10 đề ôn luyện Phần Tư duy khoa học HSA 2025 dạng 01 – Đọc hiểu và suy luận từ văn bản khoa học

Cùng Sĩ Tử 2k7 làm 10 đề ôn luyện Phần Tư duy khoa học HSA 2025 dạng 01 – Đọc hiểu và suy luận từ văn bản khoa học để có kế hoạch ôn thi cấp tốc vào các trường nhé!

1. Phần Tư duy khoa học HSA 2025 dạng 01 – Đọc hiểu và suy luận từ văn bản khoa học có gì khó?

Đây là một trong những dạng câu hỏi quan trọng và thường xuyên xuất hiện trong phần Tư duy Khoa học của kỳ thi HSA. Tuy nhìn có vẻ giống như đọc hiểu Ngữ văn, nhưng thực chất nó đòi hỏi nhiều hơn: hiểu nội dung khoa học, suy luận từ dữ kiện và đánh giá tính logic trong lập luận.

Vì sao dạng này lại “khó nhằn”?
1. Văn bản chứa nhiều thông tin kỹ thuật
Các đoạn trích có thể nói về một nghiên cứu y học, phản ứng hóa học, hoặc hiện tượng vật lí…

Người đọc phải nhanh chóng nắm được nội dung chính, phân biệt giả thiết – dữ liệu – kết luận trong đoạn văn.

2. Không cần học thuộc, nhưng cần tư duy
Không yêu cầu ghi nhớ lý thuyết cụ thể, nhưng lại dựa trên kiến thức nền KHTN cấp THCS – THPT để hiểu logic.

Dạng này hay gài bẫy bằng cách dùng thuật ngữ lạ khiến thí sinh dễ hoang mang.

3. Câu hỏi yêu cầu suy luận, không chỉ đọc hiểu
Có thể yêu cầu xác định:
✅ Kết luận đúng theo văn bản
✅ Câu nào KHÔNG phù hợp với dữ kiện
✅ Mối quan hệ giữa giả thuyết và thí nghiệm
✅ Ý nghĩa của biểu đồ hoặc bảng số liệu đi kèm

Ví dụ tình huống gây xoắn não
Một văn bản mô tả thí nghiệm về tác động của ánh sáng lên quá trình quang hợp ở rong biển. Sau đó là bảng dữ liệu so sánh nồng độ khí CO₂ trước và sau thí nghiệm ở nhiều điều kiện khác nhau.

Câu hỏi trắc nghiệm có thể yêu cầu:

Rút ra kết luận hợp lý nhất về vai trò của cường độ ánh sáng.

Xác định biến độc lập/phụ thuộc trong thí nghiệm.

Phát hiện kết luận mâu thuẫn với dữ kiện.

Cần chuẩn bị gì để không bị “lú”?
Luyện kỹ năng đọc nhanh – hiểu sâu: Không đọc từ đầu đến cuối, mà bắt từ khóa, nhìn bố cục, xác định logic.

Tập quen với các văn bản khoa học: Đọc tài liệu KHTN dạng phổ thông, văn bản thông tin từ sách giáo khoa, hoặc tài liệu luyện HSA.

Làm quen với biểu đồ, bảng biểu khoa học: Hầu hết bài đọc đi kèm một dạng dữ liệu phụ, không thể chỉ đọc chay.

2. 5 câu hỏi minh họa kèm đáp án

Văn bản minh họa (giả định)
Một nhóm học sinh tiến hành thí nghiệm để kiểm tra ảnh hưởng của nhiệt độ lên tốc độ phân hủy tinh bột bởi enzym amylase. Các ống nghiệm chứa hỗn hợp tinh bột và enzym được đặt ở các nhiệt độ: 0°C, 25°C, 37°C và 60°C. Sau 10 phút, nhóm học sinh đo lượng sản phẩm đường tạo thành.

❓ Câu hỏi 1:
Ở nhiệt độ nào enzym hoạt động mạnh nhất?

A. 0°C
B. 25°C
C. 37°C
D. 60°C

Đáp án: C
→ Lượng đường tạo thành nhiều nhất tại 37°C → tốc độ phân hủy cao nhất → enzym hoạt động mạnh nhất.

❓ Câu hỏi 2:
Kết luận nào sau đây đúng với dữ liệu thí nghiệm?

A. Enzym chỉ hoạt động ở 37°C
B. Enzym bị phá hủy ở 25°C
C. Hoạt động enzym bị giảm ở nhiệt độ quá cao
D. 60°C là nhiệt độ tối ưu

Đáp án: C
→ Dữ liệu cho thấy ở 60°C lượng đường giảm rõ → nhiệt độ cao làm giảm hoạt động enzym.

❓ Câu hỏi 3:
Dựa vào thí nghiệm, yếu tố được giữ cố định là:

A. Nhiệt độ
B. Thời gian phản ứng
C. Lượng enzym
D. Loại tinh bột

Đáp án: B
→ Chỉ thay đổi nhiệt độ, các yếu tố khác như thời gian (10 phút), lượng tinh bột/enzym được giữ cố định để làm đối chứng.

❓ Câu hỏi 4:
Nếu tăng thời gian lên 20 phút, lượng đường tại 37°C có khả năng:

A. Giảm xuống
B. Không thay đổi
C. Tăng lên
D. Bằng với lượng đường ở 60°C

Đáp án: C
→ Tăng thời gian → nhiều sản phẩm hơn nếu enzym còn hoạt động hiệu quả.

❓ Câu hỏi 5:
Kết luận nào sau đây là sai?

A. Enzym amylase hoạt động hiệu quả ở nhiệt độ cơ thể người
B. Quá lạnh làm giảm tốc độ phản ứng
C. 25°C là nhiệt độ lý tưởng nhất cho enzym hoạt động
D. Nhiệt độ cao có thể làm biến tính enzym

Đáp án: C
→ 37°C mới là lý tưởng nhất theo bảng số liệu, không phải 25°C.

3. Cách xử lí Phần Tư duy khoa học HSA 2025 dạng 01 – Đọc hiểu và suy luận từ văn bản khoa học

Để xử lí hiệu quả phần Tư duy khoa học HSA 2025 – Dạng 01: Đọc hiểu và suy luận từ văn bản khoa học, bạn cần kết hợp kỹ năng đọc hiểu với tư duy phân tích dữ liệu. Dưới đây là các bước gọn gàng, mẹo nhanh và ví dụ minh họa giúp bạn làm bài hiệu quả:

Cấu trúc thường gặp
Đoạn văn bản khoa học: Mô tả quá trình, thí nghiệm, hiện tượng sinh học/vật lý/hóa học…

Dữ liệu kèm theo: bảng số liệu, sơ đồ, biểu đồ, quy trình thí nghiệm…

Câu hỏi trắc nghiệm: Yêu cầu suy luận, rút kết luận, nhận biết sai lệch, xác định biến phụ thuộc – độc lập.

✅ Cách xử lí nhanh gọn
1. Đọc lướt – Nắm mục tiêu
Tập trung vào mục đích thí nghiệm, yếu tố được kiểm soát, yếu tố thay đổi.

Gạch chân các từ khóa như: tăng, giảm, so sánh, ảnh hưởng, kiểm tra…

2. Xử lí dữ liệu
Nhìn bảng/biểu đồ trước, phát hiện quy luật: cái gì tăng? cái gì giảm?

Đặt các câu hỏi phụ:

Yếu tố nào là nguyên nhân?

Kết quả nào là hệ quả?

3. Nhận diện kiểu câu hỏi
Suy luận kết quả: Dự đoán nếu thay đổi biến A thì điều gì xảy ra?

Tìm yếu tố cố định: Xác định biến đối chứng.

Xác định phát biểu đúng/sai: Gạch gạch loại loại.

4. Tránh bẫy
Đừng để những chi tiết râu ria đánh lạc hướng – chỉ tập trung vào logic khoa học.

Không chọn đáp án chưa được nêu rõ trong văn bản, kể cả bạn “nghĩ là đúng”.

✍️ Mẹo nhớ lâu

Tình huống Gợi ý xử lí
Thí nghiệm so sánh 2-3 nhóm Xác định: nhóm nào là đối chứng?
Có bảng nhiệt độ, tốc độ phản ứng Nhớ: Nhiệt độ quá cao → enzym bị giảm
Biểu đồ tăng – giảm So thứ tự tăng dần, rồi tìm điểm cực trị
Có từ “tối ưu”, “cao nhất” Tập trung vào giá trị cực đại

Gợi ý luyện tập thêm:

• Bạn có thể ôn thêm dạng bài này ở:

  • Kho đề và bài luyện Tư duy khoa học HSA 2025 tại Sĩ Tử

  • Kho đề thi thử HSA – ĐGNL ĐHQG Hà Nội