Ôn luyện Tư duy định lượng HSA 2025 dạng 10: Suy luận bảng mệnh đề/phép gán giá trị

Cùng Sĩ Tử 2k7 Ôn luyện Tư duy định lượng HSA 2025 dạng 10: Suy luận bảng mệnh đề/phép gán giá trị để có kế hoạch ôn tập cho phần dạng cuối cùng khá hóc này nhé!

1. Tư duy định lượng HSA 2025 dạng 10: Suy luận bảng mệnh đề/phép gán giá trị có gì khó nhằn?

Đây là dạng bài kiểm tra khả năng tư duy logic hình thức, đòi hỏi bạn phải gán giá trị – loại trừ – kết luận một cách chặt chẽ và có hệ thống. Không phải kiểu học vẹt hay công thức là ăn điểm được.

1. Đề thường có cấu trúc kiểu:
Có n đối tượng, mỗi đối tượng có n thuộc tính (như màu sắc, nghề nghiệp, vị trí…),

Có 5–7 mệnh đề dạng “Nếu – thì”, “Chỉ khi – thì”, “Có đúng một…”, “Không đồng thời…”,

Nhiệm vụ: xác định đúng thuộc tính của từng đối tượng.

2. Khó ở đâu?
❗ 2.1. Thông tin “gài bẫy”
Đề thường cho thừa – nhiễu – mâu thuẫn, buộc bạn so sánh chéo giữa các mệnh đề,

Nhiều bạn chủ quan nên rơi vào bẫy “gán nhầm” hoặc “quá vội kết luận”.

❗ 2.2. Phép loại trừ phức tạp
Không đơn giản là gán “A đi với X”, mà bạn phải dùng logic phủ định, mệnh đề tương đương,

Một lựa chọn sai có thể kéo sai cả bảng.

❗ 2.3. Không có công thức sẵn
Dạng này không giải bằng máy tính được, hoàn toàn dựa vào khả năng lập luận và xử lý thông tin.

3. Ví dụ đề bài điển hình:
Có 4 học sinh tên An, Bình, Chi, Dũng – mỗi người học một môn Toán, Lý, Hóa, Sinh – và đến từ 4 trường khác nhau. Biết rằng:

An không học Hóa cũng không đến từ THPT A.

Người học Sinh đến từ THPT B.

Bình học Lý hoặc Hóa.

…

Hỏi: Ai học môn gì và đến từ trường nào?

Yêu cầu: lập bảng, dùng logic loại trừ từng mệnh đề, kiểm tra mâu thuẫn.

4. Tại sao phải luyện nhiều mới “vào form”?
Dạng này càng làm nhiều càng hình thành phản xạ suy luận. Không phải ai cũng có tư duy loại trừ tốt ngay từ đầu.

Làm từ dễ đến khó, học cách vẽ bảng 2 chiều (đối tượng vs thuộc tính) để kiểm soát thông tin.

2. 5 câu hỏi minh họa kèm giải thích

Câu 1 – Mức dễ
Có 3 người: An, Bình, Cường. Mỗi người thích 1 trong 3 môn: Toán, Văn, Anh. Biết rằng:
(1) An không thích Toán.
(2) Người thích Văn không phải là Cường.
(3) Bình không thích Văn.

Hỏi: Mỗi người thích môn gì?

Giải thích:

Gán 3 người vào 3 môn, lập bảng 3×3.

(1) An ≠ Toán

(2) Cường ≠ Văn

(3) Bình ≠ Văn

→ Chỉ còn An = Văn (sai vì Cường ≠ Văn, mà Bình cũng không được Văn). Vậy An = Anh, Bình = Toán, Cường = Văn là hợp lý.
✅ Đáp án: An – Anh, Bình – Toán, Cường – Văn

Câu 2 – Loại trừ logic gián tiếp
Có 3 bạn: Lan, Mai, Nga. Họ làm ba nghề: Giáo viên, Kế toán, Kĩ sư.
(1) Nếu Lan là Giáo viên thì Mai là Kế toán.
(2) Mai không làm nghề Kế toán.
(3) Nga không làm Giáo viên.

Hỏi: Ai làm nghề gì?

Giải thích:

(2) → Mai ≠ Kế toán

(3) → Nga ≠ Giáo viên

(1) Lan = Giáo viên → Mai = Kế toán ❌ mâu thuẫn (vì Mai ≠ Kế toán)
→ Vậy Lan ≠ Giáo viên → loại

Còn lại:
Lan = Kế toán, Mai = Kĩ sư, Nga = Giáo viên ✅

Câu 3 – 4 đối tượng, nhiều mệnh đề
Có 4 học sinh: A, B, C, D mỗi người đến từ 4 trường khác nhau: X, Y, Z, T.
(1) A không học trường X hoặc Z
(2) B học trường T
(3) Người học trường Z không phải là C
(4) D không học trường Y

Giải thích:

B = T (2)

A ≠ X, A ≠ Z ⇒ A = Y hoặc T → Nhưng D ≠ Y ⇒ D = X hoặc Z

C ≠ Z (3)

Xếp dần bảng và loại từ các mệnh đề → tìm đúng từng người.

→ Câu này nên vẽ bảng loại trừ 4×4 để dễ dò đáp án.

Câu 4 – Gán kết hợp
Có 3 người và 3 loại đồ uống: Trà, Cà phê, Nước cam.

Nam không uống cà phê.

Người uống nước cam không phải là Huy.

Dũng uống thứ mà Nam không uống.

Huy không uống nước cam hoặc cà phê.

Giải thích:

Nam ≠ Cà phê → khả năng: Trà/Nước cam

Huy ≠ Nước cam (câu 2), cũng không uống Nước cam/Cà phê → Huy = Trà

Dũng uống thứ Nam không uống → nếu Nam = Trà, Dũng = Nước cam

Gán thử: Huy = Trà, Nam = Cà phê ❌ (Nam ≠ Cà phê)
→ Nam = Nước cam, Dũng = Cà phê

✅ Nam = Nước cam, Huy = Trà, Dũng = Cà phê

Câu 5 – Mức khó, dạng phổ biến trong HSA
Có 4 người: Mạnh, Quân, Hùng, Đức
Họ được xếp hạng từ 1 đến 4 trong một cuộc thi. Biết rằng:

Mạnh không đứng hạng 1 hoặc 4

Hùng đứng sau Mạnh

Quân không đứng cuối

Đức đứng ngay trước Hùng

Giải thích:

Mạnh = 2 hoặc 3

Hùng sau Mạnh → Hùng ≥ Mạnh +1

Đức ngay trước Hùng → Đức = Hùng – 1
→ Gán thử Mạnh = 2 ⇒ Hùng = 4, Đức = 3, Quân = 1
→ Quân ≠ đứng cuối ⇒ OK

✅ Đáp án: Quân – 1, Mạnh – 2, Đức – 3, Hùng – 4

3. Mẹo xử lí nhanh Tư duy định lượng HSA 2025 dạng 10: Suy luận bảng mệnh đề/phép gán giá trị

1. Vẽ bảng gán giá trị ngay từ đầu
Tạo bảng 2 chiều: hàng là đối tượng (người, vật…), cột là thuộc tính (nghề, vị trí, màu, món ăn…)

Đánh dấu các khả năng bị loại trừ (×) và xác nhận (✓) khi đọc từng mệnh đề.

Ví dụ:

Người Toán Văn Anh
An × ✓
Bình ✓ ×
Cường ✓ ×
2. Biến câu chữ thành logic loại trừ
“Không phải là…” → loại trừ (×)

“Là người duy nhất…” → xác định chính xác

“Nếu A là X thì B là Y” → quan hệ mệnh đề → nếu vế sau mâu thuẫn, thì vế đầu không thể đúng

3. Dùng phương pháp giả định – loại trừ
Giả định 1 giá trị → kiểm tra xem có mâu thuẫn với mệnh đề nào không

Nếu có → loại giả định đó

Nếu không → giữ lại và tiếp tục kiểm tra những cái còn lại

4. Tận dụng từ khóa xác định thứ tự
“Người đứng sau/trước” → tạo mốc thời gian/thứ tự để thử vị trí

“Ngay trước”, “không phải người cuối cùng” → rất hữu ích để sắp vị trí

5. Kết hợp mệnh đề để rút gọn
Gộp thông tin từ 2 câu để loại nhanh

Ví dụ: “A không thích Toán, B thích Toán” → A ≠ Toán → B = Toán nếu chỉ còn 1 chỗ trống

6. Luôn kiểm tra lại toàn bộ mệnh đề sau khi tìm được đáp án
Đáp án đúng phải thỏa tất cả mệnh đề

Đừng dừng lại khi thấy “có vẻ đúng” – kiểm tra lần cuối để chắc chắn không sót logic

Gợi ý luyện tập:

Bạn có thể vào Ôn luyện Tư duy định lượng HSA hoặc Thi thử HSA miễn phí tại Sĩ Tử để thử sức với bộ đề dạng bảng – mệnh đề – gán giá trị sát chuẩn đề thật.