10 đề Ôn luyện Phần Tư duy khoa học HSA 2025 dạng 06 – Thiết kế thí nghiệm hoặc đưa ra giả thuyết khoa học

2. 5 câu hỏi minh họa kèm giải thích

✅ Câu 1 – Sinh học: ánh sáng và quang hợp
Một học sinh muốn kiểm tra xem cường độ ánh sáng có ảnh hưởng đến tốc độ quang hợp ở cây không. Thiết kế thí nghiệm nào sau đây là hợp lý nhất?

A. Trồng 2 cây ở hai loại đất khác nhau và đo nồng độ CO₂ quanh cây.
B. Trồng 2 cây cùng loại, cùng đất, đặt ở 2 vị trí ánh sáng khác nhau, đo lượng O₂ tạo ra.
C. Dùng 2 cây khác loài, đặt một cây dưới ánh sáng mạnh, một cây trong tối.
D. Đo chiều cao cây mỗi ngày trong cùng điều kiện ánh sáng.

Đáp án đúng: B
→ Chỉ thay 1 biến độc lập là ánh sáng, giữ các yếu tố khác không đổi.

✅ Câu 2 – Hóa học: tốc độ phản ứng
Một học sinh quan sát rằng đường tan nhanh hơn khi khuấy. Học sinh muốn kiểm tra ảnh hưởng của khuấy trộn đến tốc độ tan của đường. Cách thiết kế nào sau đây là hợp lý?

A. Hòa tan đường trong nước nóng và khuấy đều.
B. Hòa tan cùng lượng đường vào 2 cốc nước, một cốc khuấy nhẹ, một cốc không khuấy.
C. Hòa tan đường vào 2 loại nước khác nhau: nước lọc và nước muối.
D. Hòa tan đường vào nước nóng và nước lạnh.

Đáp án đúng: B
→ Chỉ thay đổi yếu tố khuấy trộn.

✅ Câu 3 – Vật lý: ma sát
Một học sinh muốn kiểm tra giả thuyết: “Loại bề mặt ảnh hưởng đến lực ma sát”. Thiết kế thí nghiệm nào sau đây là phù hợp?

A. Dùng cùng một vật nặng, kéo trên các bề mặt khác nhau, đo lực kéo bằng lực kế.
B. Kéo các vật khác nhau trên cùng một bề mặt, đo thời gian trượt.
C. Kéo một vật trên một bề mặt, thay đổi tốc độ kéo.
D. Quan sát mắt thường để xem vật trượt nhanh hay chậm.

Đáp án đúng: A
→ Chỉ thay bề mặt (biến độc lập), đo lực kéo (biến phụ thuộc).

✅ Câu 4 – Tích hợp: giả thuyết về hiện tượng lạ
Khi đặt một cốc nước có đá vào phòng, học sinh thấy thành cốc đọng nước. Giả thuyết khoa học nào sau đây có thể kiểm chứng bằng thí nghiệm?

A. Nước từ trong cốc thấm ra ngoài.
B. Hơi nước trong không khí ngưng tụ lại trên bề mặt cốc lạnh.
C. Thủy tinh hút ẩm nên đọng nước.
D. Nước xuất hiện nhờ “hiện tượng kỳ lạ”.

Đáp án đúng: B
→ Có thể kiểm chứng bằng cách thay đổi độ ẩm hoặc so sánh với cốc không có đá.

✅ Câu 5 – Sinh học: ảnh hưởng của phân bón
Một nhóm học sinh muốn kiểm tra tác dụng của phân NPK đến sự phát triển của cây đậu. Phương án thí nghiệm nào sau đây là đúng logic khoa học?

A. Trồng 5 cây ở 5 loại đất khác nhau, bón phân NPK.
B. Trồng cây đậu, cho lượng phân NPK khác nhau ở mỗi chậu, cùng loại đất và điều kiện ánh sáng.
C. Trồng cây đậu, chậu có bón phân, chậu không bón, thay đổi cả lượng nước và đất.
D. Trồng cây đậu ở nơi có ánh sáng mạnh, bón nhiều phân nhất có thể.

Đáp án đúng: B
→ Có đối chứng và thay 1 biến độc lập: lượng phân bón.

3. Cách diệt gọn Phần Tư duy khoa học HSA 2025 dạng 06 – Thiết kế thí nghiệm hoặc đưa ra giả thuyết khoa học

1. Hiểu đề – xác định dạng nhanh

Mục tiêu: Kiểm tra tư duy lập luận khoa học logic và khả năng phản biện dựa trên hiện tượng.

⚙️ 2. Dạng Thiết kế thí nghiệm – dùng khung 5 yếu tố

Công thức “5 thành phần chuẩn HSA”:

Mẹo chọn đáp án:

• Chỉ thay 1 biến độc lập → hợp lý

• Có nhóm đối chứng rõ ràng

• Không trộn nhiều yếu tố (vừa đổi ánh sáng, vừa đổi đất là sai)

3. Dạng Giả thuyết – dùng khung “Nếu… thì…”

• Giả thuyết tốt là giải thích được hiện tượng và kiểm chứng được bằng thí nghiệm.

Cẩn thận loại:

• Lý do tâm linh, ngẫu nhiên, không đo lường được → Loại

• Giả thuyết không logic hoặc vòng lặp → Loại

❗ 4. Bẫy thường gặp trong đề

5. Câu thần chú nhớ nhanh khi làm bài

“Thay 1 – So sánh – Đo được – Hợp lý – Là đúng.”
(Thay một biến, có đối chứng, đo kết quả, thao tác hợp lý = đáp án đúng)

Tài liệu ôn tập sát đề:

• Ôn thi & Đề thi thử HSA – Tư duy khoa học & Giải quyết vấn đề

• Thi thử HSA 2025 – Đánh giá năng lực ĐHQG Hà Nội

• Ôn luyện Phần Tư duy khoa học HSA 2025 dạng 05 – Nhận biết và sửa sai sai lầm thí nghiệm hoặc lý luận