10 đề ôn luyện ĐGNL VNU-HCM 2025 Phần Tư duy khoa học dạng 04: Tư duy logic và Phân tích số liệu: Đọc hiểu và phân tích bảng số liệu/biểu đồ đơn giản

Cùng Sĩ Tử 2k7 làm 10 đề ôn luyện ĐGNL VNU-HCM 2025 Phần Tư duy khoa học dạng 04: Tư duy logic và Phân tích số liệu: Đọc hiểu và phân tích bảng số liệu/biểu đồ đơn giản để có kế hoạch luyện thi cấp tốc cho đợt 2 sắp tới nhé!

1. Phần Tư duy khoa học dạng 04: Tư duy logic và Phân tích số liệu: Đọc hiểu và phân tích bảng số liệu/biểu đồ đơn giản có đơn giản?

Dù được gọi là “đơn giản”, phần “Đọc hiểu và phân tích bảng số liệu/biểu đồ đơn giản” vẫn có những chỗ có thể gây khó khăn và dễ mắc sai lầm nếu bạn không cẩn thận. Dưới đây là những điểm “khó” thường gặp:

1. Hiểu sai hoặc bỏ sót thông tin quan trọng:

Chú thích và đơn vị đo: Không đọc kỹ hoặc hiểu sai các chú thích, đơn vị đo (ví dụ: nghìn, triệu, %, tỉ lệ trên tổng số khác nhau), dẫn đến việc đọc và so sánh sai giá trị.
Tiêu đề và trục: Không nắm rõ tiêu đề của bảng/biểu đồ và ý nghĩa của các trục (trục hoành, trục tung), làm mất phương hướng khi tìm kiếm thông tin.
Các yếu tố đặc biệt: Bỏ qua các điểm đặc biệt được đánh dấu trên biểu đồ (ví dụ: điểm cao nhất, thấp nhất, điểm cắt nhau) hoặc các dòng/cột được in đậm, in nghiêng trong bảng số liệu, vốn có thể chứa thông tin quan trọng.
2. Suy luận và phân tích không đúng:

Nhầm lẫn giữa giá trị tuyệt đối và tương đối: Ví dụ, so sánh số lượng tuyệt đối của hai đối tượng mà không xem xét đến tỷ lệ phần trăm hoặc quy mô tổng thể khác nhau.
Rút ra kết luận vội vàng dựa trên một phần dữ liệu: Chỉ nhìn vào một vài con số hoặc một đoạn của biểu đồ mà không xem xét toàn bộ bức tranh.
Tìm kiếm mối quan hệ không tồn tại: Cố gắng tìm ra quy luật hoặc mối liên hệ giữa các yếu tố khi chúng thực sự không liên quan hoặc chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên.
Suy diễn quá xa: Đưa ra những kết luận vượt ra ngoài phạm vi thông tin được cung cấp trong bảng/biểu đồ.
3. Tính toán sai hoặc nhầm lẫn các phép tính:

Sai sót trong các phép cộng, trừ, nhân, chia cơ bản: Đặc biệt khi làm việc với các số liệu lớn hoặc số thập phân.
Tính toán tỷ lệ phần trăm sai: Ví dụ, nhầm lẫn giữa phần trăm tăng trưởng và phần trăm của tổng thể.
Không làm tròn số đúng cách (nếu cần).
4. Áp lực thời gian và tâm lý:

Lo lắng và vội vàng: Trong môi trường thi cử, áp lực thời gian có thể khiến bạn đọc ẩu và đưa ra những câu trả lời sai sót.
Bị “nhiễu” bởi các thông tin không liên quan: Một bảng số liệu hoặc biểu đồ có thể chứa nhiều thông tin, và việc xác định thông tin nào thực sự cần thiết cho câu hỏi có thể gây khó khăn.

2. 5 câu hỏi minh họa kèm giải thích

Tuyệt vời! Để bạn thấy rõ những “chỗ khó” tiềm ẩn trong dạng bài “Đọc hiểu và phân tích bảng số liệu/biểu đồ đơn giản” dưới dạng trắc nghiệm, đây là 5 câu hỏi minh họa kèm giải thích chi tiết:

Câu 1:

Biểu đồ: Biểu đồ cột thể hiện số lượng học sinh giỏi của 3 khối lớp 10, 11, 12 trong năm học 2024-2025.

• Khối 10: 50 học sinh
• Khối 11: 60 học sinh
• Khối 12: 45 học sinh

Câu hỏi: Khối lớp nào có tỷ lệ học sinh giỏi cao nhất so với tổng số học sinh của khối đó, nếu biết số học sinh tổng cộng của mỗi khối lần lượt là 200, 250, 150?

(A) Khối 10 (B) Khối 11 (C) Khối 12 (D) Không đủ thông tin để xác định

Giải thích:

• Điểm “khó”: Câu hỏi không chỉ yêu cầu đọc số lượng học sinh giỏi mà còn yêu cầu tính toán tỷ lệ phần trăm để so sánh. Nhiều người có thể chọn đáp án dựa trên số lượng tuyệt đối mà bỏ qua yêu cầu về tỷ lệ.
• Phân tích:
  • Tỷ lệ HSG Khối 10: (50 / 200) * 100% = 25%
  • Tỷ lệ HSG Khối 11: (60 / 250) * 100% = 24%
  • Tỷ lệ HSG Khối 12: (45 / 150) * 100% = 30%
• Đáp án đúng: (C) Khối 12

Câu 2:

Bảng số liệu: Sản lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam (đơn vị: nghìn tấn) qua các năm.

Năm 2021 2022 2023 2024
Sản lượng 1.5 1.7 1.6 1.8

Câu hỏi: Mức tăng trưởng sản lượng cà phê xuất khẩu từ năm 2022 đến năm 2024 là bao nhiêu phần trăm?

(A) 5.9% (B) 17.6% (C) 11.8% (D) 6%

Giải thích:

• Điểm “khó”: Câu hỏi yêu cầu tính phần trăm tăng trưởng qua hai năm, không phải giữa hai năm liên tiếp. Nhiều người có thể tính sai bằng cách lấy mức tăng tuyệt đối chia cho sản lượng năm 2023.
• Phân tích:
  • Mức tăng tuyệt đối (2024 so với 2022): 1.8 – 1.7 = 0.1 nghìn tấn
  • Phần trăm tăng trưởng: (0.1 / 1.7) * 100% ≈ 5.88% ≈ 5.9%
• Đáp án đúng: (A) 5.9%

Câu 3:

Biểu đồ tròn: Thể hiện cơ cấu chi tiêu hàng tháng của một gia đình.

• Ăn uống: 40%
• Thuê nhà: 25%
• Đi lại: 15%
• Giáo dục: 10%
• Khác: 10%

Câu hỏi: Nếu tổng chi tiêu hàng tháng của gia đình là 20 triệu đồng, số tiền chi cho giáo dục nhiều hơn số tiền chi cho mục “Khác” là bao nhiêu?

(A) 0 triệu đồng (B) 2 triệu đồng (C) 1 triệu đồng (D) Không thể xác định

Giải thích:

• Điểm “khó”: Câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng lại “bẫy” ở chỗ tỷ lệ phần trăm của “Giáo dục” và “Khác” bằng nhau.
• Phân tích:
  • Chi cho giáo dục: 10% * 20 triệu = 2 triệu đồng
  • Chi cho “Khác”: 10% * 20 triệu = 2 triệu đồng
  • Mức chênh lệch: 2 triệu – 2 triệu = 0 triệu đồng
• Đáp án đúng: (A) 0 triệu đồng

Câu 4:

Bảng số liệu: Số lượng khách du lịch (nghìn người) đến một tỉnh qua các quý trong năm 2024.

Quý Khách nội địa Khách quốc tế Tổng
1 120 80 200
2 150 100 250
3 180 120 300
4 160 140 300

Câu hỏi: Trong năm 2024, quý nào có tỷ lệ khách quốc tế trên tổng số khách du lịch cao nhất?

(A) Quý 1 (B) Quý 2 (C) Quý 3 (D) Quý 4

Giải thích:

• Điểm “khó”: Cần tính toán tỷ lệ khách quốc tế so với tổng số khách cho từng quý để so sánh, không chỉ nhìn vào số lượng tuyệt đối.
• Phân tích:
  • Quý 1: (80 / 200) * 100% = 40%
  • Quý 2: (100 / 250) * 100% = 40%
  • Quý 3: (120 / 300) * 100% = 40%
  • Quý 4: (140 / 300) * 100% ≈ 46.7%
• Đáp án đúng: (D) Quý 4

Câu 5:

Biểu đồ đường: Thể hiện nhiệt độ trung bình hàng tháng tại Hà Nội trong năm 2024. (Giả sử đường biểu diễn đi lên liên tục từ tháng 1 đến tháng 7, sau đó giảm dần đến tháng 12).

Câu hỏi: Trong khoảng thời gian nào dưới đây, nhiệt độ trung bình tại Hà Nội có tốc độ tăng nhanh nhất?

(A) Từ tháng 1 đến tháng 3 (B) Từ tháng 3 đến tháng 5 (C) Từ tháng 5 đến tháng 7 (D) Không thể xác định chính xác từ biểu đồ

Giải thích:

• Điểm “khó”: Câu hỏi không hỏi về mức tăng nhiệt độ mà hỏi về tốc độ tăng, tức là độ dốc của đường biểu diễn. Bạn cần hình dung độ dốc lớn nhất ở đoạn nào.
• Phân tích: Mặc dù không có số liệu cụ thể, nếu đường biểu diễn đi lên với độ dốc ngày càng lớn trong khoảng tháng 1 đến tháng 7, thì tốc độ tăng sẽ nhanh nhất ở giai đoạn cuối của khoảng này. Thông thường, nhiệt độ ở Hà Nội tăng nhanh nhất vào khoảng mùa xuân sang hè.
• Suy luận (dựa trên kiến thức thực tế và hình dạng biểu đồ giả định): Tốc độ tăng nhiệt độ thường cao nhất vào giai đoạn chuyển tiếp từ mùa xuân sang đầu hè.
• Đáp án đúng: (B) Từ tháng 3 đến tháng 5 (Đây là đáp án hợp lý dựa trên xu hướng thời tiết thông thường ở Hà Nội và giả định về hình dạng biểu đồ. Nếu biểu đồ có hình dạng khác, đáp án có thể thay đổi. Do đó, nếu biểu đồ không rõ ràng, đáp án (D) cũng có thể đúng).

Những ví dụ này cho thấy rằng dù dạng bài có vẻ đơn giản, các câu hỏi trắc nghiệm vẫn có thể “gài bẫy” bằng cách yêu cầu tính toán cẩn thận, so sánh tỷ lệ, hiểu rõ các khái niệm và tránh những suy luận vội vàng.

3. Cách xơi gọn Phần Tư duy khoa học dạng 04: Tư duy logic và Phân tích số liệu: Đọc hiểu và phân tích bảng số liệu/biểu đồ đơn giản

Bước 1: Hiểu rõ yêu cầu của câu hỏi TRƯỚC KHI nhìn vào bảng/biểu đồ.

• Đọc kỹ câu hỏi: Xác định chính xác điều gì đang được hỏi. Cụ thể là tìm giá trị nào, so sánh cái gì, tính toán ra sao, hoặc rút ra kết luận gì.
• Gạch chân từ khóa: Nhấn mạnh các từ khóa quan trọng trong câu hỏi (ví dụ: “tỷ lệ cao nhất”, “mức tăng trưởng”, “trung bình cộng”, “chênh lệch”).
• Dự đoán thông tin cần tìm: Hình dung sơ bộ loại thông tin bạn sẽ cần trích xuất từ bảng/biểu đồ để trả lời câu hỏi.

Bước 2: “Làm quen” nhanh với bảng số liệu/biểu đồ.

• Đọc tiêu đề: Hiểu chủ đề chính của dữ liệu.
• Xem xét các trục (biểu đồ): Xác định biến độc lập (thường ở trục hoành) và biến phụ thuộc (thường ở trục tung), cùng với đơn vị đo.
• Đọc chú thích và đơn vị đo (cả bảng và biểu đồ): Đây là bước cực kỳ quan trọng để tránh hiểu sai giá trị. Chú ý các đơn vị như nghìn, triệu, %, tỷ lệ trên tổng số khác nhau.
• Quan sát tổng quan: Nhìn lướt qua các giá trị, xu hướng chung (tăng, giảm, ổn định) để có cái nhìn bao quát.

Bước 3: Trích xuất và xử lý thông tin mục tiêu.

• Tìm đúng dữ liệu: Dựa vào câu hỏi, xác định chính xác hàng, cột, phần nào của biểu đồ chứa thông tin bạn cần.
• Đọc chính xác giá trị: Cẩn thận khi đọc số liệu, đặc biệt là các số có nhiều chữ số hoặc số thập phân.
• Thực hiện phép tính (nếu cần):
  • Tính toán cơ bản: Cộng, trừ, nhân, chia.
  • Tính tỷ lệ phần trăm: (Giá trị / Tổng) * 100%. Chú ý phân biệt phần trăm tăng trưởng và phần trăm của tổng thể.
  • Tính trung bình: Cộng các giá trị rồi chia cho số lượng.
  • Tính mức tăng/giảm: Giá trị mới – Giá trị cũ.
• Sử dụng nháp hiệu quả: Ghi lại các giá trị và phép tính để tránh sai sót.

Bước 4: So sánh và lựa chọn đáp án.

• So sánh các giá trị đã tính toán hoặc trích xuất: Đối chiếu với yêu cầu của câu hỏi (cao nhất, thấp nhất, bằng nhau, lớn hơn bao nhiêu, v.v.).
• Loại trừ các đáp án sai: Nếu có các lựa chọn trắc nghiệm, hãy loại bỏ những đáp án chắc chắn không phù hợp với phân tích của bạn.
• Chọn đáp án chính xác: Đảm bảo đáp án bạn chọn trả lời đúng câu hỏi đã đặt ra.

Các mẹo “xơi gọn” nhanh:

• Ưu tiên câu hỏi trước: Đôi khi, câu hỏi sẽ định hướng bạn cần tập trung vào phần nào của bảng/biểu đồ.
• Đọc lướt có mục tiêu: Không cần đọc hết mọi con số nếu câu hỏi chỉ tập trung vào một vài yếu tố cụ thể.
• Hình dung trực quan: Với biểu đồ, hãy cố gắng hình dung xu hướng bằng mắt trước khi đi vào con số cụ thể.
• Chú ý đến sự thay đổi: Các câu hỏi thường xoay quanh sự tăng trưởng, suy giảm, hoặc so sánh giữa các thời điểm/đối tượng khác nhau.
• Thực hành thường xuyên: Làm nhiều Đề thi thử ĐGNL ĐHQG TPHCM 2025 và Đề thi thử Phần Tư duy khoa học ĐGNL VNUHCM với các dạng bảng và biểu đồ khác nhau để tăng tốc độ và độ chính xác.
• Giữ bình tĩnh và tự tin: Đừng để sự phức tạp bề ngoài của dữ liệu làm bạn hoảng sợ. Hãy tiếp cận từng bước một.
• Kiểm tra lại (nếu còn thời gian): Nhanh chóng xem lại các bước tính toán và so sánh của bạn.

Ví dụ minh họa cách tiếp cận nhanh:

Biểu đồ cột (số lượng sản phẩm bán ra theo tháng): Tháng 1: 100, Tháng 2: 120, Tháng 3: 150.

Câu hỏi: Mức tăng trưởng số lượng sản phẩm bán ra từ tháng 1 đến tháng 3 là bao nhiêu phần trăm?

1. Đọc câu hỏi: Tìm phần trăm tăng trưởng từ tháng 1 đến tháng 3.
2. Xem biểu đồ: Tập trung vào cột tháng 1 (100) và tháng 3 (150).
3. Tính toán:
   • Mức tăng tuyệt đối: 150 – 100 = 50
   • Phần trăm tăng trưởng (so với tháng 1): (50 / 100) * 100% = 50%
4. Chọn đáp án: Nếu có các lựa chọn, chọn đáp án 50%.