Khởi động (Trang 105 SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức)
Trả lời:
Hình bên là biểu tượng của Thế vận hội Ô-lim-pic (Olympic).
Sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh này được khởi nguồn từ nền văn minh Hy Lạp cổ đại.
Những điều em biết về nền văn minh Hy Lạp cổ đại:
- Là một trong những nền văn minh rực rỡ nhất của thế giới cổ đại.
- Nổi tiếng với các công trình kiến trúc đồ sộ như đền Pác-tê-nông.
- Phát triển rực rỡ các lĩnh vực như triết học (Socrates, Plato, Aristotle), toán học (Pythagoras, Euclid), y học (Hippocrates), sử học (Herodotus, Thucydides).
- Là nơi ra đời của Thế vận hội Olympic.
- Có hệ thống các vị thần và thần thoại phong phú (thần Dớt, thần A-tê-na, thần A-pô-lô…).

Khám phá – 1. Vị trí địa lí và một số thành tựu tiêu biểu (Trang 105 SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức)
- Xác định vị trí địa lí của nước Hy Lạp hiện nay.
- Kể tên và mô tả một số thành tựu tiêu biểu của văn minh Hy Lạp cổ đại.
Trả lời:
- Vị trí địa lí của nước Hy Lạp hiện nay:
- Hy Lạp nằm ở phía nam châu Âu.
- Phía bắc tiếp giáp An-ba-ni (Albania), Bắc Ma-xê-đô-ni-a (Macedonia) và Bun-ga-ri (Bulgaria).
- Phía đông và nam giáp Thổ Nhĩ Kỳ và biển Ê-giê (Aegea).
- Phía tây giáp biển I-ô-ni (Ionia).
- Một số thành tựu tiêu biểu của văn minh Hy Lạp cổ đại:
- Kiến trúc:
- Đền Pác-tê-nông (Parthenon): Là kiệt tác kiến trúc của văn minh Hy Lạp cổ đại, được xây dựng trên đồi A-crô-pôn (Acropole) vào thế kỉ V TCN. Đền được xây bằng đá cẩm thạch trắng, với nhiều cột tròn ở bốn mặt. Bên trong có tượng nữ thần A-tê-na cao 6 m, được chế tác từ vàng và ngà voi. Đền Pác-tê-nông được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới và là biểu tượng của Hy Lạp.
- Các đền thờ khác như đền thờ Dớt (Zeus), đền thờ A-pô-lô (Apollo), đền thờ nữ thần Hê-ra (Hera).
- Điêu khắc: Thể hiện khát vọng vươn tới sự hoàn hảo trong vẻ đẹp hình thể con người.
- Tượng Lực sĩ ném đĩa (Discobolus): Tác phẩm tiêu biểu, khắc họa hình ảnh một vận động viên đang trong tư thế ném đĩa, với tỉ lệ cơ thể cân đối, dáng vẻ cường tráng. Đây là bức tượng độc đáo của điêu khắc Hy Lạp cổ đại, tượng trưng cho sự tự tin và khát vọng chiến thắng trong thể thao.
- Tượng thần Vệ Nữ Mi-lô (Milo).
- Tượng thần Dớt và các phù điêu.
- Chữ viết, văn học, khoa học, kĩ thuật: Văn minh Hy Lạp cổ đại có những đóng góp lớn cho nhân loại trong nhiều lĩnh vực như chữ viết, văn học (sử thi I-li-át và Ô-đi-xê của Hô-me), triết học, toán học, thiên văn học, y học, kĩ thuật và các thành tựu về kiến trúc, điêu khắc…
- Kiến trúc:
Khám phá – 2. Chuyện kể về các vị thần và lịch sử Ô-lim-pic (Trang 107 SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức)
- Kể lại một câu chuyện về lịch sử Ô-lim-pic hoặc các vị thần của Hy Lạp.
- Em ấn tượng với câu chuyện nào? Vì sao?
Trả lời:
- Kể lại câu chuyện về Nữ thần A-tê-na (Athena):Theo truyền thuyết, A-tê-na là con của thần Dớt và Mê-tít (Metis). Nàng là nữ thần thông minh, xinh đẹp và có nhiều tài năng. Bà dạy phụ nữ biết cách dệt, may, làm nghề thủ công, dạy dân đàn ông cách trồng trọt, làm vườn, luôn bảo vệ các anh hùng khi họ tham gia chiến trận. Khi tìm kiếm vị thần bảo hộ thành phố A-tích (Thủ đô A-ten sau này), hai vị thần Pô-xê-đông (Poseidon) – Thần Biển cả và A-tê-na đã tranh giành. Pô-xê-đông đâm ngọn giáo xuống đất, tạo cột nước lớn để tặng người dân, nhưng nước này lại là nước mặn, không thể sử dụng được. Đến lượt mình, A-tê-na cũng đâm ngọn giáo xuống đất và trồng vào đó một cây ô liu – một loại cây mang lại hòa bình, thịnh vượng. Người dân đã chọn A-tê-na làm vị thần bảo hộ cho thành phố của mình. A-tê-na được coi là vị thần của trí tuệ, nghệ thuật thủ công, và là nữ thần bảo hộ Thủ đô A-ten.
- Kể lại câu chuyện về Lịch sử Ô-lim-pic:Lễ hội Thể thao Ô-lim-pic ra đời ở Hy Lạp cổ đại bởi thần Hê-ra-clét (Hercules) (con trai của thần Dớt), được tổ chức lần đầu tiên vào năm 776 TCN, nhằm tôn vinh các vị thần. Cứ bốn năm một lần, trai tráng ở khắp các thành bang náo nức rèn luyện sức khoẻ, tài năng để tham gia thi đấu. Trong thời gian lễ hội, mọi xung đột giữa các thành bang tạm dừng. Các môn thi đấu gồm: chạy, nhảy, bơi lội, bắn cung, đua ngựa, ném đĩa… Người đạt giải cao nhất trong mỗi nội dung sẽ nhận phần thưởng là vòng nguyệt quế linh thiêng được tết từ cành, lá cây ô liu và được tuyên dương ở khắp Hy Lạp. Ngày nay, Đại hội Ô-lim-pic mở rộng ra toàn thế giới. Sự kiện này không chỉ là cuộc tranh tài của các môn thể thao mà còn là biểu trưng cho tinh thần đoàn kết, hoà bình của toàn nhân loại.
- Em ấn tượng với câu chuyện nào? Vì sao?Em ấn tượng với câu chuyện về Lịch sử Ô-lim-pic. Em thấy rất hay khi một sự kiện thể thao lại có nguồn gốc từ thời cổ đại và gắn liền với thần thoại. Điều đặc biệt là ý nghĩa của Olympic không chỉ dừng lại ở cuộc thi đấu thể thao mà còn là biểu tượng của sự hòa bình, đoàn kết giữa các dân tộc. Việc các cuộc xung đột tạm dừng trong thời gian diễn ra lễ hội cho thấy tầm quan trọng của nó. Đây là một di sản quý giá mà Hy Lạp cổ đại đã để lại cho toàn nhân loại.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Luyện tập (Trang 108 SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức)
Trả lời:
| Triết học | Thành tựu của văn minh Hy Lạp cổ đại | Khoa học | ||
| Văn học | Thể thao (Olympic) | |||
| Điêu khắc | Kiến trúc | |||
Trả lời:
Em ấn tượng nhất với sự ra đời của Thế vận hội Ô-lim-pic.
Lí do: Thế vận hội không chỉ là một sự kiện thể thao đơn thuần mà còn mang ý nghĩa cao cả về hòa bình và đoàn kết. Việc các thành bang ngừng chiến tranh để cùng tham gia tranh tài trong tinh thần thượng võ là một điều rất đáng trân trọng. Nó cho thấy giá trị của thể thao trong việc gắn kết con người, vượt qua mọi rào cản. Đến ngày nay, Olympic vẫn tiếp tục giữ vững những giá trị đó và là một trong những sự kiện lớn nhất, được cả thế giới mong đợi.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Vận dụng (Trang 108 SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức)
Trả lời:
Thành tựu: Đền Pác-tê-nông (Parthenon)
Đền Pác-tê-nông là một trong những công trình kiến trúc cổ đại nổi tiếng nhất thế giới, tọa lạc trên đồi A-crô-pôn ở thủ đô A-ten, Hy Lạp. Đền được xây dựng vào thế kỷ thứ 5 TCN, dành để thờ nữ thần A-tê-na, vị thần bảo hộ của thành phố A-ten. Đây là một kiệt tác kiến trúc bằng đá cẩm thạch trắng, với những cột trụ Doric vững chãi và các phù điêu tinh xảo mô tả các vị thần và anh hùng. Mặc dù đã trải qua nhiều biến cố lịch sử và chiến tranh, đền Pác-tê-nông vẫn đứng vững như một biểu tượng của sự huy hoàng của nền văn minh Hy Lạp cổ đại. Ngày nay, đây là một di sản thế giới được UNESCO công nhận, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp và tìm hiểu về lịch sử, văn hóa Hy Lạp.
Trả lời:
Lĩnh vực: Toán học
Thành tựu: Định lí Py-ta-go (Pythagorean Theorem)
Người Hy Lạp cổ đại đã có nhiều đóng góp quan trọng cho toán học. Một trong những thành tựu nổi bật nhất là Định lí Py-ta-go, được đặt tên theo nhà toán học và triết học Py-ta-go (Pythagoras) sống vào khoảng thế kỉ VI TCN. Định lí này phát biểu rằng: “Trong một tam giác vuông, bình phương cạnh huyền bằng tổng bình phương của hai cạnh góc vuông.” Công thức toán học của định lí này là
, trong đó ‘c’ là cạnh huyền, còn ‘a’ và ‘b’ là hai cạnh góc vuông. Định lí Py-ta-go là một trong những định lí cơ bản và quan trọng nhất trong hình học, được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực từ kiến trúc, xây dựng đến khoa học và kĩ thuật. Mặc dù đã ra đời hàng nghìn năm, định lí này vẫn được giảng dạy và sử dụng trong chương trình học toán học trên toàn thế giới cho đến ngày nay.
3 bài tập tương tự để học sinh luyện tập
Đáp án:
Biểu tượng vòng tròn Olympic bao gồm năm vòng tròn đan vào nhau, với các màu sắc khác nhau (xanh dương, vàng, đen, xanh lá cây, đỏ) trên nền trắng.
Ý nghĩa:
- Năm vòng tròn: Tượng trưng cho năm châu lục trên thế giới (Châu Âu, Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ, Châu Đại Dương) cùng nhau đoàn kết tham gia Thế vận hội.
- Các vòng tròn đan vào nhau: Biểu thị sự kết nối, đoàn kết và tình hữu nghị giữa các quốc gia và dân tộc trên toàn cầu thông qua thể thao.
- Màu sắc: Sáu màu (gồm cả nền trắng) được chọn vì ít nhất một trong các màu này xuất hiện trên quốc kì của tất cả các quốc gia tham dự Olympic vào thời điểm biểu tượng này được tạo ra (năm 1913).
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Đáp án:
Các nhà triết học Hy Lạp cổ đại như Socrates, Plato, Aristotle đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc định hình và phát triển tư tưởng nhân loại, tạo nền tảng cho triết học và khoa học phương Tây. Vai trò của họ bao gồm:
- Đặt nền móng cho tư duy lí luận và phê phán: Họ khuyến khích việc đặt câu hỏi, phân tích, và tìm kiếm sự thật thông qua lí trí, thay vì chỉ chấp nhận các lời giải thích thần thoại.
- Phát triển các hệ thống tư tưởng phức tạp:
- Socrates: Nổi tiếng với phương pháp “đối thoại Socrate” (maieutic method) giúp người khác tự khám phá ra kiến thức. Ông tập trung vào đạo đức và con người.
- Plato: Học trò của Socrates, nổi tiếng với “Lí thuyết về các hình thái” (Theory of Forms) và tác phẩm “Cộng hòa” (The Republic), bàn về nhà nước lí tưởng. Ông sáng lập Học viện Athens.
- Aristotle: Học trò của Plato, là một nhà bác học vĩ đại với những đóng góp trong logic, vật lí, sinh học, đạo đức, chính trị, nghệ thuật. Ông hệ thống hóa nhiều lĩnh vực kiến thức.
- Ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực: Tư tưởng của họ đã ảnh hưởng đến chính trị, giáo dục, khoa học, nghệ thuật và đạo đức trong hàng nghìn năm, là kim chỉ nam cho nhiều thế hệ học giả.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Đáp án:
Đền Pác-tê-nông được coi là kiệt tác kiến trúc của văn minh Hy Lạp cổ đại vì những lí do sau:
- Kĩ thuật xây dựng điêu luyện: Được xây dựng hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng, với sự tính toán tỉ mỉ đến từng chi tiết để tạo ra sự cân đối và hài hòa hoàn hảo, mặc dù không sử dụng vữa.
- Ứng dụng các nguyên tắc toán học và quang học: Các kiến trúc sư đã áp dụng những hiệu chỉnh quang học tinh vi (như các đường cong nhẹ ở chân đế và độ nghiêng của cột) để tạo ra ảo giác thẳng và cân đối tuyệt đối khi nhìn từ xa, khắc phục những biến dạng mắt thường gây ra.
- Nghệ thuật điêu khắc đỉnh cao: Các phù điêu, tượng trang trí trên đền (như điêu khắc ở trán nhà, máng xối) thể hiện sự tài hoa của các nghệ sĩ, mô tả các câu chuyện thần thoại và nghi lễ một cách sống động.
- Ý nghĩa biểu tượng: Là biểu tượng của quyền lực, sự giàu có và thành tựu văn hóa của Athens trong thời kì hoàng kim, cũng như là một trung tâm tôn giáo quan trọng thờ nữ thần A-tê-na.
- Ảnh hưởng lâu dài: Phong cách kiến trúc của Pác-tê-nông đã trở thành chuẩn mực và nguồn cảm hứng cho nhiều công trình kiến trúc sau này trên khắp thế giới.
Mua trọn bộ tài liệu lớp 5
- Giải trọn bộ 1 môn: 49K
- Giải 3 môn bất kỳ: 99K
- Full bộ giải tất cả môn: 199K
- Đề kiểm tra 15 phút: 19K
- Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
- Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K
Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in
Các bài giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức khác:
- Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức – Tổng hợp
- Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức Bài 24 Văn minh Ai Cập (trang 101-104)
- Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức Bài 23 Dân số và các chủng tộc chính trên thế giới (trang 98-100)
- Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức Chủ đề 5 Bài 22 Các châu lục và đại dương trên thế giới (trang 93-97)


