 triệu km²) > Châu Âu (10,3 triệu km²) > Châu Đại Dương (8,5 triệu km²).

Như vậy, Châu Á là châu lục lớn nhất và Châu Đại Dương là châu lục nhỏ nhất về diện tích.

Một số dãy núi, cao nguyên, đồng bằng lớn của thế giới:

• Châu Á: Dãy Hi-ma-lay-a (Nepal), Đồng bằng châu thổ sông Ấn-Hằng, Đồng bằng Hoa Bắc.
• Châu Âu: Dãy An-pơ (Thụy Sĩ), Đồng bằng châu Âu.
• Châu Phi: Hoang mạc Xa-ha-ra (Ma-rốc), Cao nguyên Đông Phi, Bồn địa Công-gô.
• Châu Mĩ: Dãy An-đét, Đồng bằng Trung tâm, Dãy Rốc-ki.
• Châu Đại Dương: Sa mạc lớn ở Ô-xtrây-li-a.
• Châu Nam Cực: Cao nguyên băng.

Đặc điểm tự nhiên nổi bật của các châu lục:

• Châu Á: Địa hình đa dạng (núi cao, cao nguyên chiếm 3/4 diện tích), khí hậu đầy đủ các đới (xích đạo, nhiệt đới, ôn đới, hàn đới). Có các sông lớn như Hoàng Hà, Trường Giang, Ấn – Hằng, Mê Công và các hồ lớn như Ca-xpi, Bai-can, A-ran.
• Châu Âu: 2/3 diện tích là đồng bằng, 1/3 là đồi núi tập trung phía nam. Khí hậu ôn đới, có sông lớn như Đa-nuýp, Vôn-ga.
• Châu Phi: Địa hình cao, chủ yếu là các sơn nguyên xen bồn địa. Khí hậu khô hạn, nóng nhất thế giới (hoang mạc Xa-ha-ra). Có sông Nin, Công-gô và hồ Vích-to-ri-a.
• Châu Mĩ: Địa hình chia thành 3 khu vực rõ rệt từ tây sang đông: núi cao, đồng bằng, núi thấp và cao nguyên. Khí hậu phân hóa phức tạp. Có rừng A-ma-dôn là rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới.
• Châu Đại Dương: Gồm lục địa Ô-xtrây-li-a và các đảo, quần đảo. Phần lớn lục địa là hoang mạc và xa van, khí hậu nóng ẩm, rừng rậm.
• Châu Nam Cực: Là cao nguyên băng giá, lạnh và khô nhất Trái Đất. Động vật chủ yếu là các loài chịu lạnh như chim cánh cụt, hải cẩu.

a) Các đại dương trên thế giới:

Các đại dương bao phủ hơn 70% diện tích bề mặt Trái Đất. Có 5 đại dương chính:

• Thái Bình Dương: Lớn nhất, nằm giữa châu Á, châu Mĩ và châu Đại Dương. Diện tích 165,3 triệu km², độ sâu trung bình 4 280 m.
• Đại Tây Dương: Nằm giữa châu Âu, châu Phi và châu Mĩ. Diện tích 106,4 triệu km², độ sâu trung bình 3 338 m.
• Ấn Độ Dương: Nằm giữa châu Phi, châu Á và châu Đại Dương. Diện tích 70,6 triệu km², độ sâu trung bình 3 741 m.
• Bắc Băng Dương: Nằm ở cực Bắc, xung quanh Bắc Cực. Diện tích 14,1 triệu km², độ sâu trung bình 987 m.
• Nam Đại Dương: Nằm xung quanh châu Nam Cực. Diện tích 22,0 triệu km², độ sâu trung bình 3 270 m.

So sánh diện tích và độ sâu của các đại dương:

• Về diện tích: Thái Bình Dương lớn nhất (165,3 triệu km²), Bắc Băng Dương nhỏ nhất (14,1 triệu km²).
• Về độ sâu trung bình: Thái Bình Dương sâu nhất (4 280 m), Bắc Băng Dương nông nhất (987 m).