Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức Chủ đề 2 Bài 5 Nhà nước Văn Lang – Nhà nước Âu Lạc (trang 25-28)

Nhà nước Văn Lang là nhà nước đầu tiên của người Việt cổ, ra đời vào khoảng thế kỉ VII trước Công nguyên. Kinh đô của nhà nước Văn Lang đặt tại Phong Châu (nay thuộc tỉnh Phú Thọ). Người đứng đầu nhà nước là các Vua Hùng, truyền ngôi cho con trai trưởng. Nhà nước Văn Lang đã đặt nền móng cho lịch sử, văn hóa dân tộc Việt Nam, là biểu tượng cho truyền thống dựng nước và giữ nước của cha ông ta.

– Sự ra đời của Nhà nước Văn Lang:

• Vào khoảng thế kỉ VII TCN, tại lưu vực các dòng sông Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, một số bộ lạc đã liên kết với nhau.
• Người đứng đầu bộ lạc Văn Lang đã thống nhất các bộ lạc và lập nên Nhà nước Văn Lang, xưng là Hùng Vương, đóng đô ở Phong Châu (Phú Thọ).
• Sự ra đời của nhà nước gắn liền với truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên, thể hiện tinh thần đoàn kết và nguồn gốc chung của dân tộc.

– Sự thành lập Nhà nước Âu Lạc:

• Năm 208 TCN, sau khi lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống quân Tần thắng lợi, Thục Phán đã lên ngôi vua, xưng là An Dương Vương.
• An Dương Vương đã hợp nhất bộ lạc Âu Việt và Lạc Việt, lập nên Nhà nước Âu Lạc, đóng đô ở Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội).

– Đời sống kinh tế:

• Cư dân chủ yếu làm nông nghiệp, trồng lúa nước là chính.
• Họ còn biết trồng khoai, đỗ, cây ăn quả, chăn nuôi gia súc, gia cầm.
• Nghề thủ công nghiệp phát triển, đặc biệt là kĩ thuật đúc đồng với các sản phẩm nổi tiếng như trống đồng, lưỡi cày, rìu, vũ khí,…
• Họ cũng biết làm đồ gốm, dệt vải, đan lát,…

– Truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh:

Truyền thuyết này phản ánh công cuộc đấu tranh của người Việt cổ chống lại thiên tai, đặc biệt là lũ lụt. Người dân đã biết đắp đê, làm thủy lợi để chống lại sự dâng cao của nước sông, bảo vệ mùa màng và cuộc sống.

– Đấu tranh chống ngoại xâm:

• Nhà nước Văn Lang: Lãnh đạo nhân dân chống lại cuộc tấn công của quân Tần do Tần Thủy Hoàng phái sang xâm lược.
• Nhà nước Âu Lạc: Dưới sự lãnh đạo của An Dương Vương, quân và dân Âu Lạc đã kiên cường chống lại cuộc xâm lược của quân Triệu Đà, sử dụng vũ khí và công sự hiệu quả.

– Câu chuyện chống giặc ngoại xâm:

Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy: An Dương Vương đã cho xây dựng thành Cổ Loa kiên cố, với nỏ thần được Rùa Vàng trao tặng. Nhờ có nỏ thần, quân Triệu Đà đã nhiều lần xâm lược nhưng đều thất bại. Tuy nhiên, do tin lời Trọng Thủy (con Triệu Đà) và mắc mưu giặc, An Dương Vương đã làm mất nỏ thần. Cuối cùng, nhà nước Âu Lạc đã thất bại, phản ánh bài học lớn về việc cảnh giác với kẻ thù, không được chủ quan. Truyền thuyết này cũng gắn với tinh thần yêu nước và cảnh giác của dân tộc.

1. Hoàn thành bảng:

2. Kể một truyền thuyết khác:

Em sẽ kể về truyền thuyết Thánh Gióng. Truyền thuyết kể về một cậu bé ở làng Phù Đổng (nay thuộc Hà Nội) đã lớn lên nhanh như thổi sau khi nghe tiếng rao tìm người đánh giặc Ân. Gióng ăn khỏe, lớn nhanh, mặc áo giáp sắt, cưỡi ngựa sắt, nhổ tre ngà làm vũ khí để đánh tan giặc. Sau khi thắng giặc, Gióng bay về trời. Truyền thuyết này thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và sức mạnh của toàn dân trong công cuộc chống giặc ngoại xâm.

1. Một số di tích lịch sử:

• Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ): Nơi thờ các Vua Hùng, gắn liền với truyền thuyết về nguồn gốc dân tộc.
• Thành Cổ Loa (Đông Anh, Hà Nội): Kinh đô của Nhà nước Âu Lạc, với những vòng thành xoáy trôn ốc độc đáo.
• Các khu khai quật di chỉ khảo cổ như Đông Sơn (Thanh Hóa), Lũng Hòa (Vĩnh Phúc),… nơi tìm thấy trống đồng và các hiện vật thời kì này.

2. Một số hoạt động kinh tế còn đến ngày nay:

• Trồng lúa nước: Đây là hoạt động kinh tế chủ đạo từ thời Văn Lang – Âu Lạc và vẫn là ngành nông nghiệp quan trọng nhất của Việt Nam hiện nay.
• Chăn nuôi: Chăn nuôi gia súc, gia cầm vẫn là hoạt động phổ biến ở mọi vùng nông thôn.
• Nghề đúc đồng: Kĩ thuật đúc đồng thủ công vẫn được duy trì ở một số làng nghề truyền thống như làng nghề đúc đồng Đại Bái (Bắc Ninh),…